Լենինական-Գյումրիի բնակչության շարժընթացը 1950-2000թթ.

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1998–2008 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան պետությունների հարաբերությունների զարգացման դինամիկան է, դրանց փոխադարձ շահերը, համագործակցության հնարավորությունները և այն խնդիրները, որոնք տարբեր փուլերում ազդեցություն են ունեցել երկկողմ կապերի վրա։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ազդեցությունը, ինչպես նաև երկու երկրների անվտանգության և տնտեսական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ Հայաստանի համար Վրաստանը կարևոր նշանակություն ունի որպես արտաքին աշխարհի հետ ցամաքային հաղորդակցության հիմնական ուղղություններից մեկը, իսկ Վրաստանի համար Հայաստանը կարևոր հարևան և տարածաշրջանային գործընկեր է։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքական երկխոսության զարգացման փուլերը, բարձրաստիճան պաշտոնական այցերը, միջպետական համաձայնագրերը և համագործակցության տարբեր ոլորտների կարգավորմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ առևտրատնտեսական կապերը, տրանսպորտային հաղորդակցությունը, էներգետիկ և տարանցիկ ծրագրերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Հետազոտության մեջ էական նշանակություն ունի նաև հայ համայնքի դրությունը Վրաստանում, դրա հասարակական և մշակութային դերը և համայնքային խնդիրների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների օրակարգի վրա։ Ուսումնասիրվում են կրթական, գիտական և մշակութային կապերը, ժողովուրդների միջև շփումները և պատմամշակութային ընդհանրությունների հիման վրա համագործակցության հնարավորությունները։ Միաժամանակ աշխատանքը բացահայտում է հարաբերությունների այն զգայուն կողմերը, որոնք պայմանավորված էին երկու երկրների տարբեր արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններով և տարածաշրջանային հակամարտությունների նկատմամբ ունեցած մոտեցումներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2003 թվականի Վրաստանի «Վարդերի հեղափոխությունից» հետո երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը հայ-վրացական հարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում նաև Վրաստանից ռուսական ռազմաբազաների դուրսբերման գործընթացը, Վրաստանի՝ եվրոպական և եվրատլանտյան կառույցներին ինտեգրվելու ձգտումները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը Հայաստանի անվտանգության և արտաքին քաղաքական հաշվարկների վրա։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակի ավարտին՝ 2008 թվականին, առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում ռուս-վրացական պատերազմը, որը նոր իրավիճակ ստեղծեց ամբողջ Հարավային Կովկասում և անմիջական ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի ու Վրաստանի հաղորդակցությունների, տնտեսական կապերի և անվտանգության միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին երկու պետությունները փորձում պահպանել բարիդրացիական հարաբերությունները՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իրենց տարբեր ռազմավարական կողմնորոշումները և տարածաշրջանային շահերը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։ Հետազոտության հեղինակը Ռոման Գագիկի Կարապետյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2012 թվականին՝ որպես քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն։

Քիմիա

Սա գիտական հետազոտական աշխատանք է, որը նվիրված է Hoechst 33258 ֆլուորեսցենտ ներկանյութի և դրա նոր սինթետիկ ածանցյալների՝ ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, որտեղ վերլուծվում են մոլեկուլային կապման մեխանիզմները, կապման կայունությունը և սպեկտրոսկոպիկ հատկությունների փոփոխությունները կենսաբանական մակրոմոլեկուլի հետ փոխազդեցության ընթացքում, ինչպես նաև գնահատվում է այդ միացությունների կիրառական նշանակությունը բջջային կենսաբանության և գենետիկական հետազոտությունների ոլորտներում, ներառյալ ԴՆԹ-ի մարկավորման, ֆլուորեսցենտ պատկերավորման և ախտորոշիչ մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները, միաժամանակ քննարկվում են կառուցվածք–ակտիվություն կապերը և այն, թե ինչպես քիմիական կառուցվածքի փոփոխությունները ազդում են կապման ընտրողականության և ինտենսիվության վրա՝ ապահովելով ավելի արդյունավետ և ճշգրիտ կենսաքիմիական գործիքների մշակման հիմք։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում սովորողների գիտելիքների գնահատման համակարգի բարեփոխման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով գնահատման ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումների կարևորությունը կրթության որակի բարձրացման գործընթացում։ Վերլուծվում են ավանդական և ձևավորող գնահատման համակարգերի առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը աշակերտների ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնուրույնության և ճանաչողական զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գնահատման չափանիշների թափանցիկությանը, անհատական մոտեցման կիրառմանը, ինչպես նաև ուսուցչի հետադարձ կապի դերին ուսումնական գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կոմպետենտությունների վրա հիմնված գնահատման մոդելները և դրանց ներդրման հնարավորությունները ՀՀ հանրակրթական համակարգում։ Աշխատությունը ներկայացնում է մեթոդական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել գնահատման համակարգի արդիականացմանը և տարրական կրթության արդյունավետության բարձրացմանը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Երևան քաղաքի դպրոցների առաջին դասարաններում սովորող երեխաների առողջական վիճակի և ուսումնական գործընթացի հիգիենիկ պայմանների համալիր ուսումնասիրությանը՝ փոխկապակցված դիտարկելով երեխայի առողջությունը, ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ զարգացումը, դպրոցական միջավայրը և ուսումնական ծանրաբեռնվածությունը։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ դպրոցական կրթության սկզբնական փուլը երեխայի կյանքում կարևոր հարմարվողական շրջան է, երբ փոխվում են օրվա ռեժիմը, շարժողական ակտիվությունը, մտավոր աշխատանքի ծավալը, քնի և հանգստի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Աշխատության շրջանակում կարող են գնահատվել առաջին դասարանցիների առողջական վիճակի հիմնական ցուցանիշները, ֆիզիկական զարգացման մակարդակը, առողջական խմբերի բաշխվածությունը, տարածված հիվանդությունների և ֆունկցիոնալ շեղումների հաճախականությունը, ինչպես նաև դպրոցական միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական գործընթացի հիգիենիկ գնահատմանը՝ հաշվի առնելով դասերի տևողությունը, դասացուցակի կառուցվածքը, դասերի միջև ընդմիջումները, մտավոր և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հարաբերակցությունը, շարժողական ակտիվության հնարավորությունները և երեխայի հանգստի համար նախատեսված պայմանները։ Կարևոր ուղղություն է նաև դասասենյակների սանիտարահիգիենիկ պայմանների ուսումնասիրությունը՝ բնական և արհեստական լուսավորության, օդափոխության, ջերմաստիճանի, խոնավության, աղմուկի, կահույքի համապատասխանության և աշակերտի աշխատատեղի կազմակերպման տեսանկյունից։ Այս գործոնների գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որքանով է դպրոցական միջավայրը համապատասխանում առաջին դասարաններում սովորող երեխաների տարիքային և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսումնական գործընթացի ընթացքում երեխաների աշխատունակության փոփոխություններին՝ ուշադրության, հոգնածության, ֆունկցիոնալ վիճակի և դասի տարբեր փուլերում առաջացող լարվածության գնահատմամբ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ուսումնական ծանրաբեռնվածության որ պայմաններն են առավել մեծ ազդեցություն ունենում երեխայի աշխատունակության և ինքնազգացողության վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև դպրոցական օրվա ռեժիմի ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ սնունդը, քունը, ֆիզիկական ակտիվությունը, հանգիստը և տնային առաջադրանքների կատարման համար ծախսվող ժամանակը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել առաջին դասարանցիների համար առավել բարենպաստ կրթական և հիգիենիկ պայմանների մշակման ու կատարելագործման համար։ Հետազոտության մեջ կարող են առաջարկվել ուսումնական ծանրաբեռնվածության օպտիմալացման, դասասենյակների պայմանների բարելավման, շարժողական դադարների արդյունավետ կազմակերպման, երեխաների առողջության պարբերական հսկողության և առողջ ապրելակերպի հմտությունների ձևավորման ուղղություններ։ Հատկապես կարևոր է առողջապահական և կրթական համակարգերի համագործակցությունը, քանի որ երեխայի առողջության պահպանումը դպրոցական միջավայրում պահանջում է ոչ միայն բժշկական հսկողություն, այլև ճիշտ կազմակերպված ուսումնական ռեժիմ և հիգիենիկ պայմաններ։ Թեման ունի նաև գործնական նշանակություն, քանի որ առաջին դասարաններում երեխաների առողջական վիճակի և ուսումնական միջավայրի փոխկապակցված գնահատումը կարող է նպաստել հետագա կրթական տարիներին առողջական խնդիրների կանխարգելմանը և դպրոցական հարմարվողականության բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել դպրոցական հիգիենայի և հանրային առողջապահության մասնագետների, մանկաբույժների, դպրոցների բուժաշխատողների, ուսուցիչների, կրթության կազմակերպիչների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համալիր գնահատելու Երևանի դպրոցների առաջին դասարաններում սովորող երեխաների առողջական վիճակը և նրանց ուսումնական միջավայրի հիգիենիկ համապատասխանությունը՝ բացահայտելով հնարավոր ռիսկային գործոնները և առաջարկելով կանխարգելիչ ու կազմակերպչական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել երեխաների առողջության պահպանմանը, արդյունավետ ուսուցմանը և դպրոցական միջավայրին բարեհաջող հարմարմանը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային Հոլի էֆեկտում և տոպոլոգիական մեկուսիչներում եզրային վիճակների (edge states) ձևավորման և ֆիզիկական բնույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց տոպոլոգիական ծագումն ու կայունության մեխանիզմները։ Վերլուծվում են ուժեղ մագնիսական դաշտերում երկչափ էլեկտրոնային համակարգերում Լանդաուի մակարդակների քվանտացումը, Չերն-ի ինվարիանտների դերը և դրանց կապը քվանտային Հոլի վիճակների անալոգիայի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բալկ-եզր համապատասխանության սկզբունքին, ինչպես նաև եզրային ալիքների չդիսիպատիվ տեղափոխման մեխանիզմներին։ Տոպոլոգիական մեկուսիչների դեպքում քննարկվում են սպին–ուղեծրային կապի ազդեցությունը, ժամանակի հակադարձման սիմետրիան և պաշտպանված եզրային վիճակների առաջացումը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոդելներ և արդյունավետ Hamiltonian մոտեցումներ՝ բացահայտելով եզրային վիճակների համընդհանուր տոպոլոգիական բնույթը տարբեր ֆիզիկական համակարգերում և դրանց կիրառական նշանակությունը քվանտային էլեկտրոնիկայի և նոր սերնդի նանոսարքերի մշակման մեջ։

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրի իրականացման գործընթացի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Մոլդովայի օրինակների հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ծրագրի նպատակները, հիմնական ուղղությունները, մասնակից երկրների քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը, ինչպես նաև եվրոպական ինտեգրման տարբեր մոտեցումներն ու արդյունքները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են երեք երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, համագործակցության ձևաչափերը, բարեփոխումների ընթացքը, հարաբերությունները Եվրոպական միության հետ և այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են յուրաքանչյուր պետության առանձնահատուկ ուղին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների առանձնահատկությունները, միջազգային համագործակցության մեխանիզմները և եվրոպական հարևանության քաղաքականության ազդեցությունը հետխորհրդային երկրների զարգացման վրա։ Այն արժեքավոր աղբյուր է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են Հայաստանի, Վրաստանի ու Մոլդովայի արտաքին քաղաքականությամբ և եվրոպական ուղղությամբ իրականացվող գործընթացներով։