Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Հայկական վիմագրերը Հայաստանի քաղաքական պատմության սկզբնաղբյուրներ /9-14-րդ դդ./ /պատմա վիմագրագիտական ուսումնասիրություն/
Աշխատանքը պատմավիմագրագիտական ուսումնասիրություն է, որի կենտրոնում 9-14-րդ դարերի հայկական վիմագրերն են՝ որպես Հայաստանի քաղաքական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է քարերի, շինությունների, եկեղեցիների, վանական համալիրների, ամրոցների և այլ պատմական հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունների քննության վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես epigraphic նյութ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի քաղաքական, վարչական, սոցիալական և մշակութային իրողությունների անմիջական վկայություններ։ Աշխատանքի կարևորագույն նպատակներից է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են վիմագրական աղբյուրները լրացնել, ճշգրտել կամ վերաիմաստավորել միջնադարյան Հայաստանի պատմության վերաբերյալ գրավոր այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների թվագրմանը, ընթերցմանը, բովանդակության մեկնաբանությանը, տեղագրական կապերին և դրանցում հիշատակվող անձանց, իշխանական տների, թագավորական ու վարչական կառույցների նույնականացմանը։ Վիմագրերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իշխանության տարածքային կազմակերպումը, տարբեր իշխանական և թագավորական տների հարաբերությունները, վարչական կենտրոնների գոյությունը, հողատիրական հարաբերությունները, նվիրատվությունները և շինարարական գործունեությունը։ Առանձին կարևորություն ունի արձանագրություններում հիշատակվող աշխարհիկ և հոգևոր գործիչների ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց անունները, տիտղոսները և պաշտոնները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի և իշխանական հարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը նաև ընդգծում է վիմագրերի տեղագրական նշանակությունը․ արձանագրության գտնվելու վայրը հաճախ հնարավորություն է տալիս կապել կոնկրետ քաղաքական կամ վարչական իրադարձությունը որոշակի բնակավայրի, գավառի, ամրոցի կամ վանական կենտրոնի հետ։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության համար, երբ գրավոր պատմիչների տեղեկությունները սահմանափակ են կամ մասնատված։ 9-14-րդ դարերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանի քաղաքական կյանքի փոփոխություններին՝ տարբեր թագավորությունների, իշխանությունների և օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում։ Վիմագրական նյութը կարող է անդրադառնալ ինչպես հայկական պետականության և տեղական իշխանական համակարգերի գոյությանը, այնպես էլ արտաքին քաղաքական ազդեցություններին, տարածքային փոփոխություններին և ռազմական ու վարչական իրադարձություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների լեզվական և բանաձևային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանցում օգտագործվող տիտղոսները, ձևակերպումները և իրավական արտահայտությունները կարող են կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ։ Նվիրատվական և շինարարական արձանագրությունները, օրինակ, կարող են տեղեկություններ հաղորդել հողի և սեփականության վերաբերյալ, իսկ եկեղեցական կառույցների հետ կապված գրությունները՝ հոգևոր իշխանության, հովանավորության և հասարակական հարաբերությունների մասին։
Обновлено. 2026-09-09
Культура
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը ներկայացնում է ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նոր գրականությունը և նպատակ ունի ընթերցողներին, գրադարաններին ու մշակութային ոլորտի մասնագետներին օպերատիվ կերպով տեղեկացնել թեմատիկ նոր աղբյուրների մասին։ Այն համակարգում և մատնանշում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքերը, ժողովածուները, հոդվածները և այլ հրատարակություններ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ և գտնել անհրաժեշտ տեղեկատվական աղբյուրը։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել հայ մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող նյութեր։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մասնագիտական, այնպես էլ գիտակրթական աշխատանքի համար, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հետևել տվյալ ոլորտում նոր հրատարակությունների ընթացքին՝ առանց առանձին աղբյուրների երկարատև որոնման։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես գրադարանային-տեղեկատվական աշխատանքի գործիք՝ համալրման, թեմատիկ տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, գրականության ընտրության և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման գործընթացներում։ Ընթացիկ տեղեկատուի արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ այն արտացոլում է որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված ու շրջանառության մեջ դրված գրական արտադրանքը՝ դրանով իսկ պահպանելով տվյալ շրջանի մշակութային և հրատարակչական կյանքի տեղեկատվական պատկերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի մասնագետների, ուսուցիչների, ուսանողների, հետազոտողների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես նոր գրականության որոնման, ընտրության և հետագա ուսումնասիրման հուսալի ուղեցույց։
Обновлено. 2026-11-02
Экономика
Պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկացման գործընթացների իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են պետության բաժնեմասնակցությամբ գործող առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովման, վճարունակության վերականգնման, պարտավորությունների կատարման և սնանկության ընթացակարգերի արդյունավետ կիրառման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման առանձնահատկություններին, պետական և մասնավոր շահերի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմներին, որոնք կարգավորում են պետական մասնակցությամբ ընկերությունների գործունեությունը ֆինանսական դժվարությունների և անվճարունակության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են սնանկության առաջացման հիմնական տնտեսական և կառավարչական պատճառները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործումը, պարտքային պարտավորությունների կուտակումը, կառավարման համակարգի թերությունները, մրցակցային միջավայրի փոփոխությունները և կազմակերպությունների տնտեսական գործունեության վրա ազդող արտաքին ու ներքին գործոնները։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության սնանկության օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, պարտապան կազմակերպությունների և պարտատերերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները, սնանկության վարույթի մասնակիցների իրավասությունները, ինչպես նաև դատական և արտադատական գործընթացների կազմակերպման հիմնահարցերը։ Կարևորվում է պետության՝ որպես բաժնետիրոջ կամ մասնակցի, իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությունը, նրա պատասխանատվության սահմանների, կառավարչական լիազորությունների և ֆինանսական պարտավորությունների առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական մասնակցությամբ կազմակերպությունների վերակազմակերպման, ֆինանսական առողջացման, պարտքերի վերակառուցման, գույքի իրացման և լուծարման հնարավորություններին՝ դրանք դիտարկելով տնտեսական արդյունավետության և հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում սնանկացման գործընթացների ազդեցությունը պետական բյուջեի, հանրային ֆինանսների, աշխատողների սոցիալական իրավունքների, պարտատերերի պահանջների բավարարման և երկրի տնտեսական միջավայրի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նաև պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության, ֆինանսական հաշվետվողականության, կորպորատիվ կառավարման և ռիսկերի կանխարգելման համակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի և իրավական կարգավորման տարբեր մոտեցումների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատման և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու պետական մասնակցությամբ առևտրային կազմակերպությունների սնանկության իրավական բնույթը, տնտեսական հետևանքները և պետության մասնակցությամբ ձեռնարկատիրական գործունեության կառավարման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկան կարևոր նշանակություն ունի սնանկության իրավունքի, կորպորատիվ կառավարման, պետական գույքի կառավարման և տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, սնանկության գործերով կառավարիչների, դատական համակարգի ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական ու իրավական համակարգի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-10-10
Технология
Разработка оптимальной структуры автономного комплекса производства электрической и тепловой энергии
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրական և ջերմային էներգիայի արտադրության ինքնավար համալիրի օպտիմալ կառուցվածքի մշակմանը և դրա տեխնիկատնտեսական ու էներգետիկ արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել այնպիսի ինքնավար էներգահամակարգ, որը կարող է սպառողին ապահովել անհրաժեշտ քանակությամբ էլեկտրական և ջերմային էներգիա՝ միաժամանակ նվազեցնելով վառելիքի և այլ ռեսուրսների ծախսերը, բարձրացնելով համակարգի հուսալիությունը և ապահովելով էներգիայի արտադրության առավել արդյունավետ կազմակերպում։ Աշխատության կենտրոնում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համալիրի կառուցվածքի ընտրության խնդիրն է, քանի որ էլեկտրական և ջերմային էներգիայի համատեղ արտադրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել առաջնային էներգետիկ ռեսուրսները և նվազեցնել էներգիայի կորուստները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգիայի արտադրության տարբեր տեխնոլոգիական աղբյուրների համադրություններ՝ կախված սպառողի պահանջարկից, տեղական բնական պայմաններից, հասանելի վառելիքային ռեսուրսներից և համակարգի աշխատանքի ռեժիմից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համակցված էլեկտրական և ջերմային արտադրությանը, որի դեպքում մեկ էներգակրի օգտագործմամբ հնարավոր է ստանալ միաժամանակ երկու տեսակի օգտակար էներգիա։ Այդ մոտեցումը կարող է բարձրացնել ընդհանուր օգտակար գործողության գործակիցը և նվազեցնել առանձին էլեկտրական ու ջերմային կայանքների համատեղ աշխատանքի համեմատությամբ առաջացող կորուստները։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է էլեկտրական և ջերմային բեռների ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Սպառողների պահանջարկը մշտական չէ, ուստի օպտիմալ համակարգը պետք է կարողանա հարմարվել տարբեր սեզոնային և օրական ռեժիմներին։ Այս նպատակով կարող են կիրառվել մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են էներգետիկ սարքավորումների անհրաժեշտ հզորությունները, աշխատանքի ռեժիմները և տարբեր աղբյուրների միջև բեռի բաշխման առավել արդյունավետ տարբերակները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև էներգիայի կուտակման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Կուտակիչների կամ ջերմային կուտակիչների օգտագործումը կարող է թույլ տալ արտադրության և սպառման ժամանակային անհամապատասխանության դեպքում պահպանել ավելցուկային էներգիան և այն օգտագործել պահանջարկի բարձրացման ժամանակ։ Սա հատկապես կարևոր է փոփոխական բնույթ ունեցող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրման դեպքում։ Համակարգի օպտիմալ կառուցվածքի ընտրության ժամանակ կարող են դիտարկվել միաժամանակ մի քանի չափանիշներ՝ սկզբնական ներդրումների ծավալը, շահագործման ծախսերը, վառելիքի սպառումը, էներգիայի ինքնարժեքը, սարքավորումների բեռնվածությունը, համակարգի հուսալիությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Բազմաչափ օպտիմալացման կիրառումը հնարավորություն է տալիս գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք ապահովում են տեխնիկական արդյունավետության և տնտեսական նպատակահարմարության միջև հավասարակշռություն։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ինքնավարության աստիճանը։ Համակարգը պետք է հնարավորինս քիչ կախված լինի արտաքին էլեկտրական կամ ջերմային ցանցերից և կարողանա շարունակել աշխատանքը արտաքին մատակարարման խափանումների դեպքում։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել պահուստային էներգիայի աղբյուրների, կուտակիչների և կառավարման ավտոմատ համակարգերի կիրառման տարբերակները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված մոտեցումները կարող են կիրառվել հեռավոր բնակավայրերի, արդյունաբերական օբյեկտների, գյուղատնտեսական տնտեսությունների, առանձնացված արտադրական համալիրների և այլ սպառողների էներգամատակարարման համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Նման ինքնավար համալիրները կարող են հատկապես արդյունավետ լինել այն վայրերում, որտեղ կենտրոնացված էներգետիկ ենթակառուցվածքներին միացումը տեխնիկապես դժվար կամ տնտեսապես ոչ նպատակահարմար է։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի մասնագետներին, ջերմատեխնիկներին, էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի նախագծողներին, էներգետիկ մենեջմենթի մասնագետներին և էներգետիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ձևավորել էլեկտրական և ջերմային էներգիայի ինքնավար արտադրության տեխնիկապես հուսալի և տնտեսապես արդյունավետ համակարգ՝ տարբեր էներգետիկ աղբյուրների, արտադրական սարքավորումների, կուտակման միջոցների և կառավարման մեխանիզմների օպտիմալ համադրման միջոցով։
Обновлено. 2026-09-21
История
Armenia: its present crisis and past history
Աշխատությունը պատմաքաղաքական բնույթի ուսումնասիրություն է, որտեղ հայ ժողովրդի անցյալը ներկայացվում է այն ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական ճգնաժամերի պատմական նախադրյալները բացահայտելու նպատակով։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքն է, նրա պատմական զարգացման առանձնահատկությունները և այն քաղաքական պայմանները, որոնց ներքո հայկական բնակչությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում գտնվել է տարածաշրջանային տերությունների մրցակցության և հակամարտությունների ազդեցության ներքո։ Ներկայացվում են հայկական պետականության պատմության կարևոր փուլերը, քրիստոնեության և Հայ եկեղեցու նշանակությունը ազգային ու մշակութային ինքնության պահպանման գործում, ինչպես նաև օտար տիրապետությունների պայմաններում հայկական համայնքների հասարակական և տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները։ Զգալի տեղ է հատկացվում Օսմանյան կայսրության և Ռուսական կայսրության տարածքներում բնակվող հայերի դրությանը, նրանց քաղաքական ու իրավական կարգավիճակին և XIX դարում Հայկական հարցի միջազգային քաղաքականության օրակարգում հայտնվելու հանգամանքներին։ Քննվում են բարենորոգումների պահանջները, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական ներգրավվածությունը, ազգային հասարակական շարժումների զարգացումը և հայ բնակչության անվտանգության հետ կապված խնդիրները։ Պատմական անցյալի ներկայացումը կապվում է հեղինակի ժամանակակից իրադարձությունների հետ՝ փորձելով ցույց տալ, թե ինչպես են երկարատև քաղաքական հակասությունները, վարչական խնդիրները և միջազգային հարաբերությունները նպաստել ճգնաժամային իրավիճակի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև որպես իր ժամանակաշրջանի արևմտյան հասարակական և քաղաքական ընկալումների արտահայտություն, քանի որ Հայաստանի և հայ ժողովրդի վիճակը ներկայացվում է ոչ միայն պատմական փաստերի շարադրմամբ, այլև ժամանակակից միջազգային քաղաքականության համատեքստում։ Այդ պատճառով այն կարող է ուսումնասիրվել միաժամանակ որպես պատմագիտական աշխատություն և որպես աղբյուր՝ հասկանալու համար, թե ինչպես էր Հայկական հարցը մեկնաբանվում միջազգային հանրային խոսույթում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է պատմական ակնարկը, քաղաքական իրադարձությունների վերլուծությունը և միջազգային հարաբերությունների դիտարկումը՝ Հայաստանի նորագույն խնդիրների ակունքները բացատրելով ավելի վաղ պատմական գործընթացների ու տարածաշրջանային զարգացումների միջոցով։
Обновлено. 2026-09-23
Религия
Աղոթքների գիրք
Աշխատությունը քրիստոնեական աղոթքների ժողովածու է՝ նախատեսված անհատական և եկեղեցական հոգևոր ընթերցանության համար։ Աղոթքը քրիստոնեական հավատքի կարևոր արտահայտություններից է, որի միջոցով հավատացյալը դիմում է Աստծուն՝ փառաբանության, գոհության, ապաշխարության, խնդրանքի և հոգևոր մխիթարության համար։ Աղոթագրքերը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ծառայել են որպես հոգևոր կյանքի ուղեցույցներ՝ օգնելով հավատացյալներին պահպանել աղոթքի կանոնավոր ընթացքը և տարբեր առիթներով գտնել համապատասխան աղոթական խոսքեր։ Դրանցում ընդգրկվող աղոթքները կարող են առնչվել առօրյա կյանքի տարբեր իրավիճակներին, անձնական ու ընտանեկան կարիքներին, փորձություններին, հիվանդություններին, տոնական օրերին և եկեղեցական արարողություններին։ Նման ժողովածուները կարևոր նշանակություն են ունեցել նաև հոգևոր դաստիարակության գործում՝ փոխանցելով քրիստոնեական բարեպաշտության սկզբունքները, հավատքի, հույսի, սիրո, ներողամտության և երախտագիտության գաղափարները։ Գիրքը ներկայացնում է հայերեն աղոթական գրականության ավանդույթը և դրա դերը հավատացյալների առօրյա հոգևոր կյանքում։ Այն արժեքավոր է հայ եկեղեցական գրականության, աղոթքի մշակույթի և կրոնական ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-11-02