Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդագրական պատկերը 1920-1950-ական թթ.

Lեզվաբանություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ԺԴ–ԺԷ դարերի հայերեն ձեռագիր քերականական աշխատություններում կիրառված լեզվաբանական տերմինների համակարգին՝ ընդգծելով միջնադարյան հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորումը և զարգացումը։ Աշխատությունը վերլուծում է քերականական տերմինաբանության հիմնական շերտերը՝ խոսքի մասերի անվանումներ, շարահյուսական և ձևաբանական հասկացություններ, ինչպես նաև դրանց իմաստային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները ձեռագիր աղբյուրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունարեն և ասորերեն լեզվաբանական ավանդույթների ազդեցությանը հայ քերականական մտքի վրա, ինչպես նաև տեղական նորամուծություններին, որոնք ձևավորել են ինքնուրույն հայերեն տերմինաբանական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է տերմինների կիրառման բազմազանությունը տարբեր հեղինակների մոտ, դրանց իմաստային փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում և դերը լեզվաբանական գիտելիքի փոխանցման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագետների, լեզվաբանների և միջնադարյան գրավոր ժառանգության հետազոտողների համար՝ նպաստելով հայ քերականական մտքի պատմության և լեզվաբանական տերմինաբանության զարգացման խորքային ուսումնասիրությանը։

Պատմություն

Հայոց դիցարանը հին հայերի հավատալիքների և կրոնական պատկերացումների համակարգն է, որը ձևավորվել է նախաքրիստոնեական շրջանում և արտացոլում է բնության ուժերի, կյանքի երևույթների ու հասարակական արժեքների աստվածացված ընկալումը։ Հայոց դիցարանի գլխավոր աստվածներից էր Արամազդը, որը համարվում էր երկնքի և երկրի արարիչը, ամենահզոր աստվածը և բոլոր աստվածների հայրը։ Նա կապվում էր իմաստության, արդարության և բարօրության գաղափարների հետ։ Նրա կինը համարվում էր Անահիտը՝ մայրության, պտղաբերության և բժշկության աստվածուհին, որը մեծ պաշտամունք ուներ հայ ժողովրդի շրջանում և հաճախ նույնացվում էր «ոսկեմայր» կերպարի հետ։ Վահագնը պատերազմի, քաջության և կրակի աստվածն էր, որը ներկայացվում էր որպես հերոսական և ուժեղ կերպար, և ըստ ավանդության՝ նա ծնվել է կրակից ու պայքարի խորհրդանիշ է։ Աստղիկը սիրո, գեղեցկության և ջրի աստվածուհին էր, որը կապված էր նաև պտղաբերության և երիտասարդության գաղափարների հետ։ Միհրը համարվում էր լույսի և ճշմարտության աստվածը, որը խորհրդանշում էր արևը և արդարությունը։ Նանեն իմաստության և ընտանիքի պահպանության աստվածուհին էր, որը պաշտվում էր որպես մայրական խնամքի և բարոյական արժեքների խորհրդանիշ։ Տիրը՝ գրի, դպրության և գիտելիքի աստվածն էր, որը համարվում էր նաև երազների մեկնիչ և գրավոր մշակույթի հովանավոր։ Հայոց դիցարանում կային նաև այլ աստվածություններ և ոգիներ, որոնք կապված էին բնության տարրերի՝ ջրի, հողի, լեռների և կենդանիների հետ։ Դիցարանը կարևոր դեր ուներ հին հայերի աշխարհայացքի ձևավորման մեջ՝ կարգավորելով նրանց բարոյական նորմերը, հասարակական հարաբերությունները և հոգևոր կյանքը։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո հայոց հին դիցարանը աստիճանաբար կորցրեց իր պաշտամունքային նշանակությունը, սակայն նրա կերպարներն ու առասպելները պահպանվեցին ժողովրդական ավանդություններում և մշակույթում։ Այսպիսով, հայոց դիցարանի աստվածները արտացոլում են հին հայ ժողովրդի հոգևոր աշխարհը, բնության ընկալումը և մշակութային արժեքները։

Գեղարվեստական հայ․

«Հանճարների գիրքը» (Հարություն Ղուկասյան) մի յուրօրինակ հավաքածու է, որտեղ ներկայացվում են տարբեր դարերի և տարբեր ոլորտների հանճարավոր մարդկանց կյանքի հետաքրքիր փաստեր և նրանց մտքերը։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին ցույց տալ, որ հանճարները ոչ միայն մեծ հայտնագործություններ են արել, այլև իրենց կյանքում ունեցել են նույնպիսի դժվարություններ, հիասթափություններ և մարդկային թերություններ։ Ղուկասյանը ներկայացնում է հանճարների ստեղծագործական ճանապարհը՝ սկսած մանկությունից, մինչև մեծ հաջողությունների ու մարտահրավերների փուլեր։ Գիրքը հետաքրքիր է նաև նրանով, որ յուրաքանչյուր անձի կյանքը ցուցադրվում է հետաքրքիր ու պատկերավոր՝ գրեթե որպես փոքրիկ պատմություն։ Հեղինակը առանձնացնում է հանճարների մտքերը, խոսքերը և հայտնի արտահայտությունները, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր ընթերցողի համար։ «Հանճարների գիրքը» նաև սովորեցնում է, որ հաջողությունը գալիս է ոչ միայն տաղանդից, այլև հաստատակամությունից, համբերությունից և սխալներից սովորելու կարողությունից։ Գիրքը հարմար է ինչպես ուսանողների, այնպես էլ մեծահասակների համար, ովքեր ցանկանում են ոգեշնչվել և ավելի լավ հասկանալ հաջողության և ստեղծագործության մանտրաները։ Այս հավաքածուն կարող է օգնել ընթերցողին գտնել իր ճանապարհը, քանի որ շատ հանճարների կյանքեր ցույց են տալիս, որ մարդը կարող է հաղթահարել դժվարությունները։ Ղուկասյանի ոճը պարզ է և մատչելի, ուստի գիրքը ընթերցվում է արագ, բայց թողնում է խոր տպավորություն։ Ընդհանուր առմամբ՝ «Հանճարների գիրքը» հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են ինքնազարգացում, պատմական-մարդաբանական թեմաներ և ուժեղ օրինակներ։ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9202-8-3

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության մասնագետների, ագրոնոմների, ֆերմերների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են բուսաբուծությամբ և ցանկանում են զարգացնել սպիտակուցային մշակաբույսերի արտադրությունը։ Նյութում մանրամասն նկարագրվում են հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, արմատային համակարգի առանձնահատկությունը և ազոտ ֆիքսող բակտերիաների հետ սիմբիոզի նշանակությունը հողի բերրիության բարձրացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանքաշրջանառության մեջ դրանց դերին՝ որպես հողը ազոտով հարստացնող մշակաբույսեր։ Աշխատությունում ներկայացվում են հողի նախապատրաստման, ցանքի ժամկետների, սերմացուի ընտրության և ցանքի սխեմաների հիմնական սկզբունքները։ Նյութը ընդգրկում է նաև խնամքի ագրոտեխնիկական միջոցառումները՝ մոլախոտերի վերահսկում, պարարտացում, ոռոգում և բերքատվության ձևավորման գործոնների կառավարում։ Բացի այդ, քննարկվում են հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի միջոցառումները՝ շեշտադրելով ինտեգրված և կանխարգելիչ մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բերքահավաքի, պահեստավորման և արտադրանքի որակի պահպանման հարցերին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի արդյունավետ և կայուն արտադրության կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների (ՊՈԱԿ-ների) տեղն ու դերը պետական կառավարման համակարգում՝ ընդգծելով դրանց իրավական, կազմակերպական և սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ՊՈԱԿ-ները ստեղծվում պետական կամ համայնքային նպատակների իրականացման համար՝ առանց շահույթ ստանալու հիմնական նպատակի, և ինչպես են դրանք նպաստում հանրային ծառայությունների մատուցմանը կրթության, առողջապահության, մշակույթի, սոցիալական ապահովության և այլ ոլորտներում։ Հեղինակը վերլուծում է ՊՈԱԿ-ների կառավարման մոդելները, ֆինանսավորման աղբյուրները, պետական վերահսկողության մեխանիզմները և հաշվետվողականության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց արդյունավետության գնահատմանը, կառավարման թափանցիկությանը և հանրային միջոցների օգտագործման նպատակահարմարությանը։ Գրքում քննարկվում են նաև ՊՈԱԿ-ների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց դերը պետական քաղաքականության իրականացման և հասարակական կարիքների բավարարման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է իրավական կարգավորումները և կառավարման տեսական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով պետական ծառայողներին, կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին և հանրային կառավարման ոլորտով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Գրականություն

Ջ. Ք. Ռոուլինգ-ի «Հարրի Փոթեր» շարքի երրորդ գիրքն է, որը համարվում է շարքի ամենահասուն և մթնոլորտային հատվածներից մեկը։ Վեպում Հարրի Փոթերը վերադառնում է Հոգվարթս՝ նոր ուսումնական տարում բախվելով վտանգավոր իրադարձությունների, որոնք կապված են Ազկաբանի բանտից փախած դատապարտյալի հետ։ Կախարդական աշխարհում տարածվում է վախը, քանի որ կարծում են, թե Սիրիուս Բլեքը՝ վտանգավոր հանցագործ, սպառնում է Հարրիի կյանքին։ Սակայն պատմության ընթացքում աստիճանաբար բացահայտվում է, որ իրականությունը շատ ավելի բարդ է, քան թվում է առաջին հայացքից, և գաղտնիքները կապված են Հարրիի ընտանիքի անցյալի հետ։ Վեպը առանձնանում է ժամանակի շրջման (time-turner) գաղափարի ներմուծմամբ, որը թույլ է տալիս կերպարներին փոխել իրադարձությունների ընթացքը և բացահայտել ճշմարտությունը տարբեր տեսանկյուններից։ Միաժամանակ զարգանում են ընկերության, վստահության, վախերի հաղթահարման և ինքնաճանաչման թեմաները։ Գիրքը նաև առաջին անգամ ավելի խորությամբ ներկայացնում է Հոգվարթսի վտանգավոր կողմերը՝ ներառելով դեմենտորների կերպարները, որոնք խորհրդանշում են վախն ու հուսահատությունը։ Պատմության վերջում բացահայտվում են անցյալի կարևոր գաղտնիքներ, որոնք փոխում են Հարրիի պատկերացումները իր ընտանիքի և իրեն շրջապատող մարդկանց մասին։