Մասնագիտական շարունակական զարգացման կազմակերպումը Հայաստանի ազգային գրադարանի օրինակով

Տնտեսագիտություն

Այս գիտատնտեսագիտական հետազոտությունը նվիրված է էքզոգեն գործոններով պայմանավորված գնաճի գնահատման և կանխատեսման հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են արտաքին տնտեսական ազդեցությունները՝ միջազգային հումքային շուկաների տատանումները, ներմուծվող ապրանքների գների փոփոխությունները, փոխարժեքային շոկերը, գլոբալ ֆինանսական գործընթացները և դրանց ազդեցությունը ներքին գնային մակարդակի վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է գնաճի ձևավորման տեսական մոտեցումները՝ առանձնացնելով ներսից և դրսից պայմանավորված գործոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև քննարկում է գնաճի չափման և մոդելավորման տնտեսամաթեմատիկական մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխատեսման մոդելներին՝ ժամանակային շարքերի վերլուծությանը, էկոնոմետրիկ մոտեցումներին և սցենարային կանխատեսման գործիքներին։ Աշխատության մեջ գնահատվում են նաև դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետությունը և կենտրոնական բանկի գործիքների դերը արտաքին շոկերի մեղմման գործընթացում՝ տնտեսական կայունության ապահովման համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ բաց տնտեսության պայմաններում էքզոգեն գործոնները ունեն զգալի ազդեցություն գնաճային դինամիկայի վրա, ինչը պահանջում է կանխատեսման և քաղաքականության մշակման ավելի ճկուն ու համալիր մոտեցումներ։

Գրականություն

Albert Camus-ը 20-րդ դարի ֆրանսիացի փիլիսոփա, գրող և էսսեիստ է, որը հայտնի է աբսուրդի փիլիսոփայության զարգացման և մարդու գոյության իմաստի շուրջ իր քննադատական մոտեցմամբ։ Նա ծնվել է Ալժիրում և իր ստեղծագործություններում հաճախ անդրադարձել է մարդու և աշխարհի միջև գոյություն ունեցող անհամապատասխանությանը՝ այն գաղափարին, որ մարդը ձգտում է իմաստ գտնել մի իրականության մեջ, որը չի տալիս վերջնական պատասխաններ։ Քամյուի հիմնական գաղափարներից է «աբսուրդը», որը առաջանում է մարդու իմաստ որոնելու ցանկության և աշխարհի լռության բախումից, և այս իրավիճակում նա առաջարկում է ոչ թե հուսահատություն, այլ գիտակցված ապստամբություն՝ կյանքի շարունակական ընդունում առանց կեղծ հույսերի։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից են «Օտարը», «Ժանտախտը» և «Սիզիփոսի առասպելը», որտեղ նա ներկայացնում է մարդու միայնությունը, ազատությունը և պատասխանատվությունը անիմաստ թվացող աշխարհում։ Քամյուն հաճախ ընդգծում էր, որ չնայած կյանքի անիմաստությանը, մարդը կարող է գտնել արժանապատվություն իր գործողությունների և բարոյական ընտրությունների մեջ։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել էքզիստենցիալիզմի և ժամանակակից փիլիսոփայական մտքի վրա, թեև նա ինքը իրեն լիովին էքզիստենցիալիստ չէր համարում։ Քամյուի ստեղծագործական ու փիլիսոփայական ժառանգությունը շարունակում է մնալ արդիական՝ հատկապես մարդու ազատության, պատասխանատվության և կյանքի իմաստի որոնման հարցերում։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» երկի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ այն դիտարկելով որպես վաղ միջնադարյան հայերեն փիլիսոփայական-աստվածաբանական արձակի կարևոր հուշարձան։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ ստեղծագործության լեզուն հիմնված է գրաբար հայերենի զարգացած համակարգի վրա՝ բնորոշվելով հստակ շարահյուսական կառուցվածքներով, տրամաբանական կապերի ընդգծված արտահայտմամբ և բառապաշարի ճշգրտությամբ, որը պայմանավորված է հեղինակի բանավիճային և ապացուցողական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկի ոճին, որը միավորում է փիլիսոփայական վերլուծական խոսքը և կրոնական-պոլեմիկական գրականության առանձնահատկությունները՝ ձևավորելով համոզիչ, երբեմն սուր քննադատական արտահայտչաձև։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև հռետորական միջոցները՝ կրկնությունները, հակադրությունները և հարցական կառուցվածքները, որոնք ծառայում են գաղափարների ամրապնդման և ընթերցողի համոզման նպատակին։ Միաժամանակ վերլուծվում է հունաբան ազդեցությունը հայերեն թարգմանական և ինքնուրույն աստվածաբանական գրականության վրա, որը որոշակիորեն արտացոլվում է երկի տերմինաբանության և տրամաբանական կառուցման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ «Եղծ աղանդոց»-ի լեզուն և ոճը ոչ միայն արտահայտում են հեղինակի փիլիսոփայական մտածողությունը, այլև կարևոր դեր ունեն վաղ միջնադարյան հայ գրական լեզվի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։

Մանկավարժություն

Այս մանկավարժամեթոդական ուսումնասիրությունը նվիրված է էկոլոգիական հասկացությունների ձևավորման գործընթացին կենդանաբանության դասընթացի շրջանակում՝ ինչպես դասապրոցեսում, այնպես էլ արտադասարանական և արտադպրոցական պարապմունքներում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սովորողների բնապահպանական գիտակցության զարգացման հիմնական ուղիները, կենդանի բնության ուսումնասիրման միջոցով էկոլոգիական մտածողության ձևավորման մեթոդները և ուսուցման գործնական ուղղվածության բարձրացման հնարավորությունները։ Հեղինակը դիտարկում է դասավանդման ինտերակտիվ ձևերը՝ փորձարարական աշխատանքներ, դիտարկումներ, էքսկուրսիաներ, նախագծային ուսուցում և խմբային հետազոտական գործունեություն, որոնք նպաստում են էկոլոգիական հասկացությունների խորքային ընկալմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադասարանական գործունեության՝ ակումբների, էկոլոգիական արշավների և բնապահպանական միջոցառումների դերին՝ որպես սովորողների ակտիվ ներգրավվածության և պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորման միջոց։ Աշխատությունը համադրում է կենսաբանական գիտելիքները և մանկավարժական մեթոդիկան՝ առաջարկելով արդյունավետ մոտեցումներ դպրոցական էկոլոգիական կրթության կատարելագործման համար։ Այն օգտակար է կենսաբանության ուսուցիչների, մեթոդիստների, մանկավարժների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է տեղական ազնվականության պատմական, սոցիալական և հասարակական բնութագրին՝ ուշադրություն դարձնելով նրա ձևավորմանը, հասարակության մեջ ունեցած դիրքին, իրավունքներին, արտոնություններին և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել ազնվականական դասի ներկայացուցիչների սոցիալական ծագումը, նրանց տնտեսական դրությունը, հողատիրական հարաբերությունները, վարչական և քաղաքական կառույցներում ունեցած դերակատարությունը, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների և այլ սոցիալական խմբերի հետ փոխհարաբերությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ազնվականության ոչ միայն որպես արտոնյալ դասի, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների վրա ազդեցություն ունեցող շերտի։ Կարևորվում են նաև ազնվական ընտանիքների ավանդույթները, կենցաղը, կրթությունը, մշակութային հետաքրքրությունները և հասարակական հեղինակությունը, որոնք նպաստում էին նրանց առանձնահատուկ կարգավիճակի պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ ազնվականության ներքին տարբերություններին, ունեցվածքի և ազդեցության անհավասարությանը, ինչպես նաև պատմական փոփոխությունների հետևանքով այդ դասի դիրքի աստիճանական վերափոխմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է տեղական պատմության և հասարակական կառուցվածքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ տարածաշրջանի սոցիալական հարաբերությունների, իշխանության բաշխման և ավանդական վերնախավի դերի մասին։

Քիմիա

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։