Կրտսեր դպրոցականների օլիմպիական դաստիարակության մեթոդիկայի առանձնահատկությունները

Քիմիա

Քիմիական տեխնոլոգիայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղական դիատոմիտների կրային ակտիվացման ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա ներծծող ու զտող փոշենյութերի ստացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում դիատոմիտային հումքի կառուցվածքը, բաղադրությունը, մակերևութային հատկությունները և ակտիվացման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրային մշակման պայմանների ազդեցությանը նյութի ծակոտկենության, տեսակարար մակերեսի, ներծծման կարողության և զտման արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են հումքի նախապատրաստման, մշակման և ստացված նյութերի հատկությունների գնահատման տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Քննարկվում են ակտիվացված դիատոմիտների հիմքով փոշենյութերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, ինչպես նաև հեղուկ և գազային միջավայրերի մաքրման գործընթացներում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակման և պահանջվող հատկություններով ներծծող ու զտող նյութերի ստացման հեռանկարները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, հանքային հումքի վերամշակման և արդյունաբերական զտման գործընթացների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է սեփականության անձեռնմխելիության՝ որպես քաղաքացիական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկի իրավական բովանդակության, նշանակության և պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում սեփականության իրավունքը դիտարկվում է որպես անձի գույքային ինքնուրույնության և քաղաքացիական շրջանառության կայունության կարևոր իրավական հիմք։ Վերլուծվում են սեփականատիրոջ հիմնական իրավազորությունները՝ գույքը տիրապետելու, օգտագործելու և տնօրինելու հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց իրականացման սահմաններն ու իրավական երաշխիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սկզբունքին, ըստ որի անձը չի կարող կամայականորեն զրկվել իրեն պատկանող գույքից, իսկ սեփականության իրավունքի սահմանափակումը կամ դադարեցումը կարող է իրականացվել միայն օրենքով նախատեսված հիմքերով և սահմանված ընթացակարգերի պահպանմամբ։ Քննության են առնվում հանրային և մասնավոր շահերի հարաբերակցության խնդիրները, սեփականության իրավունքի թույլատրելի սահմանափակումների իրավաչափության չափանիշները և սեփականատիրոջ շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են սեփականության իրավունքի պաշտպանության քաղաքացիաիրավական միջոցները, այդ թվում՝ սեփականատիրոջ խախտված իրավունքի վերականգնման, գույքի վերադարձի, իրավունքի իրականացմանը խոչընդոտող գործողությունների վերացման և պատճառված վնասի հատուցման հետ կապված իրավական կառուցակարգերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բարեխիղճ ձեռքբերման, գույքային շրջանառության կայունության և սեփականատիրոջ շահերի միջև հավասարակշռության ապահովման հարցերին։ Ուսումնասիրվում են նաև պետության կողմից սեփականության իրավունքի սահմանափակման դեպքերը և դրանց համար անհրաժեշտ իրավական երաշխիքները՝ օրինականության, համաչափության և պատշաճ իրավական ընթացակարգի տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական և քաղաքացիաիրավական կարգավորումների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև դատական պաշտպանության նշանակությանը սեփականության իրավունքի արդյունավետ ապահովման գործում։ Համեմատական իրավական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել սեփականության պաշտպանության տարբեր մեխանիզմներ և դրանց զարգացման ընդհանուր միտումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքացիական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ պրակտիկայի համար՝ նպաստելով սեփականության անձեռնմխելիության բովանդակության, դրա սահմանափակման թույլատրելի պայմանների և սեփականատերերի իրավունքների պաշտպանության իրավական միջոցների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ամուսինների միջև ձևավորվող գույքային հարաբերությունների իրավական բնույթի, կարգավորման սկզբունքների և ընտանեկան օրենսդրությամբ նախատեսված մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամուսնության ընթացքում ձեռք բերված գույքի իրավական կարգավիճակը, ամուսինների ընդհանուր և անձնական սեփականության տարբերակումը, գույքի տիրապետման, օգտագործման ու տնօրինման հետ կապված իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև այդ հարաբերություններից ծագող վեճերի կարգավորման խնդիրներն են։ Քննվում է ամուսինների գույքային հարաբերությունների օրինական կարգավորման համակարգը՝ ուշադրություն դարձնելով այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է կոնկրետ գույքի պատկանելությունը և ամուսիններից յուրաքանչյուրի իրավական դիրքը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում համատեղ սեփականության իրավական բնույթին, դրա ձևավորման հիմքերին և ամուսինների իրավահավասարության սկզբունքի նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև մինչև ամուսնությունը պատկանող, ինչպես նաև ամուսնության ընթացքում որոշակի իրավական հիմքերով ամուսիններից մեկին անցած գույքի առանձնացման հարցերը։ Կարևոր ուղղություն է ամուսնական պայմանագրի ուսումնասիրությունը՝ որպես գույքային հարաբերությունների պայմանագրային կարգավորման միջոց, որի միջոցով ամուսինները կարող են օրենքով թույլատրելի շրջանակներում սահմանել իրենց գույքային իրավունքների և պարտականությունների առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ընդհանուր գույքի բաժանման, ամուսինների բաժինների որոշման, պարտավորությունների և երրորդ անձանց գույքային շահերի պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցերին։ Գույքային վեճերը դիտարկվում են ոչ միայն ընտանեկան, այլև քաղաքացիական իրավունքի նորմերի փոխկապակցված կիրառության տեսանկյունից, քանի որ սեփականության և պարտավորությունների վերաբերյալ մի շարք հարաբերություններ կարգավորվում են իրավունքի տարբեր ինստիտուտների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև իրավական կարգավորման հստակության, ամուսինների շահերի հավասարակշռման և ընտանիքի անդամների օրինական գույքային շահերի պաշտպանության խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ընտանեկան և քաղաքացիական իրավունքի մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամուսինների գույքային հարաբերությունների իրավական կառուցվածքը, դրանց կարգավորման հիմնական սկզբունքները և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հիմնահարցերը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի սուր ձևի ժամանակ արյան մակարդման համակարգում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը որպես ծանր վիրուսային վարակ, որի սուր ընթացքը կարող է ուղեկցվել համակարգային բորբոքային և անոթային խանգարումներով, հեմոռագիկ երևույթներով և կենդանու արագ ընդհանուր վիճակի վատթարացմամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հեմոստազի համակարգն է՝ արյան մակարդման, հակամակարդիչ և ֆիբրինոլիզի գործընթացների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև վարակի ընթացքում դրանց հավասարակշռության խախտման մեխանիզմները։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում մակարդման համակարգի տարբեր օղակների փոփոխությունների բացահայտմանը և դրանց համադրմանը հիվանդության կլինիկական ու ախտաբանաանատոմիական դրսևորումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնք կարող են նպաստել արյունահոսությունների և բազմաթիվ օրգաններում արյունազեղումների առաջացմանը, ինչպես նաև միկրոշրջանառության խանգարմանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են մակարդման գործոնների ակտիվության փոփոխությունները, թրոմբոցիտային և պլազմային հեմոստազի առանձնահատկությունները, ֆիբրինոլիտիկ գործընթացները և հնարավոր սպառման կոագուլոպաթիկ խանգարումները։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև ախտաբանական փոփոխությունների և հիվանդության ծանրության միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վարակի պաթոգենեզի մասին։ Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը բնորոշվում է բարձր մահացությամբ և համակարգային ախտահարումներով, իսկ սուր ձևի դեպքում հեմոռագիկ փոփոխությունները հիվանդության կարևոր ախտաբանական հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել անասնաբուժական վիրուսաբանության, ախտաֆիզիոլոգիայի, հեմատոլոգիայի և անասնաբուժական պաթոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ հեմոստազի խանգարումների ուսումնասիրությունը լրացնում է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքները և կարող է նշանակություն ունենալ ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործման համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ա. Վ. Ակոպյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է՝ կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման համար, «Մոլեկուլային և բջջային կենսաբանություն» մասնագիտությամբ։ Այն հրատարակվել է Երևանում 2017 թվականին, ունի 22 էջ և ներառում է նաև անգլերեն ու հայերեն ամփոփումներ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է IV դարում Բյուզանդական կայսրության և արաբական ցեղերի միջև հարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորվում էին ուշ անտիկ աշխարհի սահմանային գոտիներում։ Հեղինակը վերլուծում է Բյուզանդիայի արևելյան սահմանների ռազմավարական նշանակությունը և արաբական ցեղերի դերը որպես թե՛ դաշնակից, թե՛ հակառակորդ՝ կախված տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունից։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև Սիրիայի, Պաղեստինի և Միջագետքի սահմանային շրջանների նշանակությունը, որտեղ տեղի էին ունենում հաճախակի բախումներ, դաշինքների ձևավորում և փոխադարձ ներգործություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «ֆեդերատ» (foederati) համակարգին, որով կայսրությունը փորձում էր կարգավորել արաբական ցեղերի հետ հարաբերությունները՝ նրանց ներգրավելով սահմանային պաշտպանության մեջ՝ փոխարենը տրամադրելով որոշ արտոնություններ և ֆինանսական աջակցություն։ Նշվում է նաև քրիստոնեության տարածման ազդեցությունը արաբական ցեղերի շրջանում և դրա դերը քաղաքական կապերի ձևավորման գործում, ինչպես նաև պարսկական Սասանյան կայսրության հետ մրցակցության ազդեցությունը տարածաշրջանային դինամիկայի վրա։ Աշխատությունը հիմնված է ինչպես հռոմեական և բյուզանդական պատմագիրների վկայությունների, այնպես էլ արաբական և հնագիտական տվյալների համադրության վրա, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել IV դարի սահմանային աշխարհի բազմակողմանի պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Բյուզանդիա–արաբական հարաբերությունները որպես բարդ և փոփոխական գործընթաց, որտեղ ռազմական հակամարտությունը և դիվանագիտությունը փոխկապակցված էին կայսրության արևելյան քաղաքականության շրջանակում։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դաստիարակության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը դպրոցականի անձի զարգացման գործընթացում՝ ժամանակակից կրթության արժեքային, սոցիալական և մանկավարժական պահանջների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում դպրոցականի՝ որպես հասարակության լիարժեք անդամի ձևավորման գործընթացն է, որի ընթացքում զարգանում են քաղաքացիական գիտակցությունը, պատասխանատվության զգացումը, սոցիալական ակտիվությունը, սեփական իրավունքների և պարտականությունների ըմբռնումը, այլ մարդկանց նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը և հասարակական կյանքին մասնակցելու պատրաստակամությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է քաղաքացիական դաստիարակության էությունը, նպատակները, սկզբունքներն ու հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև դրա կապը բարոյական, հայրենասիրական, իրավական և սոցիալական դաստիարակության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական տարիքի առանձնահատկություններին, քանի որ հենց այս շրջանում են ձևավորվում անձի արժեքային կողմնորոշումները, հասարակական վարքի նորմերը և սեփական դիրքորոշումը սոցիալական միջավայրի նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դպրոցի դերի բացահայտումը քաղաքացիական արժեքների ձևավորման գործում։ Քննարկվում են ուսուցչի անձնական օրինակի, դասավանդվող առարկաների բովանդակության, դպրոցական ինքնակառավարման, արտադասարանական գործունեության, խմբային աշխատանքի և հասարակական նախաձեռնությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի, դպրոցի և հասարակության փոխգործակցությունը, քանի որ քաղաքացիական դաստիարակության արդյունավետությունը մեծապես կախված է երեխայի տարբեր սոցիալական միջավայրերում ստացած փորձի հետևողականությունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են աշակերտների պասիվությունը, հասարակական գործընթացների նկատմամբ անտարբերությունը, քաղաքացիական գիտելիքների սահմանափակ մակարդակը, արժեքային հակասությունները և սոցիալական պատասխանատվության ոչ բավարար ձևավորվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դպրոցականների իրավունքների և պարտականությունների գիտակցմանը, ժողովրդավարական արժեքների ընկալմանը, հանդուրժողականության, փոխադարձ հարգանքի, համագործակցության և կառուցողական երկխոսության կարողությունների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել քաղաքացիական դաստիարակության կազմակերպման արդյունավետ մանկավարժական մեթոդներ և ձևեր՝ քննարկումներ, բանավեճեր, նախագծային աշխատանքներ, սոցիալական նախաձեռնություններ, ուսանողական կամ աշակերտական ինքնակառավարում և համայնքային գործունեություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու քաղաքացիական դաստիարակության ազդեցությունը դպրոցականի անձի սոցիալականացման, ինքնուրույնության, պատասխանատվության և հասարակական ակտիվության զարգացման վրա։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել դպրոցում այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ սովորողը ոչ միայն ձեռք է բերում գիտելիքներ, այլև զարգացնում է հասարակական կյանքին գիտակցված մասնակցության համար անհրաժեշտ արժեքներ, հմտություններ և վարքային դիրքորոշումներ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների, դպրոցների ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, սոցիալական մանկավարժների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։