Մենեջմենթի մոդելավորման հիմնական հասկացությունները

Գրականություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Նահապետ Քուչակի բանաստեղծական աշխարհը՝ ընդգծելով նրա քնարական ժառանգության առանձնահատկությունները և գեղարվեստական արժեքը։ Գրքում վերլուծվում են քուչակյան հայրենների թեմատիկ բազմազանությունը՝ սեր, կարոտ, բնություն, կյանքի անցողիկություն և մարդկային զգացմունքների անմիջական արտահայտում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև լեզվական պարզության և պատկերավորման խորության համադրությանը, որը բնորոշ է Քուչակի պոեզիային։ Նյութում քննարկվում է միջնադարյան հայ քնարերգության ավանդույթում Քուչակի տեղը, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը հետագա գրական զարգացման վրա։ Գիրքը համադրում է գրականագիտական, լեզվաբանական և մշակութաբանական մոտեցումները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Քուչակի բանաստեղծական մտածողության մասին։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի մարզի պայմաններում ծխախոտի մշակության ընթացքում տարածված հիմնական վնասատուների ուսումնասիրությանը և դրանց դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության առանցքում վնասատու օրգանիզմների կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտումն է՝ դրանց տարածվածությունը, զարգացման փուլերը, բազմացման ինտենսիվությունը, ձմեռման ձևերը, սննդառության առանձնահատկությունները և ծխախոտի բույսին հասցվող վնասի բնույթը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ վնասատուների տարածումն ու վնասակարությունը մեծապես պայմանավորված են տվյալ տարածաշրջանի կլիմայական, հողային և ագրոտեխնիկական պայմաններով, ուստի դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ համակարգը պետք է հիմնված լինի հենց տեղական պայմանների ուսումնասիրության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծխախոտի վրա հանդիպող միջատների տեսակային կազմի և դրանց տնտեսական նշանակության գնահատումը։ Հատկապես կարևորվում են ծխախոտի տրիպսը, լվիճները, տարբեր կրծող թրթուրները, արջուկը, վնասակար ծղրիդները և այլ բազմակեր վնասատուներ, որոնք կարող են վնասել բույսին ինչպես սածիլանոցում, այնպես էլ դաշտում։ Տրիպսների և լվիճների նման ծծող վնասատուները սնվում են բույսի հյութով՝ առաջացնելով տերևների գունափոխություն, աճի թուլացում, վաղաժամ ծերացում և հումքի որակի նվազում, իսկ կրծող վնասատուները կարող են վնասել արմատավզիկը, ցողունը և տերևները՝ հատկապես բույսի զարգացման վաղ փուլերում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը վնասատուների զարգացման կենսացիկլերի ուսումնասիրությունն է, քանի որ ձվադրման ժամանակի, թրթուրների առաջացման, հասունացման, սերունդների թվի և ձմեռման վայրերի իմացությունը հնարավորություն է տալիս պայքարի միջոցառումները իրականացնել առավել նպատակային ժամկետներում։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս ոչ միայն արձանագրել վնասատուի առկայությունը, այլև կանխատեսել նրա զանգվածային բազմացման հնարավորությունը և կանխարգելիչ գործողություններ իրականացնել մինչև բույսերին զգալի վնաս հասցնելը։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը վնասատուների հասցրած տնտեսական վնասի գնահատումն է։ Ծխախոտի տերևների վնասումը կարող է հանգեցնել ոչ միայն բերքի քանակական նվազման, այլև հումքի որակական ցուցանիշների վատթարացման, ինչն առանձնապես կարևոր է այն մշակաբույսի դեպքում, որի տնտեսական արժեքը մեծապես կախված է տերևների որակից։ Այդ պատճառով ուսումնասիրությունը դիտարկում է վնասատուների դեմ պայքարը ոչ թե որպես առանձին գործողություն, այլ որպես ծխախոտի մշակության ամբողջական տեխնոլոգիայի բաղադրիչ։ Պայքարի միջոցառումների մշակման ժամանակ հաշվի են առնվում ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական մեթոդները։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Աստրախանի հայկական Աղաբաբովյան գավառական ուսումնարանի մեկդարյա պատմությունը՝ լուսաբանելով դրա հիմնադրման, գործունեության և զարգացման հիմնական փուլերը 1810-ից մինչև 1910 թվականը։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ուսումնական հաստատության ստեղծման նախադրյալները, կրթական առաքելությունը, կառավարման համակարգը, դասավանդման կազմակերպումը, ուսումնական ծրագրերը և կրթական գործընթացի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և պաշտոնական տվյալների վրա՝ ներկայացնելով դպրոցի դերը Աստրախանի հայկական համայնքի կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների և շրջանավարտների գործունեությանը, բարեգործական նախաձեռնություններին, ազգային ինքնության պահպանման գործում կրթության նշանակությանը, ինչպես նաև ռուսական կրթական համակարգի և հայկական համայնքային ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցի ներդրմանը հայ երիտասարդության կրթության, մտավոր զարգացման և ազգային մշակույթի պահպանման գործում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է այն դարձել տարածաշրջանի հայկական համայնքի կարևոր կրթական կենտրոններից մեկը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է կրթության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների, հայկական դպրոցների գործունեության և 19–20-րդ դարերի հայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների և ընթերցողների համար։

Քիմիա

Սա ֆիզիկական քիմիայի ոլորտի գիտական աշխատություն է, որը նվիրված է լիթիումի աղերի սուլֆօքսիդային լուծույթների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և վարքագծի փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են լուծույթներում իոնների փոխազդեցությունները, լուծման և սոլվատացման գործընթացները, էլեկտրահաղորդականության, մածուցիկության, խտության և այլ ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի փոփոխությունները՝ կախված լուծույթի բաղադրությունից և արտաքին պայմաններից։ Քննարկվում է սուլֆօքսիդային լուծիչների ազդեցությունը լիթիումի աղերի կառուցվածքային և թերմոդինամիկական հատկությունների վրա, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը էլեկտրաքիմիական և տեխնոլոգիական գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական տվյալների տեսական մեկնաբանությանը, մոլեկուլային մակարդակում ընթացող փոխազդեցությունների բացահայտմանը և լուծույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ֆիզիկական քիմիայի, լուծույթների քիմիայի և էլեկտրաքիմիայի ոլորտներում՝ ապահովելով գիտական հիմք լիթիում պարունակող համակարգերի հետագա կիրառությունների, այդ թվում՝ ժամանակակից էներգակուտակիչների և այլ էլեկտրաքիմիական տեխնոլոգիաների զարգացման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բուսաբուծության ոլորտում արտադրության տնտեսական արդյունավետության գնահատման, դրա վրա ազդող գործոնների բացահայտման և արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողային, աշխատանքային, նյութատեխնիկական և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունն է, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մշակաբույսերի բերքատվության, արտադրանքի ինքնարժեքի, եկամտաբերության և գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ու տնտեսությունների տնտեսական արդյունքների վրա։ Քննվում են բուսաբուծական արտադրության կառուցվածքը, արտադրական ծախսերի ձևավորումը, հողատարածքների օգտագործման առանձնահատկությունները, մեքենայացման մակարդակը, ոռոգման հնարավորությունները, սերմնանյութի և այլ արտադրական ռեսուրսների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրողականության և ռեսուրսների ծախսերի հարաբերակցությանը, քանի որ արտադրության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն ստացված բերքի ծավալով, այլև դրա համար օգտագործված նյութական, աշխատանքային և ֆինանսական միջոցների արդյունավետությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր մշակաբույսերի և տնտեսությունների տնտեսական ցուցանիշները՝ բացահայտելու արտադրության կազմակերպման առավել արդյունավետ ձևերը և առկա սահմանափակումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտադրանքի իրացման, շուկայական գների, պահեստավորման և վերամշակման հնարավորությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ արտադրության վերջնական տնտեսական արդյունքը կախված է նաև արժեշղթայի հետագա փուլերի կազմակերպումից։ Դիտարկվում են արտադրական ռիսկերը, բնակլիմայական պայմանների ազդեցությունը և գյուղատնտեսական արտադրության սեզոնային բնույթը՝ որպես տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող կարևոր գործոններ։ Արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները կարող են կապված լինել տեխնոլոգիական արդիականացման, ռեսուրսախնայող մոտեցումների, արտադրության մասնագիտացման և կազմակերպման բարելավման, գյուղատնտեսական կոոպերացիայի, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հետ։ Կարևորվում է նաև պետական աջակցության և ներդրումային միջավայրի դերը ոլորտի զարգացման պայմանների ձևավորման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման և տնտեսական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բուսաբուծության մրցունակության, արտադրողականության և տնտեսական կայունության բարձրացման հիմնական հնարավորությունները Հայաստանի գյուղատնտեսական համակարգում։

Իրավաբանություն

Պենիտենցիար հանցավորությունը վերաբերում է այն հանցագործություններին, որոնք կատարվում են պատժիչ հաստատություններում՝ հիմնականում բանտերում, կալանավայրերում և այլ ազատազրկման վայրերում, ինչպես նաև այդ միջավայրում ձևավորվող հանցավոր վարքագծին ու ենթամշակույթին։ Հայաստանի Հանրապետությունում այս երևույթը դիտարկվում է որպես քրեագիտական և սոցիալական խնդիր, որը կապված է ազատազրկման համակարգի ներսում կարգապահության խախտումների, կալանավորների միջև բռնության, ոչ օրինական հարաբերությունների, ինչպես նաև երբեմն նաև անձնակազմի և դատապարտյալների միջև կոնֆլիկտային կամ կոռուպցիոն երևույթների հետ։ Պենիտենցիար հանցավորության կառուցվածքում հաճախ առանձնացվում են ներքին բռնությունները (կռիվներ, շանտաժ, հոգեբանական ճնշում), արգելված իրերի շրջանառությունը, ենթամշակութային հիերարխիաների ձևավորումը և քրեական ենթամշակույթի ազդեցությունը դատապարտյալների վարքագծի վրա։ ՀՀ-ում այս խնդիրը ուսումնասիրվում է նաև իրավական բարեփոխումների համատեքստում, որտեղ նպատակ է դրվում բարելավել ազատազրկման պայմանները, ուժեղացնել վերահսկողությունը, նվազեցնել ոչ ֆորմալ իշխանական կառուցվածքները և ապահովել մարդու իրավունքների պաշտպանությունը կալանավայրերում։ Այս երևույթը համարվում է բազմագործոն՝ պայմանավորված թե սոցիալական միջավայրով, թե քրեակատարողական համակարգի կառավարման արդյունավետությամբ, և դրա կանխարգելումը պահանջում է ինչպես իրավական, այնպես էլ վերականգնողական և հոգեբանական մոտեցումներ: