Կրտսեր Անաքարսիսի ճանապարհորդությունը Հունաստան, հատոր Գ

Ֆինանսներ

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նախատեսված է երեխաների ընթերցանության հմտությունների ձևավորման և նրանց բարեկրթության ու պատշաճ վարքագծի զարգացման համար՝ համատեղելով լեզվական ուսուցումն ու բարոյական դաստիարակությունը։ Այն արտացոլում է այն մանկավարժական մոտեցումը, ըստ որի՝ երեխայի կրթությունը պետք է ներառի ոչ միայն կարդալու և գրավոր խոսքի նախնական կարողությունների ձեռքբերումը, այլև մտածողության, հաղորդակցման մշակույթի և հասարակական վարքականոնների ձևավորումը։ Ընթերցանության վարժությունները նման ձեռնարկներում սովորաբար ուղղված են լինում տառերի ու բառերի ճանաչմանը, ճիշտ արտասանությանը, սահուն կարդալուն, կարդացածը հասկանալուն և տեքստի հիմնական միտքը վերարտադրելուն։ Բարեկրթության բաժինը կարող է անդրադառնալ առօրյա հարաբերություններում հարգալից վերաբերմունքին, քաղաքավարի խոսքին, մեծերի նկատմամբ հարգանքին, համեստությանը, կարգապահությանը, ազնվությանը և պատասխանատվությանը։ Այս երկու ուղղությունների միավորումը կարևոր կրթական նշանակություն ունի, քանի որ ընթերցանությունը դառնում է ոչ միայն գիտելիք ձեռք բերելու միջոց, այլև բարոյական գաղափարներն ու հասարակական արժեքները յուրացնելու հնարավորություն։ Գործնական առաջադրանքների և դաստիարակչական նյութերի միջոցով երեխաները կարող են զարգացնել ուշադրությունը, հիշողությունը, բառապաշարը, ինքնուրույն դատողություն անելու և սեփական վարքը գնահատելու կարողությունները։ Ձեռնարկի հիմնական նպատակային ուղղությունը կրթված, գրագետ և հասարակական միջավայրում պատշաճ վարք դրսևորող անհատի ձևավորումն է։ Այն արժեքավոր է նաև հայ մանկավարժական մտքի պատմության, երեխաների կրթության ավանդական մեթոդների և ընթերցանության ուսուցման ու բարոյական դաստիարակության փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։

Բժշկություն

Բժշկական, համաճարակաբանական և դեռահասների առողջության պահպանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևան քաղաքի նախազորակոչային տարիքի տղաների շրջանում ականջի, քթի և կոկորդի (ԼՕՌ) հիվանդությունների տարածվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ հիվանդություններն ունեցող պատանիների ֆիզիկական զարգացման ցուցանիշների համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում դեռահասության շրջանում ԼՕՌ համակարգի հիվանդությունների հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման հնարավոր պատճառները, տարածվածության առանձնահատկությունները և առողջական վիճակի վրա ունեցած ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերին շնչուղիների, լսողական համակարգի և քիթկոկորդային օրգանների ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերմանը, դրանց հաճախականության գնահատմանը և տարիքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են հետազոտվող պատանիների ֆիզիկական զարգացման հիմնական ցուցանիշները, այդ թվում՝ հասակը, մարմնի զանգվածը և մարդաչափական այլ բնութագրերը՝ առողջական տարբեր խմբերի միջև հնարավոր տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Քննարկվում են ԼՕՌ հիվանդությունների և ֆիզիկական զարգացման ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև սոցիալ-հիգիենիկ, շրջակա միջավայրի և կենսաբանական գործոնների նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բժշկական զննումների, կլինիկական հետազոտությունների, մարդաչափական չափումների և վիճակագրական համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նախազորակոչային տարիքի պատանիների առողջական վիճակի գնահատման, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման և դեռահասների առողջապահական ծառայությունների կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քիթկոկորդականջաբանության, մանկաբուժության, դեռահասների բժշկության, հանրային առողջապահության, համաճարակաբանության և կանխարգելիչ բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Իրավագիտական և միջգիտակարգային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սահմանադրականության մակարդակի գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սահմանադրականության բովանդակությունը բնութագրող հիմնական գործոնները, դրանց փոխկապակցվածությունը և գնահատման համար կիրառվող չափանիշների համակարգի ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնների ընտրությանը, դրանց չափելիության ապահովմանը և ընդհանուր գնահատականի ձևավորման գործընթացում ունեցած նշանակությանը։ Վերլուծվում են տարբեր ցուցանիշների համադրման, գործոնների ազդեցության աստիճանի որոշման, կշռման և համեմատական գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև քանակական ու որակական տվյալների համատեղ կիրառման, գնահատման արդյունքների արժանահավատության և տարբեր ժամանակաշրջանների կամ համակարգերի համեմատելիության հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու սահմանադրականության գնահատման գործիքակազմը և բացահայտելու բազմագործոն վերլուծության կիրառման հնարավորությունները սահմանադրաիրավական գործընթացների ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, իրավունքի տեսության, ինստիտուցիոնալ վերլուծության և հասարակական գործընթացների գնահատման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում գովազդային գործունեության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա զարգացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Այն ներկայացնում է գովազդի դերը ժամանակակից շուկայական տնտեսության մեջ՝ դիտարկելով այն ոչ միայն որպես ապրանքների, ծառայությունների և կազմակերպությունների մասին տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես սպառողների վարքագծի վրա ազդելու, շուկայական պահանջարկ ձևավորելու, մրցակցային դիրքեր ամրապնդելու և բիզնեսի զարգացմանը նպաստելու կարևոր գործիք։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գովազդային շուկայի առանձնահատկություններին, դրա մասնակիցների փոխհարաբերություններին, գովազդային հաղորդակցության կազմակերպման սկզբունքներին և արդյունավետության գնահատման մեթոդներին։ Քննարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել գովազդային արշավների արդյունքների վրա՝ թիրախային լսարանի ճիշտ ընտրությունից և հաղորդագրության բովանդակությունից մինչև կիրառվող մեդիաալիքների, թվային գործիքների և տարածման եղանակների արդյունավետ համադրություն։ Առանձին կարևորություն է տրվում ՀՀ շուկայի առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով տեղական սպառողների նախասիրությունները, տնտեսական միջավայրը, մրցակցային պայմանները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը և թվային մեդիայի աճող ազդեցությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև գովազդային ռազմավարությունների կատարելագործման տեսանկյունից՝ առաջարկելով մոտեցումներ, որոնց միջոցով կազմակերպությունները կարող են ավելի նպատակային օգտագործել իրենց գովազդային բյուջեն, բարձրացնել հաղորդակցության ազդեցությունը և ստանալ չափելի արդյունքներ։ Քննարկվող մոտեցումները վերաբերում են գովազդային գործունեության պլանավորմանը, շուկայի և սպառողների ուսումնասիրությանը, գովազդային միջոցների ընտրությանը, ծախսերի օպտիմալացմանը, արդյունքների վերլուծությանը և ժամանակակից թվային լուծումների կիրառմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է տեսական դրույթներն ու գործնական դիտարկումները՝ փորձելով ձևավորել ամբողջական պատկերացում այն մասին, թե ինչպես կարելի է ՀՀ-ում գովազդային գործունեությունը դարձնել առավել արդյունավետ, հասցեական, ժամանակակից և շուկայի պահանջներին համապատասխան։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծերունական տարիքի անձանց առողջական վիճակի ու կյանքի որակի փոխկապակցվածության համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ծերացման գործընթացին ուղեկցող ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական փոփոխություններն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մարդու առօրյա գործունեության, ինքնուրույնության, սոցիալական ակտիվության և ընդհանուր բարեկեցության վրա։ Քննվում է կյանքի որակը որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն հիվանդությունների առկայությունը կամ առողջության բժշկական ցուցանիշները, այլև ֆիզիկական շարժունակությունը, ինքնասպասարկման հնարավորությունները, հուզական վիճակը, սոցիալական հարաբերությունները, կենսապայմանները և սեփական առողջության սուբյեկտիվ գնահատականը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարիքային տարբեր խմբերի առողջական առանձնահատկությունների համեմատությանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել կյանքի որակի նվազմանը կամ պահպանմանը։ Դիտարկվում են քրոնիկական հիվանդությունների և միաժամանակ մի քանի առողջական խնդիրների առկայության ընդհանուր ազդեցությունները մարդու ֆունկցիոնալ հնարավորությունների և առօրյա կյանքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բժշկական օգնության հասանելիության, սոցիալական աջակցության, ընտանիքի հետ հարաբերությունների, կենսակերպի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների նշանակության գնահատումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կյանքի որակի ցուցանիշները կարող են համադրվել առողջական վիճակի, տարիքային, սոցիալական և ժողովրդագրական բնութագրերի հետ՝ տարբեր գործոնների միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարեցների առողջության պահպանման և ակտիվ երկարակեցության համար կանխարգելիչ բժշկության, առաջնային բուժօգնության, վերականգնողական ծառայությունների և սոցիալական աջակցության կարևորությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարեց մարդու առողջությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին հիվանդությունների տեսանկյունից, այլև որպես ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական բարեկեցության ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ծերաբուժության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական սոցիոլոգիայի մոտեցումները՝ տարեց բնակչության առողջական կարիքներն ու կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված գնահատելու նպատակով։