Локальные электростатические поля и мембранный транспорт

Քիմիա

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օրգանական քիմիայում էլիմինացման ռեակցիաների այն դեպքերի բացահայտմանը և մեկնաբանմանը, որոնք որոշ պայմաններում չեն համապատասխանում էլիմինացման դասական օրինաչափություններից ստացվող ակնկալվող արդյունքներին։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նման անոմալ ռեակցիաների բնույթի ուսումնասիրությունը և դրանց ընթացքի բացատրությունը ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի տեսանկյունից։ Հետազոտությունը վերաբերում է օրգանական քիմիայի այն կարևոր բնագավառին, որտեղ ռեակցիայի արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն ելանյութի կառուցվածքով, այլև ռեակցիայի մեխանիզմով, փոխարինիչների բնույթով, տարածական գործոններով, ռեակցիոն միջավայրով և այլ պայմաններով։ Աշխատության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ հեղինակն է Նինա Գարնիկի Օբոսյանը, իսկ ուսումնասիրությունը ներկայացվել է որպես քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի ատենախոսության սեղմագիր՝ «Օրգանական քիմիա» մասնագիտությամբ (02.00.03), Երևանում, 1997 թվականին։ Հրատարակությունը 22 էջ է և պարունակում է պատկերներ։ Էլիմինացման ռեակցիաները օրգանական քիմիայի հիմնարար փոխարկումներից են․ դրանց ընթացքում մոլեկուլից հեռացվում են որոշ ատոմներ կամ խմբեր, ինչի հետևանքով սովորաբար առաջանում է բազմակի կապ, առավել հաճախ՝ ածխածին-ածխածին կրկնակի կապ։ Դասական մոտեցումներում նման ռեակցիաների ուղղությունը հաճախ բացատրվում է որոշակի կառուցվածքային և մեխանիստական կանոններով, սակայն իրական համակարգերում կարող են հանդիպել դեպքեր, երբ ստացվող հիմնական արգասիքը կամ արգասիքների հարաբերակցությունը չի համապատասխանում պարզ կանխատեսմանը։ Հենց այդպիսի երևույթներն են կազմում ուսումնասիրության գիտական խնդրի առանցքը։ «Անոմալ» բնորոշումը տվյալ համատեքստում վերաբերում է այնպիսի էլիմինացման ընթացքներին, որոնց ժամանակ ռեակցիայի ընտրողականությունը, ուղղությունը կամ ստացվող արտադրանքի կառուցվածքը տարբերվում է սովորաբար սպասվող օրինաչափությունից։ Նման դեպքերի բացահայտումը կարևոր է, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմները և պարզելու այն գործոնները, որոնք կարող են փոխել ռեակցիայի նախընտրելի ուղին։ Ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի կիրառումը ենթադրում է տարբեր ռեակցիաների դիտարկում միասնական տեսական շրջանակում։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին, առաջին հայացքից բացառիկ թվացող դեպքերը դիտարկել որպես որոշակի ընդհանուր մեխանիզմների դրսևորումներ։ Հետևաբար ուսումնասիրության արժեքը ոչ միայն նոր անոմալ օրինակների արձանագրումն է, այլև դրանց ընդհանուր տեսական օրինաչափության մեջ տեղավորելու փորձը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է ռեակցիայի մեխանիզմի և ելանյութի կառուցվածքի միջև կապի բացահայտումը։ Էլիմինացման գործընթացներում մեծ նշանակություն կարող են ունենալ այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են հեռացող խմբի բնույթը, հարևան ածխածնի ատոմների կառուցվածքը, փոխարինիչների էլեկտրոնային ազդեցությունը, տարածական դասավորությունը, հիմքի կամ այլ ռեագենտի հատկությունները և ռեակցիոն միջավայրի պայմանները։ Այս գործոնների համադրությունը կարող է որոշել, թե որ կապն է խզվելու և որ դիրքում է ձևավորվելու նոր բազմակի կապը։ Ուսումնասիրության տեսական նշանակությունն այն է, որ անոմալ ռեակցիաների վերլուծությունը կարող է օգնել ճշգրտել էլիմինացման ռեակցիաների վերաբերյալ գոյություն ունեցող պատկերացումները։ Եթե տարբեր համակարգերում դիտվող բացառիկ արդյունքները հնարավոր է բացատրել մեկ ընդհանուր սկզբունքով, ապա այդ սկզբունքը դառնում է ավելի լայն կանխատեսող նշանակություն ունեցող գործիք։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է հատկապես օրգանական սինթեզի համար, որտեղ անհրաժեշտ է նախապես կանխատեսել հնարավոր արտադրանքի կառուցվածքը և ընտրել ռեակցիայի համապատասխան պայմանները։ Աշխատությունը նաև հետաքրքիր է օրգանական ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից։ Միևնույն ելանյութից տեսականորեն կարող են առաջանալ տարբեր կառուցվածքի արտադրանքներ, և դրանցից մեկի գերակշռությունը կախված է ռեակցիայի մեխանիզմից։ Անոմալ ընթացքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում սովորական ընտրողականությունը փոխվում է։ Այդ գիտելիքը կարող է կիրառվել նպատակային սինթեզում՝ անհրաժեշտ կառուցվածքով միացությունների ստացման համար։ Մատենագիտական աղբյուրները հաստատում են, որ աշխատանքը դասակարգված է հենց օրգանական քիմիայի բնագավառում, իսկ 1997 թվականի նույն մասնագիտական կատալոգում այն ընդգրկված է այլ օրգանական քիմիայի թեկնածուական ուսումնասիրությունների շարքում։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա մեթոդաբանական բնույթով․ առանձին ռեակցիաների ուսումնասիրության միջոցով փորձ է արվում ստանալ ավելի ընդհանուր պատկերացում էլիմինացման գործընթացների օրինաչափությունների մասին։ Այս մոտեցումը բնորոշ է մեխանիստական օրգանական քիմիային, որտեղ փորձարարական տվյալները համադրվում են տեսական մոդելների հետ՝ ռեակցիայի ընթացքը ոչ միայն նկարագրելու, այլև պատճառաբանելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ներդրում է էլիմինացման ռեակցիաների մեխանիզմների և դրանց անսովոր դրսևորումների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին, օրգանական սինթեզի մասնագետներին, քիմիայի դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Հատկապես օգտակար կարող է լինել այն մասնագետների համար, ովքեր ուսումնասիրում են էլիմինացման ռեակցիաների ընտրողականությունը, կառուցվածք-ռեակտիվություն կապը և դասական քիմիական կանոններից շեղվող ռեակցիոն ընթացքների տեսական բացատրությունները։

Պատմություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Եվպատորիայում գործող հայկական բարեգործական ընկերության վարչության մեկ տարվա գործունեության պաշտոնական ամփոփումը և արժեքավոր սկզբնաղբյուր է XX դարի սկզբի հայ համայնքային կյանքի, բարեգործական նախաձեռնությունների ու հասարակական ինքնակազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթում արտացոլվում են կազմակերպության գործունեության հիմնական ուղղությունները, վարչական աշխատանքը, անդամների մասնակցությունը, իրականացված բարեգործական ծրագրերը և ֆինանսական միջոցների օգտագործման ընդհանուր պատկերը։ Նման հաշվետվություններում կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տվյալները, նվիրատվությունների ու անդամավճարների հաշվառումը, օգնություն ստացած անձանց կամ հաստատությունների մասին տեղեկությունները և վարչության ընդունած որոշումների ներկայացումը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե համայնքային բարեգործությունը ինչպիսի կազմակերպական ձևերով էր իրականացվում և հասարակական աջակցության ինչ մեխանիզմներ էին գործում տվյալ ժամանակաշրջանում։ Ընկերության անվանակոչումը Ամենայն հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Խրիմյանի՝ Հայրիկի հիշատակով, ընդգծում է նրա կերպարի հասարակական և խորհրդանշական նշանակությունը հայկական միջավայրում և բարեգործական գործունեությունը կապում ազգային ու մշակութային հիշողության հետ։ Փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև կազմակերպության ժողովների, վարչության կազմի, անդամակցության, ֆինանսական հաշվեկշռի և համայնքային նախաձեռնությունների մասին, ինչի շնորհիվ այն կարևոր նյութ է հասարակական կազմակերպությունների պատմության վերականգնման համար։ Առանձնահատուկ արժեք ունի Եվպատորիայի հայկական համայնքի սոցիալական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ պաշտոնական հաշվետվության միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել համայնքի ներքին կազմակերպվածության, փոխօգնության ավանդույթների և հասարակական ակտիվության վերաբերյալ։ Միաժամանակ այն կարող է օգտագործվել բարեգործության պատմության, հայկական սփյուռքի սոցիալական հաստատությունների և Ռուսական կայսրության տարածքում գործող հայկական հասարակական կառույցների ուսումնասիրության համար։ Ֆինանսական ու վարչական տվյալների համադրումը այլ ժամանակաշրջանների նմանատիպ հաշվետվությունների հետ հնարավորություն է տալիս հետևելու կազմակերպության գործունեության փոփոխություններին և բարեգործական առաջնահերթությունների զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը փաստագրական նշանակություն ունեցող աղբյուր է, որը միավորում է համայնքային պատմության, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության, բարեգործության և հայկական մշակութային հիշողության վերաբերյալ արժեքավոր տեղեկություններ։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հոգեբանական և հոգեվերլուծական առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ գրողի գեղարվեստական աշխարհի ներքին կառուցվածքը, կերպարների հոգեբանական դրսևորումները և մարդկային վարքի խորքային շարժառիթները վերլուծելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են մարդու գիտակցական և ենթագիտակցական ապրումները, ներքին հակասությունները, ցանկությունները, վախերը, մեղքի զգացումը, տառապանքը, սերը, կորուստը և ինքնության որոնումը վերածվում գեղարվեստական պատկերների ու կերպարային համակարգերի։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Թումանյանի ստեղծագործությունը դիտարկել ոչ միայն ազգային բանահյուսական, սոցիալական և փիլիսոփայական համատեքստերում, այլև մարդու հոգեկանի խորքային շերտերի արտահայտության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի կերպարների հոգեբանական կառուցվածքին, նրանց ներքին մղումներին և արտաքին վարքի ու ներաշխարհի միջև առկա հարաբերություններին։ Կարող են ուսումնասիրվել մարդկային հարաբերությունների, ընտանեկան կապերի, սիրո, ծնողական զգացմունքների, սոցիալական ճնշումների և բարոյական ընտրության այնպիսի դրսևորումներ, որոնք բացահայտում են կերպարների հոգեկան բարդ աշխարհը։ Հոգեվերլուծական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև խորհրդանիշների, երազային կամ ենթագիտակցական պատկերների, կրկնվող մոտիվների և այլ խորքային իմաստային կառուցվածքների դերին։ Թումանյանի ստեղծագործություններում բնությունը, կենդանական աշխարհը, ճանապարհը, տունը, մութն ու լույսը, մահը և կյանքի շարունակականությունը կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես սյուժետային կամ գեղարվեստական բաղադրիչներ, այլև որպես հոգեբանական վիճակների ու ներքին գործընթացների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Աշխատությունում կարևոր նշանակություն ունի նաև բանահյուսական նյութի և անհատական ստեղծագործական հոգեբանության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Թումանյանը հաճախ օգտագործում է ժողովրդական պատումներ, առասպելական ու հեքիաթային մոտիվներ, սակայն դրանք վերակազմավորում է՝ դրանց միջոցով արտահայտելով մարդու ներքին ապրումները, բարոյական հակասությունները և գոյաբանական հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև հեղինակի ստեղծագործության մեջ ողբերգականի և զավեշտականի համադրությունը՝ որպես մարդկային հոգեբանության հակասական կողմերի բացահայտման միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տառապանքի, կարեկցանքի, խղճի և արդարության թեմաներին, որոնք Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում հաճախ ձեռք են բերում ոչ միայն սոցիալական, այլև խորապես հոգեբանական նշանակություն։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հեղինակի քնարական ստեղծագործությունների ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով անձնական զգացմունքի, ինքնախորհրդածության, միայնության, սիրո և հոգևոր որոնման արտահայտությունները։ Այս համատեքստում գրական տեքստը դիտարկվում է որպես ներաշխարհի բացահայտման միջոց, որտեղ արտաքին իրադարձությունները հաճախ զուգահեռվում են կերպարի կամ քնարական հերոսի ներքին փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է հոգեբանական վերլուծության և հոգեվերլուծական մեկնաբանության սահմանների տարբերակումը՝ խուսափելով կերպարների և հեղինակային աշխարհի պարզեցված մեկնաբանություններից և փորձելով դրանք դիտարկել գեղարվեստական ամբողջության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, հոգեբանության և հոգեվերլուծության մասնագետներին, հայ գրականության հետազոտողներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Թումանյանի ստեղծագործությունը ներկայացնում է որպես մարդկային հոգեկանի բազմաշերտ արտահայտության հարուստ գեղարվեստական համակարգ՝ բացահայտելով նրա կերպարների ներքին աշխարհը, ենթագիտակցական մղումները, հոգեբանական հակասությունները և խորհրդանշական կառուցվածքները և ցույց տալով, թե ինչպես են այդ բաղադրիչները ձևավորում գրողի ստեղծագործության խորքային գեղագիտական ու փիլիսոփայական նշանակությունը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է թվայնացված պատկերների մշակման ավտոմատացված համակարգերի ստեղծմանը և դրանց կիրառմանը ճանապարհային ծածկույթների որակի գնահատման գործընթացում։ Գրքում ուսումնասիրվում են ժամանակակից պատկերների ճանաչման, թվային վերլուծության և տվյալների ավտոմատ մշակման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել արդյունավետ հայտնաբերել ճանապարհային մակերեսների թերությունները, գնահատել դրանց վիճակը և բարձրացնել վերահսկման գործընթացների ճշգրտությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է պատկերների ստացման, նախնական մշակման, առանձնահատկությունների վերլուծության և դասակարգման ալգորիթմներ, ինչպես նաև համակարգի կառուցվածքային լուծումներ, որոնք ուղղված են մարդու մասնակցության նվազեցմանը և գնահատման օբյեկտիվության բարձրացմանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ճանապարհային ծածկույթների ճաքերի, դեֆորմացիաների, մաշվածության և այլ արատների հայտնաբերման մեթոդները՝ հիմնվելով թվային պատկերների վերլուծության վրա։ Ներկայացված մոտեցումները կարևոր նշանակություն ունեն ճանապարհային ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի մշտադիտարկման, վերանորոգման աշխատանքների պլանավորման և տրանսպորտային համակարգերի անվտանգության բարելավման համար։ Գիրքը նախատեսված է ճանապարհաշինության մասնագետների, ինժեներների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և համակարգչային տեսողության ոլորտի հետազոտողների, ասպիրանտների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։