Մարգագետնաբուծություն

Այլ առարկաներ

Քաղաքական և տեղեկատվական բնույթի այս նյութը վերաբերում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման ու խաղաղության գործընթացի շուրջ Գերմանիայի դիրքորոշման ներկայացմանը։ Քննության է առնվում Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցի կողմից կողմերի միջև երկխոսության շարունակման և խաղաղ կարգավորման գործընթացի խթանման վերաբերյալ արտահայտված մոտեցումը։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի համատեքստում հայ-ադրբեջանական հարաբերություններին, բանակցային գործընթացին և տարածաշրջանում կայունության հաստատման հարցերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային դերակատարների մասնակցությանը, դիվանագիտական շփումների նշանակությանը և Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև առկա խնդիրները բանակցությունների միջոցով կարգավորելու հարցերին։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Գերմանիայի ներգրավվածությունը Հարավային Կովկասում ընթացող դիվանագիտական գործընթացներում և տարածաշրջանային խաղաղության վերաբերյալ նրա ներկայացրած մոտեցումները։ Այն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների, Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի և եվրոպական երկրների դիվանագիտական ներգրավվածության ուսումնասիրության համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, տարածաշրջանային անվտանգության և ժամանակակից դիվանագիտական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի կառավարման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում ոլորտների կազմակերպական կառուցվածքը, ջրային ենթակառուցվածքների շահագործման և պահպանման մեխանիզմները, ծառայությունների մատուցման արդյունավետությունը և ֆինանսատնտեսական կառավարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ջրի կորուստների նվազեցմանը, ենթակառուցվածքների արդիականացմանը և մատուցվող ծառայությունների որակի բարելավմանը։ Վերլուծվում են կառավարման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, տեխնիկական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև ոլորտում ներդրումների ներգրավման ու ծախսերի արդյունավետ կառավարման խնդիրները։ Քննարկվում են ջրամատակարարման շարունակականության ապահովման, կեղտաջրերի հեռացման և մաքրման համակարգերի զարգացման, վերահսկողության ու կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու ոլորտների առկա կառավարման խնդիրները և առանձնացնելու դրանց կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրային տնտեսության, հանրային ծառայությունների կառավարման, բնապահպանական կառավարման և ենթակառուցվածքների զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Մոսկվայում հիմնված Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի պատմությանը և զարգացման հիմնական փուլերին՝ ընդգծելով նրա կրթական, գիտական և հասարակական նշանակությունը XIX դարի սկզբից մինչև XX դարի սկիզբը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն գործընթացների վրա, որոնց արդյունքում ինստիտուտը ձևավորվեց որպես արևելագիտության և հատկապես հայագիտական ուսումնասիրությունների կարևոր կենտրոն Ռուսական կայսրությունում՝ միաժամանակ կատարելով պետական վարչական համակարգի համար արևելյան լեզուների և մշակույթների մասնագետների պատրաստման գործառույթ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնադիր Լազարյան (Լազարև) ընտանիքի բարեգործական և կրթական նախաձեռնություններին, որոնք նպատակ ունեին աջակցել հայկական կրթության զարգացմանը Ռուսաստանում և ապահովել հայ երիտասարդության ուսուցումը բարձր մակարդակի ուսումնական հաստատությունում։ Նյութը վերլուծում է նաև ինստիտուտի ուսումնական կառուցվածքը, որտեղ դասավանդվում էին հայերեն, պարսկերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներ, ինչպես նաև պատմություն և արևելագիտության այլ առարկաներ, ինչը նպաստում էր բազմակողմանի մասնագիտական պատրաստվածության ապահովմանը։ Աշխատանքը ընդգծում է ինստիտուտի դերակատարությունը որպես կամուրջ ռուսական պետական կառույցների և արևելյան տարածաշրջանների միջև՝ ապահովելով թարգմանիչների, դիվանագետների և գիտնականների պատրաստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Լազարյան ինստիտուտը եղել է ոչ միայն կրթական հաստատություն, այլև կարևոր մշակութային և գիտական կենտրոն, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ռուսական արևելագիտության զարգացման և հայկական կրթամշակութային կյանքի կազմակերպման վրա։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի անվանական համակարգերի համեմատական-զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուներում գոյականի, ածականի, դերանվան և անվանական բնույթի այլ միավորների քերականական կարգերի կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում այն քերականական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ արտահայտվում են թիվը, որոշյալությունն ու անորոշությունը, հոլովական և հարաբերական նշանակությունները, պատկանելությունը և անվանական համակարգին բնորոշ այլ իմաստներ։ Քննվում է, թե տվյալ քերականական նշանակությունները երկու լեզուներում ինչպիսի ձևաբանական, շարահյուսական կամ վերլուծական միջոցներով են արտահայտվում, և ինչ ընդհանրություններ ու տարբերություններ են առաջանում դրանց կառուցվածքային կազմակերպման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերենի հոլովական համակարգի և պարսկերենում համապատասխան հարաբերությունների արտահայտման միջոցների զուգադրմանը, քանի որ նույն իմաստային հարաբերությունները կարող են տարբեր լեզուներում իրացվել տարբեր քերականական մեխանիզմներով։ Ուսումնասիրվում են նաև հոգնակիության ձևավորման եղանակները, որոշյալության արտահայտումը, գոյականական կապակցությունների կառուցվածքը և անվանական բաղադրիչների միջև քերականական կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պարսկերենի իզաֆեթային կառուցվածքների և հայերենի համապատասխան որոշիչ-որոշյալ հարաբերությունների համեմատությունը՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Զուգադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու լեզուների պատմական ազգակցության հետևանքով պահպանված որոշ ընդհանուր հատկանիշները և նրանց ինքնուրույն զարգացման ընթացքում ձևավորված տիպաբանական տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել ժամանակակից գրական լեզուների օրինակներ, որոնց միջոցով քերականական ձևերը դիտարկվում են ոչ միայն մեկուսացված, այլև իրական խոսքային ու շարահյուսական միջավայրում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև թարգմանության, օտար լեզվի դասավանդման և երկլեզու բառարանագրության համար, քանի որ օգնում է կանխատեսել այն դեպքերը, երբ մի լեզվի քերականական կառուցվածքը մյուսում չունի ուղղակի ձևային համարժեք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, զուգադրական և տիպաբանական լեզվաբանության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում տալով երկու լեզուների անվանական քերականական համակարգերի փոխհարաբերությունների մասին։

Քաղաքագիտություն

Վահե Սարգսյան-ի «Հայոց հյուսիսային դարպասներ. Ջավախք, Լոռի. 1» աշխատությունը պատմաաշխարհագրական և քաղաքագիտական հետազոտություն է, որը ներկայացնում է Ջավախքի և Լոռու տարածաշրջանները որպես Հայաստանի հյուսիսային սահմանային համակարգի կարևոր բաղադրիչներ՝ դիտարկելով դրանց պատմական ձևավորումը, քաղաքական զարգացումները և ռազմավարական նշանակությունը տարբեր դարաշրջաններում։ Գրքում ընդգծվում է այդ տարածքների դերը հայոց պետականության սահմանային անվտանգության, մշակութային փոխազդեցությունների և բնակչության էթնոմշակութային շարունակականության պահպանման գործընթացներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները ձևավորել դրանց ներկայիս սոցիալ-քաղաքական կերպարը։ Հեղինակը համադրում է պատմական աղբյուրների, քարտեզագրական նյութերի և վերլուծական մոտեցումների հիման վրա ստացված տվյալները՝ փորձելով վեր հանել տարածաշրջանային զարգացման խորքային օրինաչափությունները և դրանց կապը ազգային ինքնության ու պետականության գաղափարի հետ։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև սահմանամերձ տարածքների նկատմամբ արտաքին ազդեցությունների հարցը և դրանց ազդեցությունը տեղական համայնքների զարգացման վրա՝ ընդգծելով Ջավախքի և Լոռու ռազմավարական կարևորությունը ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից համատեքստում։

Մշակույթ

Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ցուցակը՝ որպես ընթացիկ տեղեկատվական աղբյուր գիտական, մշակութային և կրթական նպատակների համար։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված են արվեստագիտության, մշակութաբանության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոյի, կերպարվեստի, ճարտարապետության և ժողովրդական արվեստի վերաբերյալ նոր գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և ուսումնասիրություններ։ Նյութերը ներկայացվում են մատենագիտական նկարագրություններով՝ ներառելով հեղինակ, վերնագիր, հրատարակման տվյալներ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում։ Աշխատությունը արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գիտության զարգացման հիմնական միտումները, գիտահետազոտական հետաքրքրությունների շրջանակը և հրատարակչական գործունեության ուղղությունները։ Տեղեկատուն ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գրադարանավարների, գիտաշխատողների, արվեստագետների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների համար՝ նպաստելով մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական տեղեկատվության համակարգմանը և հասանելիության ապահովմանը։