Клиника и диагностика ранних осложнений черепно–мозговой травмы и их хирургическое лечение

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության համակարգի պետական ֆինանսավորման առանձնահատկությունների և բնակչության առողջական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների վրա դրա ազդեցության տնտեսական, սոցիալական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են առողջապահության ոլորտում պետական ծախսերի ձևավորման և բաշխման սկզբունքները, ֆինանսավորման հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների մատչելիության և որակի ապահովման գործում պետական մասնակցության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսավորման ծավալների և կառուցվածքի փոխկապակցվածությանը բնակչության կյանքի սպասվող տևողության, հիվանդացության, մահացության, մայրական և մանկական առողջության ու հանրային առողջության այլ ցուցանիշների հետ։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծախսերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները, ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման անհամաչափությունները, բժշկական ծառայությունների տարածքային հասանելիության և սոցիալական հավասարության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի առողջապահական համակարգի ֆինանսավորման կազմակերպական առանձնահատկություններին, պետական ծրագրերի իրականացմանը, կանխարգելիչ բժշկության զարգացմանը և առողջապահական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են առողջապահական ֆինանսավորման և բնակչության առողջության ցուցանիշների միջև կապերի վիճակագրական ու տնտեսագիտական վերլուծությունը, պետական միջոցների նպատակային օգտագործումը և առողջապահական համակարգի կայուն զարգացման պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության տնտեսագետների, հանրային առողջության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, առողջապահական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նախատեսված է ֆրանսերեն և հայերեն լեզուներով հաղորդակցվելու, առօրյա խոսակցական հմտությունները զարգացնելու և երկու լեզուների միջև գործնական կապ հաստատելու համար։ Այն զրուցարանի բնույթ ունեցող լեզվական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակը տարբեր իրավիճակներում անհրաժեշտ բառերի, արտահայտությունների և խոսքային ձևերի ներկայացումն է։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել օտար լեզուների ուսուցման և տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերի միջև հաղորդակցության զարգացման գործում՝ հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ անձնական, առևտրական, կրթական և ճանապարհորդական կապերն ավելի մեծ պահանջ էին առաջացնում լեզուների գործնական իմացության նկատմամբ։ Ֆրանսերեն-հայերեն զուգադրումը հնարավորություն է տալիս համեմատել երկու լեզուների արտահայտչամիջոցները, յուրացնել առօրյա խոսքում կիրառվող դարձվածքներն ու հաղորդակցական ձևերը և աստիճանաբար ընդլայնել բառապաշարը։ Ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել ինչպես ֆրանսերեն սովորող հայախոսների, այնպես էլ հայերենով հետաքրքրվող ֆրանսախոսների համար։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է լեզվի ուսուցման պատմության, հայ-ֆրանսիական մշակութային շփումների և 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով գործնական լեզվական գիտելիքների տարածման և երկլեզու հաղորդակցության խթանման ձգտումը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ռազմական անվտանգության ապահովման քաղաքական և իրավական հիմքերի, պետական կառավարման մեխանիզմների և ժամանակակից պայմաններում դրանց զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ռազմական անվտանգությունը դիտարկվում է որպես պետական անվտանգության համակարգի բաղադրիչ, որի իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը կապված են պետության պաշտպանության, անվտանգության, տարածքային ամբողջականության և սահմանների անձեռնմխելիության ապահովման հետ։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը զինված ուժերի համար սահմանում է համապատասխան գործառույթներ և միաժամանակ ամրագրում է նրանց քաղաքական չեզոքության ու քաղաքացիական վերահսկողության սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ռազմական անվտանգության ոլորտում պետական քաղաքականության ձևավորման և իրականացման սահմանադրաիրավական մեխանիզմները, պետական մարմինների իրավասությունների սահմանազատումը, պաշտպանության կառավարման համակարգը, ինչպես նաև անվտանգության ոլորտում իրավական պատասխանատվության և վերահսկողության հարցերը։ Գործող իրավական կարգավորումներում պաշտպանության կազմակերպումը հիմնվում է օրինականության, մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների հարգման, ժողովրդավարական և քաղաքացիական վերահսկողության ու պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներգրավվածության սկզբունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել անվտանգության միջավայրի փոփոխությունների պայմաններում օրենսդրության և պետական կառավարման համակարգի համապատասխանեցմանը, ռազմավարական պլանավորմանը, պետական կառույցների միջև գործառույթների համակարգմանը և պաշտպանության ոլորտում որոշումների ընդունման իրավական հիմքերին։ Ռազմական անվտանգության քաղաքական բաղադրիչը կարող է դիտարկվել արտաքին քաղաքականության, միջազգային իրավունքի, միջազգային պարտավորությունների և անվտանգության ոլորտում համագործակցության համատեքստում, իսկ իրավական բաղադրիչը՝ սահմանադրական և վարչաիրավական կարգավորումների տեսանկյունից։ Պաշտպանության ոլորտի իրավական համակարգում ռազմական անվտանգության ապահովումը ներկայում ներկայացվում է որպես պետական մարմինների, կառավարման տարբեր մակարդակների, զինված ուժերի և անվտանգության հետ առնչվող այլ կառույցների համակարգված գործունեություն։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու ռազմական անվտանգության քաղաքական և իրավական կառուցակարգերը, դրանց փոխկապակցվածությունը պետական կառավարման ու սահմանադրական կարգի հետ և այն իրավական ու ինստիտուցիոնալ խնդիրները, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր է պաշտպանության ոլորտի կառավարման շարունակական զարգացման համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1878–1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում արևմտահայ բնակչության նկատմամբ պետական անվտանգության և գաղտնի ծառայությունների քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն վարչական, ոստիկանական և հետախուզական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով իշխանությունները տեղեկություններ էին հավաքում հայկական հասարակական, քաղաքական, կրթական և համայնքային կյանքի վերաբերյալ՝ դրանք դիտարկելով կայսրության ներքին անվտանգության քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը Բեռլինի վեհաժողովից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությունից մինչև Օսմանյան կայսրության վերջին տարիները՝ հաշվի առնելով տարբեր իշխանությունների և քաղաքական վարչակարգերի պայմաններում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել պետական հաստատությունների զեկուցագրերը, պաշտոնական գրագրությունը, դիվանագիտական փաստաթղթերը, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ պարզելու համար, թե ինչպես էին իշխանական կառույցները գնահատում հայկական կազմակերպությունների, մտավորականների, հոգևորականների և հասարակական գործիչների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական վերահսկողության և հայկական ազգային ու հասարակական շարժումների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն պատկերացումներին, որոնց հիման վրա հայկական քաղաքական և համայնքային գործունեության տարբեր դրսևորումներ կարող էին ներկայացվել որպես անվտանգության խնդիր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև գաղտնի տեղեկատվության հավաքման, հաղորդման և պետական որոշումների կայացման միջև առկա կապերը՝ խուսափելով առանձին փաստաթղթերի կամ պաշտոնական գնահատականների անվերապահ ընդունումից։ Կարևոր է աղբյուրների քննադատական համադրումը, քանի որ անվտանգության կառույցների փաստաթղթերը կարող էին արտացոլել ոչ միայն փաստական տեղեկություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական մտահոգությունները, կասկածները և վարչական մոտեցումները։ Թեման առնչվում է նաև ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանի կենտրոնացման քաղաքականությանը, ազգային հարցերին, քաղաքական բռնությունների պատմությանը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների զարգացումներին՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել արևմտահայության նկատմամբ պետական քաղաքականության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, անվտանգության կառույցների պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով արևմտահայության քաղաքական ու հասարակական պատմության և ուշ օսմանյան պետական համակարգի գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում են գյուղատնտեսության մեջ առաջացող թափոնների հիմնական տեսակները՝ բույսերի մնացորդներ, կենդանական ծագման թափոններ, օրգանական և անօրգանական նյութեր, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Հեղինակը քննարկում է թափոնների վերամշակման և օգտագործման տարբեր եղանակներ՝ կոմպոստավորում, բիոգազի արտադրություն, օրգանական պարարտանյութերի ստացում և վերամշակման այլ տեխնոլոգիաներ։ Նշվում է, որ նման մոտեցումները նպաստում են հողի բերրիության բարձրացմանը և շրջակա միջավայրի աղտոտման նվազեցմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն կառավարման սկզբունքներին՝ ռեսուրսների խնայող օգտագործում, էկոլոգիական անվտանգություն և տնտեսական արդյունավետություն։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գունավոր մետաղների բարակաշեղային մշակման տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ որպես կտրող գործիք օգտագործելով միաբյուրեղ կորունդային թիթեղներ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տեխնոլոգիական պայմաններն ու օրինաչափությունները, որոնք ապահովում են գունավոր մետաղների բարձր ճշգրտությամբ, արդյունավետ և կայուն մշակումը չափազանց փոքր կտրման խորությունների պայմաններում։ Բարակաշեղային մշակման դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կտրող գործիքի երկրաչափությունը, սրությունը, ամրությունը, մակերևույթի որակը և մշակվող նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, քանի որ նույնիսկ փոքր փոփոխությունները կարող են էապես ազդել կտրման ուժերի, մակերևույթի մաքրության և չափային ճշգրտության վրա։ Միաբյուրեղ կորունդային թիթեղների կիրառումը դիտարկվում է դրանց բարձր կարծրության, մաշակայունության և սուր կտրող եզր ձևավորելու հնարավորության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել կտրման արագության, մատուցման, կտրման խորության, գործիքի երկրաչափական պարամետրերի և այլ տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը մշակման գործընթացի վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև կտրող գործիքի և մշակվող մետաղի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ներառյալ կտրող ուժերի, ջերմաստիճանային երևույթների, գործիքի մաշման և մշակված մակերևույթի միկրոերկրաչափության փոփոխությունները։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել տեխնոլոգիական ռեժիմներ, որոնք թույլ կտան նվազեցնել մակերևույթի խորդուբորդությունը, բարձրացնել մշակման ճշգրտությունը և երկարացնել կտրող գործիքի ծառայության ժամկետը։ Աշխատությունը կարող է ունենալ գործնական նշանակություն ճշգրիտ մեքենաշինության, գործիքաշինության և գունավոր մետաղներից բարձրորակ դետալների արտադրության ոլորտներում՝ նպաստելով բարակաշեղային մշակման գործընթացների տեխնոլոգիական կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության ինժեներներին, տեխնոլոգներին, նյութագետներին, գործիքաշինության մասնագետներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։