Материалы к оценке влияния ряда производственных факторов на биологический возраст, работоспособность и темп старения работников некоторых промышленных предприятий Армении

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է արտադրանքի ավտոմատացված նախագծման և արտադրության գործընթացներում մաթեմատիկական մոդելավորման ու համակարգային վերլուծության մեթոդների մշակման և կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ռելեային տեխնիկայի օրինակով։ Քննարկվում են տեխնիկական արտադրանքի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ներկայացման մաթեմատիկական մոտեցումները, նախագծային խնդիրների ձևակերպման սկզբունքները և դրանց լուծման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական ու ալգորիթմական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ տեխնիկական համակարգերի բաղադրիչների փոխկապակցվածության վերլուծությանը, նախագծման տարբեր փուլերի համաձայնեցմանը և արտադրական գործընթացների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են ռելեային սարքավորումների տեխնիկական բնութագրերի մոդելավորման, կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության, նախագծային լուծումների օպտիմալացման և արտադրանքի հուսալիության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համակարգչային նախագծման համակարգերի կիրառմանը, տեխնոլոգիական գործընթացների ավտոմատացմանը, նախագծային տվյալների մշակմանն ու կառավարմանը, ինչպես նաև արտադրության նախապատրաստման ընթացքում առաջացող ինժեներական խնդիրների լուծմանը։ Կարևորվում են մաթեմատիկական մոդելների և համակարգային վերլուծության գործիքների դերը նախագծման ժամանակի կրճատման, տեխնիկական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման և արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ինժեներների, ավտոմատացման մասնագետների, էլեկտրատեխնիկների, համակարգային վերլուծաբանների, տեխնիկական գիտությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Ցորենի և գարու հիվանդությունները աշխատությունը մասնագիտական-ուսումնական և գիտական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է հացահատիկային հիմնական մշակաբույսերի՝ ցորենի և գարու հիվանդությունների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ֆիտոպաթոլոգիայի և բույսերի պաշտպանության հիմնարար հարցերը։ Հեղինակ Գ. Վ. Ավագյանը գրքում ներկայացնում է ցորենի և գարու վրա տարածված հիվանդությունների հիմնական խմբերը՝ սնկային, բակտերիալ և վիրուսային բնույթի հարուցիչներ, ինչպես նաև ոչ վարակիչ հիվանդություններ, որոնք պայմանավորված են ագրոտեխնիկական և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններով։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է հիվանդությունների կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունները՝ զարգացման փուլերը, վարակման աղբյուրները, տարածման ուղիները և դրանց դինամիկայի վրա ազդող կլիմայական պայմանները։ Գրքում ընդգրկված են նաև հիվանդությունների ախտորոշման հիմնական մեթոդները՝ դաշտային նշանների ճանաչում, լաբորատոր հետազոտություններ և համեմատական վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս ճիշտ և ժամանակին բացահայտել վարակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի համալիր միջոցառումներին՝ դիմացկուն սորտերի ընտրություն, ցանքաշրջանառություն, սերմերի ախտահանում, ագրոտեխնիկական բարելավումներ, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում քիմիական պաշտպանության նպատակային կիրառություն։ Աշխատությունը ներառում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումներ և ինտեգրված բույսերի պաշտպանության սկզբունքներ, որոնք համադրում են տարբեր մոտեցումներ՝ ապահովելու բարձր բերքատվություն և մշակաբույսերի առողջություն։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են հացահատիկային մշակաբույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ և վերահսկմամբ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է առնետների միոմետրիումի՝ արգանդի հարթ մկանային շերտի ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության կարգավորման ֆիզիոլոգիական և բջջային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն էլեկտրական գործընթացները, որոնք առաջանում են մկանային բջիջներում առանց արտաքին անմիջական գրգռման և պայմանավորում են դրանց ինքնաբուխ կծկողական ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջաթաղանթի էլեկտրական հատկություններին, թաղանթային պոտենցիալի փոփոխություններին, իոնային հոսքերին և տարբեր իոնային ուղիների մասնակցությանը էլեկտրական ազդակների առաջացման ու տարածման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է կալցիումի, կալիումի, նատրիումի և այլ իոնների դերը միոմետրիումի բջիջների գրգռելիության և կծկողականության կարգավորման մեջ, ինչպես նաև ներբջջային կալցիումի մակարդակի փոփոխությունների կապը մկանային կծկումների հետ։ Քննության են առնվում տարբեր կենսաբանական ակտիվ նյութերի, հորմոնների, նյարդային միջնորդանյութերի և դեղաբանական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության հաճախականության, ուժգնության և բնույթի վրա։ Կարևորվում է նաև առանձին մկանային բջիջների միջև էլեկտրական փոխազդեցությունը, քանի որ դրանց համաձայնեցված գործունեությունն անհրաժեշտ է արգանդի մկանային շերտի համակարգված կծկումների ձևավորման համար։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները և պարզել, թե ինչ մեխանիզմներով է իրականացվում միոմետրիումի գրգռելիության կարգավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերարտադրողական ցիկլի և հորմոնային վիճակի հետ կապված փոփոխություններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ արգանդի հարթ մկանների ֆունկցիոնալ հատկությունների վրա։ Ստացված տվյալները նպաստում են արգանդի կծկողական գործունեության բջջային և մոլեկուլային հիմքերի առավել ամբողջական ըմբռնմանը և կարող են կարևոր լինել վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի տարբեր գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունն ունի նաև կենսաբժշկական նշանակություն, քանի որ միոմետրիումի էլեկտրական ու կծկողական ակտիվության կարգավորման մեխանիզմների բացահայտումը հիմք է ստեղծում արգանդի շարժողական գործունեության խանգարումների և դրանց դեղաբանական կարգավորման վերաբերյալ հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում ձևավորված հասարակական նշանակության մշակութային կառույցների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, պատմական զարգացման և ժառանգական արժեքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում քաղաքներում և գյուղական բնակավայրերում կառուցված ակումբային շենքերը, մշակութային կենտրոնները և պալատները՝ որպես խորհրդային հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևոր տարածքներ։ Վերլուծվում են դրանց հատակագծային լուծումները, ծավալատարածական կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը, շինարարական նյութերի և կոնստրուկտիվ համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գեղարվեստական ու ոճական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են խորհրդային ճարտարապետական սկզբունքները Հայաստանում համադրվել տեղական շինարարական ավանդույթների, ազգային ճարտարապետության տարրերի, բնական միջավայրի և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների հետ։ Դիտարկվում է նաև այդ կառույցների հասարակական գործառույթը՝ որպես թատերական ներկայացումների, համերգների, կինոդիտումների, ժողովների, կրթական խմբակների, ցուցահանդեսների և համայնքային այլ միջոցառումների անցկացման վայրեր։ Ճարտարապետական զարգացման տարբեր փուլերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոճական փոփոխությունները՝ վաղ խորհրդային շրջանի կառուցողական և համեմատաբար զուսպ լուծումներից մինչև հետագա տասնամյակների մոնումենտալ, արդիական և փորձարարական մոտեցումները։ Կարևորվում է շենքերի ներկայիս ֆիզիկական վիճակի, սկզբնական գործառույթի փոփոխության, վերակառուցումների և պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն կառույցներին, որոնք ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը, ենթարկվել են էական փոփոխությունների կամ հայտնվել քայքայման ու վերացման վտանգի առջև։ Դրանց փաստագրումը, արժեքավորումը և պահպանության հնարավոր մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես Հայաստանի նորագույն ճարտարապետական ժառանգության պահպանման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական ճարտարապետության պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ կառույցները ոչ միայն որպես որոշակի ժամանակաշրջանի գաղափարական ու հասարակական միջավայրի արտահայտություն, այլև որպես Հայաստանի քաղաքների և բնակավայրերի ճարտարապետական դիմագիծը ձևավորող մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներ։

Սոցիոլոգիա

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի բնակչության սոցիալական և էթնիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ։ Այն դիտարկում է քաղաքի բնակչության կազմը, սոցիալական կառուցվածքը, ազգային պատկանելության դրսևորումները, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային միջավայրում ընթացող սոցիալական գործընթացները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են բնակչության ժողովրդագրական բնութագրերը, տարբեր էթնիկ խմբերի փոխհարաբերությունները, մշակութային ինքնության պահպանումը և հասարակական ինտեգրման առանձնահատկությունները։ Երևանի՝ որպես բազմաշերտ պատմություն և զարգացող քաղաքային միջավայր ունեցող կենտրոնի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակչության ձևավորման, ներքին տեղաշարժերի, սոցիալական փոփոխությունների և քաղաքային կյանքի կազմակերպման հետ կապված գործընթացները։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը համադրում է ժողովրդագրական տվյալներն ու հասարակական վարքագծի ուսումնասիրությունը՝ ավելի ամբողջական պատկեր կազմելու քաղաքի բնակչության մասին։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է խորհրդային շրջանի Երևանի ժողովրդագրական և սոցիալական պատմության, քաղաքային հասարակության կառուցվածքի, էթնիկ ինքնության և միջէթնիկ հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է սոցիոլոգների, ժողովրդագրագետների, պատմաբանների և քաղաքային զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական գիտությունների, էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի նախագծման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մինչև 35 կՎ լարման պլաստմասսայե մեկուսացումով մալուխների միաֆազ զուգահեռ փռման մեթոդի հաշվարկային մոտեցումների մշակմանը և դրանց կիրառման տեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բարձր լարման մալուխային գծերի կառուցվածքը, պոլիմերային մեկուսիչ նյութերի էլեկտրական ու ջերմային հատկությունները և մալուխների շահագործման հուսալիության ապահովման հիմնական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զուգահեռ տեղադրված միաֆազ մալուխների փոխադարձ էլեկտրամագնիսական ազդեցություններին, հոսանքների բաշխմանը և ջերմային ռեժիմների ձևավորման օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են մալուխների դասավորության, միջմալուխային հեռավորությունների, հաղորդիչների հատույթի և մեկուսացման բնութագրերի ազդեցությունները գծերի թողունակության ու էներգետիկ կորուստների վրա։ Քննարկվում են մալուխային համակարգերի հաշվարկման մեթոդները, էլեկտրական բեռնվածքների որոշման սկզբունքները և թույլատրելի աշխատանքային ջերմաստիճանների պահպանման պայմանները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մալուխների զուգահեռ փռման տարբեր սխեմաների համեմատությունը, ջերմափոխանակության առանձնահատկությունները և հաշվարկային պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մալուխների մետաղական էկրաններում առաջացող հոսանքներին, լրացուցիչ կորուստներին և դրանց նվազեցման տեխնիկական միջոցներին։ Կարևորվում է հաշվարկային մեթոդների ճշգրտության գնահատումը, շահագործման անվտանգության պահանջների պահպանումը և մալուխային գծերի նախագծման տնտեսական արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել մինչև 35 կՎ լարման պոլիմերային մեկուսացումով մալուխային համակարգերի նախագծման մեթոդների կատարելագործմանը, դրանց հուսալիության բարձրացմանը և տեխնիկական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրաէներգետիկայի, մալուխային տեխնիկայի, էլեկտրական ցանցերի նախագծման, էլեկտրամագնիսական հաշվարկների և էներգահամակարգերի շահագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։