Լոլիկի տեղական և ներմուծված սորտերի ու հիբրիդների ագրոկենսաբանական և քիմիկատեխնոլոգիական առանձնահատկությունները

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գոմաղբի աերոբային մշակման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը և դրա իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիական սարքավորումների հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում գյուղատնտեսական արտադրությունում առաջացող օրգանական թափոնների արդյունավետ օգտագործման խնդիրն է, քանի որ կենդանական ծագման թափոնների չկառավարվող կուտակումը կարող է հանգեցնել հողի, ջրի և օդի աղտոտման, իսկ ճիշտ մշակման դեպքում դրանք կարող են վերածվել արժեքավոր օրգանական պարարտանյութի։ Աերոբային մշակման էությունը օրգանական զանգվածի կենսաբանական քայքայումն է թթվածնի առկայությամբ, որի ընթացքում միկրոօրգանիզմների գործունեության շնորհիվ տեղի են ունենում օրգանական նյութերի փոխակերպման, խոնավության նվազեցման, ջերմության առաջացման և զանգվածի կայունացման գործընթացներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մշակման օպտիմալ տեխնոլոգիական ռեժիմների որոշումը՝ հաշվի առնելով գոմաղբի խոնավությունը, բաղադրությունը, օդավորման ինտենսիվությունը, ջերմաստիճանը, մշակման տևողությունը և զանգվածի խառնման հաճախականությունը։ Այս գործոնների ճիշտ համադրումը հնարավորություն է տալիս արագացնել կենսաբանական քայքայման գործընթացը և ստանալ ավելի կայուն ու ագրոնոմիական տեսանկյունից պիտանի օրգանական պարարտանյութ։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի օդավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ թթվածնի բավարար մատակարարումը աերոբային միկրոօրգանիզմների ակտիվության հիմնական պայմաններից է։ Օդի մատակարարման ոչ բավարար մակարդակը կարող է դանդաղեցնել քայքայումը և նպաստել անաերոբային գործընթացների առաջացմանը, մինչդեռ չափազանց ինտենսիվ օդավորումը կարող է մեծացնել էներգիայի ծախսերը և առաջացնել ջերմության ու խոնավության ավելորդ կորուստներ։ Այդ պատճառով աշխատանքը կարող է ուղղված լինել օդավորման այնպիսի ռեժիմի ընտրությանը, որը կապահովի տեխնոլոգիական արդյունավետության և էներգետիկ ծախսերի օպտիմալ հարաբերակցություն։ Կարևոր խնդիր է նաև գոմաղբի զանգվածի խառնումը։ Միատարր խառնումը նպաստում է թթվածնի ավելի հավասար բաշխմանը, ջերմաստիճանային դաշտի կարգավորմանը և ամբողջ զանգվածի համաչափ մշակմանը։ Այս գործընթացի արդյունավետությունը մեծապես կախված է օգտագործվող սարքավորման կառուցվածքից և աշխատանքային օրգանների երկրաչափական ու կինեմատիկական պարամետրերից։ Այդ պատճառով աշխատության մեջ կարող են հիմնավորվել խառնիչների, օդափոխիչ համակարգերի, փոխադրող մեխանիզմների և մշակման խցիկների կառուցվածքային չափերը, արտադրողականությունը, շարժման արագությունը և էներգետիկ պահանջները։ Հետազոտության տեխնոլոգիական մասը կարող է ներառել նաև մշակման տարբեր եղանակների համեմատական գնահատում՝ պարզելու համար, թե որ տեխնոլոգիական սխեման է առավել արդյունավետ տվյալ հումքի և արտադրական պայմանների համար։ Արդյունավետության գնահատման չափանիշներ կարող են լինել մշակման տևողությունը, ստացված պարարտանյութի որակը, օրգանական նյութերի քայքայման աստիճանը, խոնավության փոփոխությունը, էներգիայի ծախսը, սարքավորման արտադրողականությունը և աշխատանքի ինքնարժեքը։ Աշխատության կարևոր արդյունքներից կարող է լինել տեխնոլոգիական գործընթացի մեքենայացման և ավտոմատացման հնարավորությունների հիմնավորումը։ Գոմաղբի մեծածավալ մշակման դեպքում ձեռքի աշխատանքների նվազեցումը և տեխնոլոգիական գործողությունների մեքենայացումը կարող են զգալիորեն բարձրացնել արտադրողականությունը, նվազեցնել աշխատուժի ծախսերը և ապահովել մշակման ավելի կայուն ռեժիմ։ Ստացված օրգանական պարարտանյութի օգտագործումը կարող է նպաստել հողի օրգանական նյութի համալրմանը, սննդատարրերի վերադարձին գյուղատնտեսական շրջանառություն և հանքային պարարտանյութերից կախվածության որոշակի նվազեցմանը։ Միաժամանակ գոմաղբի պատշաճ աերոբային մշակումը կարևոր է բնապահպանական տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս ավելի վերահսկելի պայմաններում կառավարել գյուղատնտեսական օրգանական թափոնները։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է գյուղատնտեսական տնտեսություններում կիրառելի, տեխնիկապես հիմնավորված և էներգետիկորեն արդյունավետ մշակման տեխնոլոգիայի ու համապատասխան սարքավորումների պարամետրերի առաջարկման հնարավորության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսական ինժեներներին, ագրոնոմներին, ագրոէկոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին, օրգանական պարարտանյութերի արտադրության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ագրարային մասնագիտությունների ուսանողներին։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայ կերպարվեստի զարգացման պատմական ուղիների ուսումնասիրությանը XIX–XX դարերում՝ ընդգրկելով 1828-1991 թվականների ժամանակահատվածը և վերլուծելով այն հիմնական փուլերը, որոնք ձևավորել են հայկական գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի և դեկորատիվ արվեստի ինքնատիպ զարգացումը։ Գրքում դիտարկվում են հայ կերպարվեստի ձևավորման նախադրյալները ազգային վերածննդի շրջանում, եվրոպական արվեստի ազդեցությունը, ինչպես նաև ռուսական արվեստի դպրոցի հետ փոխազդեցությունները, որոնք կարևոր դեր են խաղացել մասնագիտական արվեստի զարգացման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է հայ արվեստագետների ստեղծագործական ուղիները, նրանց ներդրումը ազգային գեղարվեստական դպրոցի կայացման մեջ, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղագիտական ուղղությունները, որոնք բնորոշ են եղել տարբեր պատմական փուլերին՝ ռեալիզմ, մոդեռնիզմ, սոցռեալիզմ և հետագա ժամանակաշրջանի բազմազան որոնումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային շրջանում արվեստի ինստիտուցիոնալ զարգացմանը, արվեստի կրթական համակարգի ձևավորմանը, ցուցահանդեսային գործունեությանը և պետական մշակութային քաղաքականության ազդեցությանը ստեղծագործական գործընթացների վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում է նաև անկախության նախօրեին ձևավորված գեղարվեստական նոր միտումները և ավանդույթի ու նորարարության հարաբերակցությունը։ Նյութը հիմնված է պատմական աղբյուրների, արվեստաբանական հետազոտությունների և ստեղծագործությունների վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել հայ կերպարվեստի զարգացման ամբողջական և համակարգված պատկեր՝ Armenian visual arts-ի պատմական զարգացման համատեքստում։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրադինամիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների տեսական ու մաթեմատիկական լուծմանը՝ նպատակ ունենալով մշակել և ուսումնասիրել այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածումը, փոխազդեցությունը և փոփոխությունը տարբեր ֆիզիկական պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում Մաքսվելի հավասարումների համակարգն է և դրանից բխող դաշտային խնդիրները, որոնք տարբեր նյութական միջավայրերում կարող են ստանալ ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային բնույթ։ Գծային խնդիրների դեպքում նյութի արձագանքը էլեկտրամագնիսական դաշտին ենթադրվում է համեմատաբար պարզ և համաչափ, ինչը հնարավորություն է տալիս կիրառել սուպերպոզիցիայի սկզբունքը և ստանալ դաշտերի վերլուծական կամ թվային լուծումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի բաշխումները, ալիքների տարածումը, սահմանային պայմանները, ճառագայթման և անդրադարձման երևույթները, ինչպես նաև տարբեր երկրաչափություններ և նյութական միջավայրեր նկարագրող խնդիրներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոչ գծային էլեկտրադինամիկայի խնդիրների ուսումնասիրությունը, որտեղ նյութի էլեկտրամագնիսական արձագանքը կախված է դաշտի ինտենսիվությունից կամ այլ պարամետրերից։ Այդ դեպքում Մաքսվելի հավասարումների լուծումը դառնում է ավելի բարդ, քանի որ դաշտի տարբեր բաղադրիչները կարող են փոխազդել միմյանց հետ և առաջացնել նոր հաճախականություններ, հարմոնիկներ կամ այլ ոչ գծային էֆեկտներ։ Նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես ուժեղ էլեկտրամագնիսական դաշտերի, ոչ գծային օպտիկայի և հատուկ նյութական միջավայրերի հետազոտության համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մաթեմատիկական մեթոդների ընտրությունը՝ կախված կոնկրետ խնդրի կառուցվածքից։ Կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման վերլուծական մեթոդներ, տարանջատման մեթոդներ, ինտեգրալ հավասարումների մոտեցումներ, մոտավոր մեթոդներ և թվային հաշվարկներ։ Ոչ գծային խնդիրների դեպքում կարող են օգտագործվել նաև հաջորդական մոտարկումների, պերտուրբացիոն և թվային իտերացիոն մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ մոտավոր լուծումներ այն դեպքերում, երբ փակ տեսքով լուծումը հնարավոր չէ։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի սահմանային և սկզբնական պայմանների ճիշտ ձևակերպումը։ Էլեկտրադինամիկական համակարգերի վարքը կարող է զգալիորեն փոխվել՝ կախված հաղորդիչների, դիէլեկտրիկների, մագնիսական նյութերի կամ այլ միջավայրերի հատկություններից։ Այդ պատճառով տարբեր սահմանային պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել էլեկտրամագնիսական դաշտերի վարքը ինչպես սահմանափակ, այնպես էլ անսահմանափակ տարածություններում։ Աշխատության արդյունքների ստուգման համար կարող է իրականացվել ստացված լուծումների համեմատություն հայտնի հատուկ դեպքերի, մոտավոր լուծումների կամ թվային մոդելավորման արդյունքների հետ։ Այսպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառված մեթոդների ճշգրտությունը և որոշել դրանց կիրառելիության սահմանները։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել այն պայմանները, որոնց դեպքում գծային մոդելը դադարում է բավարար լինել և անհրաժեշտություն է առաջանում հաշվի առնել ոչ գծային ազդեցությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր տիպի էլեկտրադինամիկական խնդիրների համար միասնական մաթեմատիկական մոտեցումների մշակմամբ և դրանց լուծումների հատկությունների ուսումնասիրությամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառելի լինել էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման, ալեհավաքների և ճառագայթող համակարգերի, միկրոալիքային սարքերի, օպտիկական համակարգերի, էլեկտրամագնիսական համատեղելիության և այլ հարակից խնդիրների ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, էլեկտրատեխնիկայի մասնագետներին և էլեկտրամագնիսական դաշտերի մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է տեսական էլեկտրադինամիկան և մաթեմատիկական ֆիզիկան՝ գծային ու ոչ գծային դաշտային խնդիրների լուծման, դրանց մաթեմատիկական հատկությունների բացահայտման և ստացված արդյունքների ֆիզիկական մեկնաբանության նպատակով։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է հացահատիկային մշակաբույսերի մշակման ընթացքում առաջացող մղեղի (ցորենի, գարու և այլ հացահատիկների մնացորդային թեթև մասերի) հավաքման համար նախատեսված մեքենայի կառուցվածքի մշակմանը և դրա տեխնիկական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության մեջ վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության ընթացքում մղեղի առաջացման առանձնահատկությունները, դրա հավաքման անհրաժեշտությունը և արդյունավետ տեխնոլոգիական լուծումների պահանջարկը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել արտադրական կորուստները և բարձրացնել հումքի օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում է մեքենայի կառուցվածքային սխեման՝ ներառյալ օդահոսքային համակարգը, բաժանիչ մեխանիզմները, ֆիլտրացիոն հանգույցները և հավաքման տարաները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցված աշխատանքային սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աերոդինամիկ հոսքերի հաշվարկին, մասնիկների տարանջատման ֆիզիկական հիմքերին և էներգետիկ արդյունավետության օպտիմալացմանը, որոնք որոշում են մեքենայի արտադրողականությունն ու շահագործման տնտեսագիտությունը։ Միաժամանակ իրականացվում է տեխնիկական պարամետրերի հիմնավորում՝ հաշվի առնելով աշխատանքային արագությունը, օդային հոսքի ուժգնությունը, նյութի խտությունը և մշակվող տարածքների պայմանները, ինչը թույլ է տալիս ապահովել սարքավորման կայուն և արդյունավետ աշխատանք։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ նման մեքենաների նախագծումը նպաստում է գյուղատնտեսական արտադրության մեխանիզացման մակարդակի բարձրացմանը և մղեղի օգտակար վերամշակման հնարավորությունների ընդլայնմանը։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական, բանկային գործի և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վարկառուի վարկունակության գնահատման ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսավարկային համակարգի օրինակով։ Քննության են առնվում վարկունակության տնտեսական էությունը, վարկային հարաբերությունների ձևավորման սկզբունքները և վարկառուի ֆինանսական վիճակի գնահատման նշանակությունը բանկերի ու վարկային կազմակերպությունների գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկառուի եկամուտների, վճարունակության, պարտքային բեռնվածության, դրամական հոսքերի և ֆինանսական կայունության վերլուծությանը։ Վերլուծվում են վարկունակության գնահատման ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, ֆինանսական գործակիցների կիրառությունը, վարկային պատմության ուսումնասիրությունը և վարկային ռիսկի գնահատման մոդելների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց վարկունակության գնահատման տարբերությունները, տրամադրվող տեղեկատվության հավաստիության, գրավային ապահովության և վարկերի վերադարձելիության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի առևտրային բանկերի վարկավորման մոտեցումները, վարկային ռիսկերի կառավարման կարգավորումները, ֆինանսական տեղեկատվության հասանելիությունը և միջազգային բանկային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական անկայունության, տոկոսադրույքների փոփոխության, արժութային ռիսկերի և վարկառուների ֆինանսական վիճակի վատթարացման ազդեցությանը վարկունակության գնահատման արդյունքների վրա։ Կարևորվում է գնահատման մեթոդների կատարելագործումը՝ վարկային որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման, խնդրահարույց վարկերի առաջացման հավանականության նվազեցման և բանկային համակարգի կայունության ամրապնդման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսական վերլուծության, վարկային ռիսկերի կառավարման, ֆինանսական վերահսկողության և Հայաստանի վարկային շուկայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է Սերգեյ Փարաջանովի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին՝ ընդգծելով նրա բացառիկ տեղը համաշխարհային կինոարվեստում։ Այն անդրադառնում է նրա ֆիլմերի գեղարվեստական լեզվին, խորհրդանշական պատկերներին, ազգային մշակույթի ազդեցությանը և յուրահատուկ ռեժիսորական մտածողությանը։ Գրքում վերլուծվում են Փարաջանովի ամենահայտնի աշխատանքները, դրանց թեմատիկ և տեսողական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների կապը հայկական, վրացական և ուկրաինական մշակութային ավանդույթների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև արվեստագետի բարդ կենսագրությունը, ստեղծագործական պայքարը և խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական սահմանափակումների ազդեցությունը նրա կյանքի ու արվեստի վրա։