Лингвометодическая система обучения устному переводу (на основе компетентностного подхода)

Լրագրություն

Հրանտ Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը ձևավորվում է որպես գրական և հասարակական խոսքի յուրահատուկ համադրություն, որտեղ գրողը չի սահմանափակվում զուտ գեղարվեստական պատմությամբ, այլ մշտապես արձագանքում է ժամանակի սոցիալական, բարոյական և ազգային խնդիրներին։ Նրա հրապարակային խոսքը, հատկապես հարցազրույցներում և հոդվածներում, կառուցված է այնպիսի խնդիրների շուրջ, ինչպիսիք են գյուղի քայքայումը, մարդու և պետության հարաբերությունները, խորհրդային և հետխորհրդային իրականության փոփոխությունները, ինչպես նաև անհատի պատասխանատվությունը սեփական պատմության և երկրի նկատմամբ։ Մաթևոսյանի հրապարակախոսական մտածողության կենտրոնում հաճախ գտնվում է գյուղական աշխարհի փորձառությունը՝ որպես մարդկային արժեքների պահպանման և կորուստների վայր, որտեղ ձևավորվում է մարդու ինքնության և աշխատանքի գաղափարը։ Նրա խոսքը բնորոշվում է խորապես փիլիսոփայական և պատկերավոր լեզվով, որտեղ հասարակական քննադատությունը չի արտահայտվում ուղղակի քաղաքական հռետորաբանությամբ, այլ ներծծված է պատմողական շերտերի, հիշողության և բարոյական դիտարկումների մեջ։ Կարևոր առանձնահատկություններից է նաև այն, որ Մաթևոսյանը հաճախ կասկածի տակ է դնում ավանդական հրապարակախոսության սահմանները՝ հարց բարձրացնելով, թե ով է իրականում խոսում «հասարակության անունից» և արդյոք հնարավոր է լիարժեք հրապարակային երկխոսություն այն պայմաններում, երբ լսելիության և քննարկման տարածքը սահմանափակված է։ Նրա ետխորհրդային շրջանի հարցազրույցները և հոդվածները նաև դառնում են կայսրության և սոցիալական համակարգերի քննադատության շարունակություն, սակայն այդ քննադատությունը միշտ անցնում է անհատական փորձի և լեզվական բարդ կառուցվածքների միջոցով, ոչ թե պարզ քաղաքական հայտարարությունների ձևով։ Ընդհանուր առմամբ, Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը կարելի է բնութագրել որպես սահմանային երևույթ՝ մի կողմից խորը հասարակական ներգրավվածությամբ, մյուս կողմից՝ դասական հրապարակագրության շրջանակները շարունակաբար խնդրականացնող և վերաիմաստավորող մտավոր դիրքավորմամբ։

Ինֆորմատիկա

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ հստակ բազմությունների տեսության կիրառմամբ թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման մեթոդների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում թվային համակարգերի կառուցվածքային և տրամաբանական նախագծման խնդիրները, նախագծային պարամետրերի ներկայացման առանձնահատկությունները և անորոշ պայմաններում որոշումների ընդունման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ հստակ տրամաբանության և ոչ հստակ բազմությունների մաթեմատիկական ապարատի կիրառմանը՝ նախագծման տարբեր փուլերում առաջացող բազմաչափ և ոչ միանշանակ խնդիրների լուծման համար։ Վերլուծվում են թվային սխեմաների կառուցվածքի ընտրության, պարամետրերի գնահատման, օպտիմալացման և նախագծային տարբերակների համեմատության ավտոմատացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև համապատասխան ալգորիթմների մշակման, ծրագրային իրականացման և համակարգչային նախագծման միջոցների հետ ինտեգրման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կատարելագործելու թվային սարքերի նախագծման գործընթացը՝ բարձրացնելով հաշվարկների արդյունավետությունը և նախագծային որոշումների մշակման ճկունությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թվային էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, ոչ հստակ տրամաբանության և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ջրային ռեսուրսների էներգետիկ օգտագործման տեսական և ինժեներական հիմնահարցերին՝ դարձելի հիդրոմեքենաների կիրառման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն հիդրավլիկական մեքենաներն են, որոնք տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում կարող են իրականացնել ինչպես հիդրավլիկական էներգիայի փոխակերպում մեխանիկական և էլեկտրական էներգիայի, այնպես էլ հակառակ գործընթացը՝ էներգիա ծախսելով ջուրը բարձր մակարդակ տեղափոխելու համար։ Այս սկզբունքը հատկապես կարևոր է պոմպակուտակիչ հիդրոէներգետիկ համակարգերում, որտեղ ջրային ավազանների միջև հոսքի կառավարումը հնարավորություն է տալիս համատեղելու էլեկտրաէներգիայի արտադրությունն ու էներգիայի կուտակումը։ Քննության են առնվում ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման պայմանները, հիդրոմեքենաների աշխատանքային բնութագրերը, տարբեր ռեժիմների միջև անցումների առանձնահատկությունները և հիդրավլիկական համակարգի հիմնական էներգետիկ ցուցանիշները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի ճնշման, ծախսի, հզորության և օգտակար գործողության գործակցի փոխկապակցվածությանը, քանի որ դրանց ճիշտ գնահատումը որոշիչ նշանակություն ունի սարքավորումների աշխատանքի արդյունավետության համար։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիդրավլիկական և էներգետիկ գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորում, մեքենայի բնութագրերի վերլուծություն և տարբեր շահագործման պայմաններում աշխատանքի համեմատական գնահատում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ջրային համակարգի կարգավորման խնդիրներին, էներգահամակարգի փոփոխվող պահանջներին հիդրոմեքենաների աշխատանքի համապատասխանեցմանը և ջրային պաշարների ռացիոնալ բաշխմանը։ Դարձելի համակարգերի ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է աշխատանքի կայունության և հուսալիության գնահատումը, հատկապես այն պայմաններում, երբ սարքավորումները պարբերաբար փոխում են իրենց գործառնական ռեժիմը։ Ջրային ռեսուրսների կառավարման տեսանկյունից կարևորվում է նաև էներգետիկ նպատակներով ջրի բազմակի օգտագործման հնարավորությունը՝ համապատասխան տեխնիկական և բնապահպանական սահմանափակումների հաշվառմամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հիդրավլիկայի, հիդրոմեքենաշինության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և էներգետիկայի սկզբունքները՝ նպաստելով դարձելի հիդրոմեքենաներով համալրված համակարգերի նախագծման, գնահատման և արդյունավետ շահագործման գիտատեխնիկական հիմքերի զարգացմանը։

Մաթեմատիկա

Վահրամ Դումանյանի «Մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումներ» նյութը բարձրագույն մաթեմատիկայի և տեսական ֆիզիկայի կարևոր ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառություններին ֆիզիկական գործընթացների մոդելավորման մեջ։ Նյութում ներկայացվում են մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմնական հավասարումները՝ էլիպտիկ, պարաբոլիկ և հիպերբոլիկ տիպերի, որոնք համապատասխանաբար նկարագրում են հավասարակշռության վիճակներ, տարածվող գործընթացներ և ալիքային երևույթներ։ Ձեռնարկում մանրամասն բացատրվում են նաև սկզբնական և եզրային խնդիրների ձևակերպման սկզբունքները, որոնք կարևոր են ֆիզիկական իմաստ ունեցող լուծումներ ստանալու համար։ Բացի տեսական հիմունքներից, ներկայացվում են դասական լուծման մեթոդներ, ինչպիսիք են փոփոխականների բաժանումը, Ֆուրիեի շարքերի կիրառումը և սեփական արժեքների գաղափարի օգտագործումը։ Նյութը ցույց է տալիս, թե ինչպես են այս մաթեմատիկական կառուցվածքները կիրառվում իրական աշխարհի խնդիրներում՝ ջերմահաղորդման, ալիքների տարածման, էլեկտրամագնիսական դաշտերի և այլ ինժեներական ու ֆիզիկական համակարգերի ուսումնասիրության համար՝ կապ ստեղծելով մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի միջև։