Մարդկային ռեսուրսների կառավարման խնդիրներն ու մոտեցումները կազմակերպություններում գիտելիքահենք հասարկությանն անցման պայմաններում

Պատմություն

Այս գրքում ներկայացվում է հայերի մասնակցությունը Բաքվի կյանքին 1850-ականներից մինչև 1920 թվականը՝ ազգային ինքնության, սոցիալական ու քաղաքական գործունեության և համայնքային կառավարման տեսակետներից: Տրամաբանորեն մանրամասնվում են հայ համայնքի կառուցվածքը, կրթության և մշակույթի հաստատությունները, առևտրական ու արդյունաբերական ներգրավվածությունը, ինչպես նաև քաղաքական շարժումների ու տարածաշրջանային ճգնաժամերի ազդեցությունը: Աշխատությունը ուսումնասիրում է հայերի փորձառությունը բազմազգ Բաքվում, ընդգծելով նրանց դերը քաղաքային և տնտեսական կյանքում, միջհանրային հարաբերություններում, կրոնական և մշակութային ավանդույթների պահպանման գործում, միաժամանակ ցույց տալով, թե ինչպես է ազգային ինքնագիտակցությունը ձևավորվել այս պայմաններում և ինչպես են արտացոլվել քաղաքական անկայունությունն ու սոցիալական փոփոխությունները համայնքի ու անհատների կյանքում: Գրքը կարևոր է ազգային գիտակցության, էթնիկական հարաբերությունների և փոքր համայնքների կայացման գործընթացները հասկանալու համար՝ միաժամանակ ընդգծելով պատմական փաստերի, առօրյա կյանքի և մարդկային պատմությունների դերն այս զարգացումների մեջ:

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի գինեգործական կազմակերպություններում գինեգործական արտադրանքի արտադրության և իրացման ծախսերի հաշվառման ու վերահսկողության համակարգի կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են արտադրական ծախսերի հաշվառման տեսական հիմքերը, հաշվապահական հաշվառման միջազգային և ազգային ստանդարտները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները գինեգործության ոլորտում։ Հեղինակը վերլուծում է ծախսերի ձևավորման կառուցվածքը՝ ներառյալ հումքի, արտադրական գործընթացների, աշխատուժի, էներգիայի և իրացման ծախսերը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հաշվառման և ներքին վերահսկողության համակարգերի արդյունավետության բարձրացման մեթոդները, կառավարչական հաշվառման գործիքները, բյուջետավորման և ծախսերի պլանավորման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողական ընթացակարգերի կատարելագործմանը, կորուստների նվազեցմանը և արտադրական արդյունավետության բարձրացմանը՝ Արարատի մարզի գինեգործական ձեռնարկությունների օրինակով։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, հաշվապահների, աուդիտորների, ձեռնարկատերերի, արտադրության կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական լուծումներ գինեգործական արտադրության ծախսերի հաշվառման և վերահսկողության ոլորտում։

Սոցիոլոգիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում սոցիալական փոխակերպումների տեսական հիմնավորումներին և գործնական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են հասարակական զարգացման ընթացքը, սոցիալական ինստիտուտների վերափոխման գործընթացները, տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը հասարակության կառուցվածքի, արժեքային համակարգերի և հանրային հարաբերությունների վրա։ Քննարկվում են անցումային շրջանի առանձնահատկությունները, սոցիալական անհավասարության, զբաղվածության, ժողովրդագրական փոփոխությունների, քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և սոցիալական քաղաքականության արդիական խնդիրները՝ հիմնվելով տեսական մոտեցումների և փորձագիտական վերլուծությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի սոցիալական զարգացման միտումները, բացահայտելու հասարակական փոփոխությունների հիմնական գործոնները և հասկանալու դրանց ազդեցությունը երկրի հետագա զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է սոցիոլոգների, հասարակագետների, տնտեսագետների, քաղաքագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և հասարակական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մոլիբդենային խտանյութերի վերամշակման տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հումքի որակի, հանքաքարի կազմի և վերամշակման արդյունավետության փոխկապակցվածությունը։ Վերլուծվում են մոլիբդենի ստացման հիմնական հիդրոմետալուրգիական և պիրոմետալուրգիական մեթոդները, դրանց տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, էներգաարդյունավետությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խտանյութերի մաքրության բարձրացման, կեղտային խառնուրդների հեռացման և վերջնական արտադրանքի որակի ապահովման տեխնոլոգիական լուծումներին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է տեղական հանքավայրերի հումքային բազայի առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական շղթայի օպտիմալացման հնարավորությունները և միջազգային փորձի կիրառելիությունը ՀՀ մետալուրգիական արդյունաբերությունում։ Աշխատությունը ներկայացնում է գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել մոլիբդենային արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը և արդյունաբերության մրցունակ զարգացմանը։

Ինֆորմատիկա

В настоящее время значительная все возрастающая доля в мировой энергетике приходится на использование природного газа / Հետազոտված է Իրան-Հայաստան գազամուղի ենթակառուցվածքը, կատարված է գազամուղի ներքին մակերեսի մաքրման գործընթացի ձևայնացումն ու ալգորիթմացումը համաձայն տիպային մաքրող համալիրի աշխատանքի ու պատվիրատուի կողմից հաստատված գազամուղի մաքրման կանոնակարգի / Investigated the Iran-Armenia gas pipeline infrastructure, held a formalization and algorithmization of the inside surface cleaning process in accordance with the approved Customer Rules gas pipeline cleaning Հրատ.՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ), Երևան, 2012, Սեղմագիր՝ 23 էջ [src=123456789/13793] [dspace.nla.am]

Կենսաբանություն

Այս գիտական ատենախոսությունը նվիրված է առաջին հոգոտիկ դրվագ ունեցող հիվանդների մոտ նեյրոէնդոկրին համակարգի խանգարումների պաթոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը պաշտպանվել է կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար՝ «Մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիա» մասնագիտությամբ, ՀՀ ԳԱԱ Լ. Ա. Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում և հրապարակվել է Երևանում 2018 թվականին։ Ուսումնասիրության հիմնական խնդիրը հոգոտիկ առաջին դրվագի ընթացքում հոգեկան վիճակի և նեյրոէնդոկրին կարգավորման միջև փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Հոգոտիկ վիճակների ձևավորման մեխանիզմները բազմագործոն են և ներառում են նյարդային, հորմոնալ, սթրեսային և նյութափոխանակային գործընթացների փոխազդեցություն։ Այդ համատեքստում նեյրոէնդոկրին համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները հոգեկան խանգարման սկզբնական փուլում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-մակերիկամներ առանցքի գործունեության ուսումնասիրությունը։ Այս համակարգը կարևոր դեր ունի սթրեսային արձագանքի, հորմոնալ հավասարակշռության և օրգանիզմի հարմարվողական մեխանիզմների կարգավորման մեջ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվել են, մասնավորապես, կորտիզոլի և դեհիդրոէպիանդրոստերոն սուլֆատի մակարդակները առաջին հոգոտիկ դրվագ ունեցող հիվանդների մոտ։ Հետագա աշխատանքներից մեկում նույն հետազոտական խմբի կողմից այդ հորմոնների ցուցանիշները դիտարկվել են նաև օլանզապինով հակահոգոտիկ բուժման ընթացքում, ինչը ցույց է տվել հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-մակերիկամներ առանցքի ներգրավվածությունը ինչպես պաթոֆիզիոլոգիական, այնպես էլ բուժական գործընթացներում։ Աշխատանքի նշանակալի կողմերից է նեյրոէնդոկրին փոփոխությունների և հոգոպաթոլոգիական ախտանշանների միջև կապերի ուսումնասիրությունը։ Առաջին հոգոտիկ դրվագը հաճախ ուղեկցվում է տարբեր ծանրության հոգեկան ախտանշաններով, և հորմոնալ կարգավորման փոփոխությունները կարող են դիտարկվել որպես այդ վիճակի կենսաբանական ուղեկցող գործոններ կամ հնարավոր պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների բաղադրիչներ։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հոգոտիկ խանգարումը դիտարկել ոչ միայն հոգեբուժական ախտանշանների ամբողջության, այլև օրգանիզմի տարբեր կարգավորող համակարգերի փոխազդեցության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ առաջին հոգոտիկ դրվագը հիվանդության զարգացման վաղ փուլ է, երբ նեյրոէնդոկրին փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր տվյալներ տրամադրել հետագա ընթացքի և բուժման արձագանքի վերաբերյալ։ Հորմոնալ ցուցանիշների դինամիկ դիտարկումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու, թե ինչպես են դրանք փոխվում հիվանդության և բուժման ընթացքում։ Այդպիսի մոտեցման միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև որոշ կենսաբանական ցուցանիշների՝ բուժման արդյունավետության հնարավոր կանխատեսիչ նշանակությունը։ Նեյրոէնդոկրին համակարգի ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի կորտիզոլը, որը սթրեսային արձագանքի կարևոր հորմոն է։ Ժամանակակից հետազոտություններում հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-մակերիկամներ առանցքի գործունեության փոփոխությունները դիտարկվում են տարբեր հոգեկան խանգարումների պաթոգենեզի համատեքստում, իսկ կորտիզոլի փոփոխությունները կարող են կապված լինել որոշ հոգոտիկ և աֆեկտիվ ախտանշանների հետ։ Այս պատճառով աշխատանքի թեման միավորում է ֆիզիոլոգիական և հոգեբուժական ուսումնասիրության ուղղությունները։ Հետազոտության մեջ կարող է կարևորվել նաև սեռային գործոնի ազդեցությունը նեյրոէնդոկրին ցուցանիշների վրա։ Հորմոնալ համակարգերի գործունեությունը տարբեր սեռերի մոտ կարող է ունենալ առանձնահատկություններ, ուստի առաջին հոգոտիկ դրվագի ժամանակ արձանագրվող փոփոխությունների վերլուծությունը սեռային բաժանմամբ կարող է լրացուցիչ տեղեկություն տալ հիվանդության կենսաբանական մեխանիզմների մասին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խուսափել ընդհանուր միջին ցուցանիշներով պայմանավորված տարբերությունների կորստից և ավելի մանրամասն գնահատել հիվանդների ենթախմբերի առանձնահատկությունները։ Աշխատության գործնական նշանակության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նեյրոէնդոկրին ցուցանիշների օգտագործումը բուժման ընթացքի գնահատման համար։ Եթե որոշ հորմոնալ փոփոխություններ կապված են հիվանդության ծանրության կամ բուժման արդյունավետության հետ, դրանք կարող են դիտարկվել որպես լրացուցիչ կենսաբանական ցուցիչներ։ Հետազոտական տվյալները կարող են նպաստել առաջին հոգոտիկ դրվագի ժամանակ բուժական գործընթացների ավելի խոր ընկալմանը և ապագայում ավելի անհատականացված մոտեցումների մշակմանը։ Միաժամանակ նման կենսաբանական ցուցանիշները պետք է դիտարկել որպես համալիր գնահատման բաղադրիչ, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն ախտորոշիչ չափանիշ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է առաջին հոգոտիկ դրվագի ժամանակ առաջացող նեյրոէնդոկրին փոփոխությունների ֆիզիոլոգիական և պաթոֆիզիոլոգիական նշանակությունը՝ ուշադրություն դարձնելով հորմոնալ կարգավորման, սթրեսային համակարգերի, հոգոպաթոլոգիական ախտանշանների և հակահոգոտիկ բուժման միջև փոխկապակցվածությանը։ Այն արժեքավոր է նեյրոէնդոկրինոլոգիայի, պաթոֆիզիոլոգիայի և հոգեբուժության սահմանագծում իրականացվող հետազոտությունների համար և կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, հոգեբույժներին, նյարդաբաններին, բժշկական հետազոտողներին, կենսաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։