Մանկանց հմտություն, մաս երկրորդ

Mathematics

Այս աշխատանքը նվիրված է մետաղ-դիէլեկտրիկ-մետաղ կառուցվածքներում պլազմոնային ալիքատարների և ռեզոնատորների ուսումնասիրությանը, որոնք հանդիսանում են նանոֆոտոնիկայի և օպտոէլեկտրոնիկայի կարևոր տարրեր։ Պլազմոնային համակարգերում էլեկտրամագնիսական ալիքները փոխազդում են մետաղի մակերևույթի ազատ էլեկտրոնների հետ՝ առաջացնելով մակերևութային պլազմոններ, որոնք հնարավորություն են տալիս լույսը տարածել և կառավարել նանոմետրական չափերի տիրույթում։ Մետաղ-դիէլեկտրիկ-մետաղ կառուցվածքները հատկապես արդյունավետ են էլեկտրամագնիսական էներգիայի ուժեղ տեղայնացման և ալիքների ուղղորդման համար, ինչը կարևոր է բարձր խտության օպտիկական ինտեգրալ սխեմաների ստեղծման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ալիքատարների և ռեզոնատորների տարածական, սպեկտրային և ռեզոնանսային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետությունը, կորուստները և ազդանշանի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Նման կառուցվածքները կիրառվում են սենսորային համակարգերում, օպտիկական հաղորդակցության սարքերում, կենսաբժշկական ախտորոշման տեխնոլոգիաներում և նոր սերնդի ֆոտոնային տարրերի մշակման ոլորտում, որտեղ պահանջվում է լույսի բարձր ճշգրտությամբ կառավարում ենթամիկրոնային մասշտաբներում։

Other Subjects

Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի ուղեցույց է, որը նվիրված է գրադարանային կենտրոնացված համակարգի պայմաններում ոչ ստացիոնար սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներին, ձևերին և գործնական մեթոդներին։ Այն նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար և ուղղված է հատկապես այն ընթերցողների սպասարկման բարելավմանը, որոնք բնակության վայրի, աշխատանքի, ուսման կամ այլ հանգամանքների պատճառով չեն կարող կանոնավոր օգտվել մշտական գրադարանային ստորաբաժանումներից։ Նյութերում կարող են ներկայացվել շարժական գրադարանների, գրքատար ծառայությունների, գրադարանային կետերի և սպասարկման այլ արտագնա ձևերի կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական հանձնարարականներ։ Ուշադրություն է դարձվում սպասարկվող բնակչության և կազմակերպությունների ընթերցողական պահանջների ուսումնասիրմանը, սպասարկման տարածքների ընտրությանը, գրականության նպատակային համալրմանն ու շրջանառությանը, ինչպես նաև կենտրոնական գրադարանի և ոչ ստացիոնար սպասարկման կետերի միջև աշխատանքային կապերի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրքային հավաքածուների ընտրության, ժամանակավոր տրամադրման, հաշվառման, փոխանակման և վերադարձի կազմակերպման հարցերը։ Մեթոդական ցուցումները կարող են անդրադառնալ նաև ընթերցողների ներգրավման միջոցներին, գրականության հանրայնացմանը, թեմատիկ ցուցադրությունների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով սպասարկվող խմբերի հետաքրքրություններն ու կարիքները։ Կենտրոնացված համակարգի շրջանակում նման ծառայությունների կազմակերպումը դիտարկվում է որպես միասնական գրադարանային ցանցի բաղադրիչ, որտեղ կենտրոնական և մասնաճյուղային գրադարանների ռեսուրսները համատեղ օգտագործվում են ավելի լայն տարածքային ընդգրկում ապահովելու նպատակով։ Ուղեցույցը կարող է ներկայացնել նաև աշխատանքի պլանավորման, վիճակագրական հաշվառման, սպասարկման արդյունքների գնահատման և գրադարանային աշխատողների պարտականությունների բաշխման սկզբունքներ։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում բնակչության գրադարանային սպասարկման հասանելիության ընդլայնման մեթոդները և կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի աշխատանքի կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ այն գործնական օժանդակ միջոց է՝ ուղղված գրադարանային ծառայությունների տարածքային հասանելիության բարձրացմանը, ընթերցողների տարբեր խմբերի ընդգրկմանը և ոչ ստացիոնար սպասարկման համակարգված կազմակերպմանը։

Pedagogy

Պատմագիտական, կրթագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի՝ Արևելյան լեզուների ինստիտուտի հիմնադրման, կազմավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում 1815 թվականին Լազարյանների ընտանիքի նախաձեռնությամբ ստեղծված կրթական հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, նպատակները և հայ հասարակության կրթամշակութային պահանջմունքների բավարարման գործում նրա ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճեմարանի կազմակերպական կառուցվածքին, կառավարման համակարգին, ուսումնական ծրագրերին և արևելյան լեզուների դասավանդման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են հաստատության զարգացման հիմնական փուլերը, 1827 թվականին Արևելյան լեզուների ինստիտուտի կարգավիճակի ձեռքբերումը և հետագա կրթական վերափոխումները։ Քննարկվում են հայերենի, պարսկերենի, արաբերենի, թուրքերենի և այլ լեզուների ուսուցման կազմակերպումը, արևելագիտության զարգացմանը նպաստող գիտական գործունեությունը և մասնագետների պատրաստման ուղղությունները։ Ուսումնասիրվում են ճեմարանի դասախոսական կազմի, շրջանավարտների և մշակութային գործիչների ներդրումը հայագիտության, լեզվաբանության, գրականության ու պատմագիտության զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում Լազարյան ճեմարանի հրատարակչական գործունեությանը, գրադարանային հավաքածուների ձևավորմանը, հայկական ազգային ինքնության պահպանմանը և ռուս-հայկական կրթամշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Կարևորվում է հաստատության դերը Ռուսաստանի հայ համայնքի հասարակական և մտավոր կյանքում, ինչպես նաև Արևելքի ժողովուրդների լեզուների ու մշակույթների գիտական ուսումնասիրության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ժողովրդի պատմության, կրթության պատմության, արևելագիտության, հայագիտության և ռուս-հայկական մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը թվաբանության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որի նպատակն է սովորողներին ծանոթացնել թվերի, թվային գործողությունների և հաշվարկների հիմնական սկզբունքներին։ Թվաբանությունը մաթեմատիկայի հիմնարար բաժիններից է, որն ապահովում է հետագա մաթեմատիկական գիտելիքների ձեռքբերման համար անհրաժեշտ հիմքը և զարգացնում տրամաբանական մտածողությունն ու հաշվարկային հմտությունները։ Նման ուսումնական ձեռնարկներում սովորաբար ներկայացվում են բնական թվերը, թվերի գրառման և համեմատման եղանակները, թվաբանական չորս հիմնական գործողությունները՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում, ինչպես նաև դրանց կիրառման կանոններն ու փոխադարձ կապերը։ Դասագրքի ուսումնական նշանակությունը պայմանավորված է մաթեմատիկական գիտելիքների աստիճանական յուրացմանը նպաստելու և հաշվարկները ճշգրիտ կատարելու կարողություն ձևավորելու նպատակով։ Թվաբանական առաջադրանքների ու օրինակների միջոցով սովորողները զարգացնում են ուշադրությունը, տրամաբանական դատողությունը, խնդիրներ լուծելու կարողությունը և ստացված արդյունքները ստուգելու հմտությունը։ Ձեռնարկը կարող էր կիրառվել դպրոցական կրթության ընթացքում՝ որպես թվային գրագիտության և գործնական հաշվարկների ուսուցման նյութ։ Այն նաև արժեքավոր է 19-րդ դարի հայալեզու մաթեմատիկական գրականության և հայկական դպրոցներում ճշգրիտ գիտությունների դասավանդման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկայի պատմությամբ, կրթության զարգացմամբ և հայերեն ուսումնական ձեռնարկների ձևավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Religion

Աշխատությունը ճանաչողական, ուսուցողական և բարոյադաստիարակչական բնույթի երկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել յուրաքանչյուր մարդու կյանքի, գիտելիքների, վարքագծի և հոգևոր զարգացման համար կարևոր հարցեր ու դրանց շուրջ ձևավորել մտածելու և ինքնուրույն դատողություններ անելու կարողություն։ Ստեղծագործության վերնագիրն ընդգծում է դրա համընդհանուր ուղղվածությունը՝ նախատեսելով ոչ թե մասնագիտական նեղ շրջանակի, այլ հասարակության տարբեր խավերի և տարիքի ընթերցողների համար օգտակար տեղեկությունների ու գաղափարների փոխանցում։ Աշխատության բովանդակային հիմքում հարցուպատասխանի կամ հարցադրումների միջոցով գիտելիք հաղորդելու ուսուցողական սկզբունքն է, որը հնարավորություն է տալիս բարդ կամ կարևոր թեմաները ներկայացնել պարզ, մատչելի և հաջորդական ձևով։ Նման կառուցվածքը նպաստում է ընթերցողի ակտիվ ներգրավվածությանը՝ խրախուսելով ոչ միայն տեղեկությունների յուրացումը, այլև դրանց շուրջ խորհելը, սեփական կարծիքի ձևավորումը և առօրյա կյանքում ձեռք բերած գիտելիքների կիրառումը։ Երկի թեմատիկ շրջանակը կարելի է դիտարկել ընդհանուր կրթության, մարդկային պարտականությունների, բարոյական սկզբունքների, հասարակական հարաբերությունների, հոգևոր արժեքների և անձնական պատասխանատվության համատեքստում։ Այն կարևորում է մարդու գիտակից վերաբերմունքը սեփական կյանքի, շրջապատի, ընտանիքի և հասարակության նկատմամբ՝ գիտելիքը դիտարկելով որպես ճիշտ կողմնորոշվելու, բարին ու չարը տարբերակելու և արժանապատիվ վարքագիծ դրսևորելու անհրաժեշտ նախապայման։ Աշխատության ուսուցողական բնույթը ենթադրում է հարցերի հստակ ձևակերպում, մտքերի համառոտ ու հասկանալի ներկայացում և գիտելիքի աստիճանական փոխանցում։ Հարցադրումների միջոցով նյութը կազմակերպելու այս եղանակը հատկապես արդյունավետ է կրթական միջավայրում, քանի որ ընթերցողին սովորեցնում է ուշադրություն դարձնել էական խնդիրներին, համեմատել տարբեր տեսակետներ և պատասխաններ որոնել ոչ միայն պատրաստի տեղեկությունների, այլև սեփական դատողության միջոցով։ Գրական և մանկավարժական տեսանկյունից երկը կապված է 19-րդ դարի հայ լուսավորական ու հանրամատչելի ուսումնական գրականության այն ավանդույթի հետ, որի նպատակն էր կրթությունը հասանելի դարձնել ավելի լայն հասարակական շրջանակների համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հարցուպատասխանի ձևով կազմված փոքրածավալ գրքերը կարևոր դեր ունեին տարրական գիտելիքների տարածման, ընթերցանության խթանման և կրթական գործընթացի կազմակերպման գործում։ Նման աշխատությունները նպաստում էին գիտելիքի համակարգմանը, ուսուցչի և սովորողի միջև երկխոսության զարգացմանը և կրթության նկատմամբ հասարակական հետաքրքրության բարձրացմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ այսպիսի երկերը գիտելիքի հաղորդումը կապում էին մարդու բարոյական ու մտավոր կատարելագործման գաղափարի հետ՝ կրթությունը դիտարկելով ոչ միայն որպես տեղեկությունների յուրացում, այլև որպես անհատի ձևավորման կարևոր միջոց։ Հայկական կրթական միջավայրում նման գրականության տարածումը նպաստում էր ազգային լուսավորության զարգացմանը, ուսումնական ընթերցանության շրջանակի ընդլայնմանը և հայերենով մատչելի գիտելիք ստանալու հնարավորությունների մեծացմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Մոսկվայի հայ կրթական և հրատարակչական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Լազարյան ճեմարանի գործունեությունը կապված էր հայ երիտասարդության կրթության, գիտության տարածման և ազգային մտավոր ներուժի զարգացման հետ։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ մանկավարժական մտքի, հանրամատչելի գրականության, բարոյական դաստիարակության և լուսավորական շարժման պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Միաժամանակ գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ հին ուսումնական գրականության, գիտելիքի տարածման եղանակների և հարցուպատասխանի մեթոդի պատմական կիրառության ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով կրթության ու դաստիարակության այն սկզբունքները, որոնց միջոցով փորձ է արվել ձևավորել գիտակից, բարոյապես պատասխանատու և հասարակական կյանքին պատրաստ անհատ։

Literature

Այս ժողովածուն ներառում է հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի տարբեր տարիներին ստեղծված ստեղծագործությունները՝ պոեզիա, արձակ հատվածներ և գրական փորձեր, որոնք միասին ներկայացնում են նրա ստեղծագործական զարգացման ամբողջական պատկերը։ Չարենցի երկերում արտացոլված են ազգային ինքնության, հայրենիքի ճակատագրի, մարդու ներքին աշխարհի, սիրո, ցավի և պատմական իրադարձությունների խորքային ընկալումները։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պատկերավոր լեզվով, հուզական ուժգնությամբ և նորարարական ոճով, որտեղ համադրվում են ավանդական հայկական գրականության տարրերը և ժամանակակից գրական ուղղությունների ազդեցությունները։ Ժողովածուն թույլ է տալիս ընթերցողին հետևել Չարենցի աշխարհայացքի ձևավորմանը՝ սկսած վաղ շրջանի քնարական գործերից մինչև հասուն շրջանի ավելի փիլիսոփայական և սոցիալապես հագեցած ստեղծագործություններ։ Նրա երկերում հաճախ հանդիպում են հայրենիքի կորուստի ու վերածննդի գաղափարները, անհատի և հասարակության հարաբերությունների բարդությունները, ինչպես նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային իրողությունների արտացոլումը։ Եղիշե Չարենց