Մաթեմատիկա. առկա և հեռակա ուսուցման բաժնի հումանիտար մասնագիտությունների համար

Տնտեսագիտություն

Высшая математика для экономистов աշխատությունը կիրառական մաթեմատիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է տնտեսագիտության և ֆինանսների մասնագիտությունների ուսանողների համար, այն ներկայացնում է բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնական բաժինները՝ սահմաններ, ածանցյալներ, ինտեգրալներ, գծային հանրահաշիվ և դիֆերենցիալ հավասարումներ, ինչպես նաև դրանց կիրառությունները տնտեսական մոդելներում, գիրքը բացատրում է օպտիմալացման խնդիրների լուծումը, պահանջարկի և առաջարկի մաթեմատիկական մոդելավորումը, արտադրական ֆունկցիաների վերլուծությունը և տնտեսական աճի մոդելները, միաժամանակ ընդգրկելով հաշվարկային մեթոդներ և գործնական օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության, ֆինանսների և կիրառական մաթեմատիկայի ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է կրթական գործընթացում տեխնոլոգիական գործոնների դերի և դրանց՝ ուսուցման որակի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, թվային կրթական ռեսուրսների, էլեկտրոնային ուսուցման միջավայրերի և տեխնիկական միջոցների կիրառման հնարավորություններն են՝ սովորողների գիտելիքների յուրացումը, ներգրավվածությունը և ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիաները դիտարկվում են ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման գործիքներ, այլև որպես ուսուցման կազմակերպման նոր ձևերի զարգացման միջոց, որը կարող է նպաստել ինտերակտիվ, անհատականացված և համագործակցային ուսուցման ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասավանդողի թվային և մանկավարժական կարողությունների փոխկապակցվածությանը, քանի որ տեխնիկական միջոցների առկայությունն ինքնին չի ապահովում կրթության բարձր որակ․ դրանց արդյունավետությունը մեծապես կախված է ուսումնական նպատակներին համապատասխան ընտրությունից և մեթոդապես հիմնավորված կիրառումից։ Ուսումնասիրվում են մուլտիմեդիա նյութերի, առցանց կրթական հարթակների, վիրտուալ ուսումնական միջավայրերի, թվային գնահատման գործիքների և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր ուղղություն է տեխնոլոգիաների ազդեցությունը սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի, տեղեկատվության որոնման և գնահատման, խնդիրների լուծման, ստեղծագործական մտածողության և համագործակցային հմտությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ քննության են առնվում տեխնոլոգիական միջավայրի հետ կապված հնարավոր դժվարությունները՝ թվային անհավասարությունը, տեխնիկական ենթակառուցվածքների սահմանափակումները, ուսուցիչների ոչ բավարար պատրաստվածությունը, տեղեկատվական գերբեռնվածությունը և տեխնոլոգիական գործիքների ոչ նպատակային կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև ավանդական և թվային ուսուցման մեթոդների արդյունավետ համադրումը, որի դեպքում տեխնոլոգիաները լրացնում են մանկավարժական գործընթացը՝ առանց ուսուցիչ-սովորող անմիջական հաղորդակցության նշանակությունը նվազեցնելու։ Ուսուցման որակի գնահատման տեսանկյունից դիտարկվում են ոչ միայն ակադեմիական արդյունքները, այլև սովորողների մասնակցությունը, մոտիվացիան, հետադարձ կապի արդյունավետությունը և կրթական ռեսուրսների հասանելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, կրթական տեխնոլոգիաների, թվային ուսուցման և կրթության որակի կառավարման մոտեցումները՝ ներկայացնելով տեխնոլոգիական գործոնները որպես ժամանակակից ուսումնական միջավայրի արդյունավետ կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լրիվ գլխարկների կառուցման և ուսումնասիրության խնդրին վերջավոր աֆինական և պրոյեկտիվ երկրաչափություններում, մասնավորապես՝ AG(n,3) և PG(n,3) տիպի երկրաչափական տարածություններում։ Լրիվ գլխարկը կարելի է հասկանալ որպես կետերի այնպիսի բազմություն, որի տարրերը բավարարում են որոշակի երկրաչափական պայմանների՝ օրինակ՝ բազմության որևէ երկու կամ ավելի կետերի միջոցով անցնող համապատասխան ուղիղների կամ այլ ենթատարածությունների նկատմամբ սահմանված սահմանափակումների, իսկ բազմությանը նոր կետ ավելացնելն արդեն խախտում է այդ պայմանը։ Այդ պատճառով լրիվ գլխարկների կառուցումը սերտորեն կապված է առավելագույն չափի և օպտիմալ կառուցվածք ունեցող կետային բազմությունների որոնման հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նման բազմությունների կառուցման տեսական մեթոդները և դրանց կառուցվածքային հատկությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով երեք տարր ունեցող վերջավոր դաշտի վրա կառուցված աֆինական և պրոյեկտիվ տարածություններին։ AG(n,3)-ում երկրաչափությունը կարելի է պատկերացնել որպես n-չափանի աֆինական տարածություն, որի յուրաքանչյուր կոորդինատ ընդունում է վերջավոր դաշտի երեք հնարավոր արժեք, իսկ PG(n,3)-ը համապատասխան պրոյեկտիվ տարածությունն է։ Այս տարածությունների վերջավոր բնույթը հնարավորություն է տալիս խնդիրը վերածել հստակ կոմբինատոր կառուցման և հաշվարկային ուսումնասիրության։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այն հարցը, թե ինչ չափի լրիվ գլխարկներ կարելի է կառուցել տվյալ տարածությունում և ինչպիսի կառուցվածք պետք է ունենան դրանց կետերը։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել ինչպես ուղղակի երկրաչափական կառուցումներ, այնպես էլ հանրահաշվական և կոմբինատոր մեթոդներ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է կետերի փոխադարձ դասավորվածությունը, նրանց առաջացրած ենթակառուցվածքները և այն պայմանները, որոնք ապահովում են գլխարկի ամբողջականությունը։ Աֆինական և պրոյեկտիվ տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն հատկությունները, որոնք պահպանվում են տարածության պրոյեկտիվ ընդլայնման ժամանակ, ինչպես նաև այն նոր հարաբերությունները, որոնք առաջանում են պրոյեկտիվ երկրաչափության շրջանակում։ Նման խնդիրները սերտորեն կապված են նաև կոդերի տեսության հետ, քանի որ վերջավոր երկրաչափություններում հատուկ կառուցվածքով կետային բազմությունները կարող են օգտագործվել սխալները շտկող կոդերի, հատկապես q-ary կոդերի, կառուցման և ուսումնասիրման ժամանակ։ Լրիվ գլխարկների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև մաթեմատիկական օպտիմիզացիայի տեսանկյունից․ անհրաժեշտ է ոչ միայն գտնել պայմաններին բավարարող բազմություն, այլև որոշ դեպքերում ապացուցել դրա առավելագույնությունը կամ կառուցվածքի օպտիմալությունը։ Աշխատության տեսական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն զարգացնում է վերջավոր երկրաչափություններում կետային կոնֆիգուրացիաների ուսումնասիրության մեթոդները և հնարավորություն է տալիս բացահայտել նոր կառուցվածքներ կամ հաստատել արդեն հայտնի կառուցումների հատկությունները։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները կարող են պահանջել համակարգչային հաշվարկներ՝ հատկապես մեծ չափողականություն ունեցող տարածություններում հնարավոր կոնֆիգուրացիաների քանակի պատճառով։ Համակարգչային որոնումը կարող է օգտագործվել թեկնածու կառուցվածքների հայտնաբերման համար, իսկ ստացված արդյունքները հետագայում հիմնավորվում են մաթեմատիկական ապացույցներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է վերջավոր երկրաչափության և կոմբինատոր մաթեմատիկայի այն ուղղությունը, որտեղ երկրաչափական պատկերացումները միավորվում են հանրահաշվական և հաշվարկային մեթոդների հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել վերջավոր երկրաչափությամբ, կոմբինատորիկայով, կոդերի տեսությամբ և դիսկրետ մաթեմատիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Քիմիական տեխնոլոգիայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղական դիատոմիտների կրային ակտիվացման ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա ներծծող ու զտող փոշենյութերի ստացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում դիատոմիտային հումքի կառուցվածքը, բաղադրությունը, մակերևութային հատկությունները և ակտիվացման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրային մշակման պայմանների ազդեցությանը նյութի ծակոտկենության, տեսակարար մակերեսի, ներծծման կարողության և զտման արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են հումքի նախապատրաստման, մշակման և ստացված նյութերի հատկությունների գնահատման տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Քննարկվում են ակտիվացված դիատոմիտների հիմքով փոշենյութերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, ինչպես նաև հեղուկ և գազային միջավայրերի մաքրման գործընթացներում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակման և պահանջվող հատկություններով ներծծող ու զտող նյութերի ստացման հեռանկարները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, հանքային հումքի վերամշակման և արդյունաբերական զտման գործընթացների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Գիրքը «Գյուղատնտեսական տեխնիկայի հիմունքներ»՝ Պապյան Ս.Խ.-ի, ներկայացնում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի կառուցվածքը, գործելակերպը և կիրառության սկզբունքները։ Այն ներկայացնում է մեխանիկական, հիդրավլիկ և էլեկտրական համակարգերի աշխատանքը, ինչպես նաև դրանց օգտագործումը գյուղատնտեսության մեջ բերքատվության և աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրացնելու համար։ Հիմնական թեմաները ներառում են՝ Գյուղատնտեսական մեքենաների կառուցվածք և գործելակերպ – ձիագլաններ, տրակտորներ, բերքահավաք մեքենաներ և պարարտացուցիչներ։ Տեխնիկական սպասարկում և շահագործում – պահպանման կանոններ, խափանումների կանխարգելում, աշխատանքի անվտանգություն։ Գործնական կիրառություններ – հող մշակումը, ցանքատարածությունների մշակումը, բերքահավաքը և պարարտանյութերի կիրառումը մեխանիկացված եղանակով։ Գիրքը նախատեսված է գյուղատնտեսության ոլորտի ուսանողների, ինժեներների և մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են համապարփակ պատկերացում ունենալ գյուղատնտեսական տեխնիկայի գործնական և տեսական հիմունքների մասին:

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է տնտեսագիտական բուհերում էկոլոգիական կրթության դերին՝ ուսանողների էկոլոգիական գիտակցության ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից տնտեսագետի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի կարող սահմանափակվել միայն տնտեսական գիտելիքների յուրացմամբ, քանի որ տնտեսական գործունեությունը սերտորեն կապված է շրջակա միջավայրի պահպանության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և կայուն զարգացման խնդիրների հետ։ Աշխատության մեջ էկոլոգիական կրթությունը դիտարկվում է որպես ուսանողի աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության զգացման և վարքագծային մշակույթի ձևավորման կարևոր միջոց։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են էկոլոգիական գիտակցության կառուցվածքը, դրա ձևավորման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել ուսանողների բնապահպանական պատասխանատվության զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսագիտական կրթության բովանդակության մեջ բնապահպանական գիտելիքների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներառմանը։ Քննարկվում է այն հարցը, թե ինչպես կարելի է մասնագիտական առարկաների դասավանդման ընթացքում ուսանողների մոտ ձևավորել բնապահպանական խնդիրները տնտեսական որոշումների հետ փոխկապակցված ընկալելու կարողություն։ Աշխատությունը կարևորում է ոչ միայն տեսական գիտելիքների փոխանցումը, այլև ուսանողների գործնական ներգրավվածությունը, ինքնուրույն վերլուծությունը, բնապահպանական խնդիրների քննարկումը և պատասխանատու որոշումների կայացման հմտությունների զարգացումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են ներկայացվել կրթական մեթոդներ և մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են էկոլոգիական գիտակցության տարբեր բաղադրիչների՝ ճանաչողական, արժեքային, հուզական և վարքագծային ոլորտների ձևավորմանը։ Կարևորվում է նաև բուհական կրթության և հասարակության կայուն զարգացման նպատակների փոխկապակցումը, քանի որ ապագա տնտեսագետների մասնագիտական գործունեությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ բնական ռեսուրսների օգտագործման, արտադրության կազմակերպման և տնտեսական քաղաքականության վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուհերի դասախոսներին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, տնտեսագիտական և բնապահպանական մասնագիտությունների ուսանողներին, ինչպես նաև կայուն զարգացման և բնապահպանական կրթության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս էկոլոգիական կրթության նշանակությունը այնպիսի մասնագետների ձևավորման գործում, որոնք տնտեսական արդյունավետությունը կարող են համադրել շրջակա միջավայրի պահպանության և հասարակության երկարաժամկետ բարեկեցության սկզբունքների հետ։