Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայկական վիմագրերը Հայաստանի քաղաքական պատմության սկզբնաղբյուրներ /9-14-րդ դդ./ /պատմա վիմագրագիտական ուսումնասիրություն/
Աշխատանքը պատմավիմագրագիտական ուսումնասիրություն է, որի կենտրոնում 9-14-րդ դարերի հայկական վիմագրերն են՝ որպես Հայաստանի քաղաքական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է քարերի, շինությունների, եկեղեցիների, վանական համալիրների, ամրոցների և այլ պատմական հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունների քննության վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես epigraphic նյութ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի քաղաքական, վարչական, սոցիալական և մշակութային իրողությունների անմիջական վկայություններ։ Աշխատանքի կարևորագույն նպատակներից է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են վիմագրական աղբյուրները լրացնել, ճշգրտել կամ վերաիմաստավորել միջնադարյան Հայաստանի պատմության վերաբերյալ գրավոր այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների թվագրմանը, ընթերցմանը, բովանդակության մեկնաբանությանը, տեղագրական կապերին և դրանցում հիշատակվող անձանց, իշխանական տների, թագավորական ու վարչական կառույցների նույնականացմանը։ Վիմագրերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իշխանության տարածքային կազմակերպումը, տարբեր իշխանական և թագավորական տների հարաբերությունները, վարչական կենտրոնների գոյությունը, հողատիրական հարաբերությունները, նվիրատվությունները և շինարարական գործունեությունը։ Առանձին կարևորություն ունի արձանագրություններում հիշատակվող աշխարհիկ և հոգևոր գործիչների ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց անունները, տիտղոսները և պաշտոնները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի և իշխանական հարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը նաև ընդգծում է վիմագրերի տեղագրական նշանակությունը․ արձանագրության գտնվելու վայրը հաճախ հնարավորություն է տալիս կապել կոնկրետ քաղաքական կամ վարչական իրադարձությունը որոշակի բնակավայրի, գավառի, ամրոցի կամ վանական կենտրոնի հետ։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության համար, երբ գրավոր պատմիչների տեղեկությունները սահմանափակ են կամ մասնատված։ 9-14-րդ դարերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանի քաղաքական կյանքի փոփոխություններին՝ տարբեր թագավորությունների, իշխանությունների և օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում։ Վիմագրական նյութը կարող է անդրադառնալ ինչպես հայկական պետականության և տեղական իշխանական համակարգերի գոյությանը, այնպես էլ արտաքին քաղաքական ազդեցություններին, տարածքային փոփոխություններին և ռազմական ու վարչական իրադարձություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների լեզվական և բանաձևային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանցում օգտագործվող տիտղոսները, ձևակերպումները և իրավական արտահայտությունները կարող են կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ։ Նվիրատվական և շինարարական արձանագրությունները, օրինակ, կարող են տեղեկություններ հաղորդել հողի և սեփականության վերաբերյալ, իսկ եկեղեցական կառույցների հետ կապված գրությունները՝ հոգևոր իշխանության, հովանավորության և հասարակական հարաբերությունների մասին։
Updated: 2026-09-09
Agriculture
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги . Сельское хозяйство. Информационный указатель (1973)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գյուղատնտեսության մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոնոմիային, հողագիտությանը, գյուղատնտեսական տեխնիկային, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը և գյուղատնտեսության այլ ուղղություններին վերաբերող նոր հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի գիտական նվաճումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և արդի զարգացման միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր մասնագիտական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկություններ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական փորձի կատարելագործմանը և ոլորտի զարգացմանն ուղղված ժամանակակից տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-11-02Economics
Պետական պարտքի կառավարման ստրատեգիաներ (ՀՀ օրինակով)
Այս աշխատությունը նվիրված է պետական պարտքի կառավարման ռազմավարությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության փորձի օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պետական պարտքի ձևավորման պատճառները, կառավարման սկզբունքները, պարտքային բեռի գնահատման մեթոդները և դրա ազդեցությունը մակրոտնտեսական կայունության, պետական բյուջեի, տնտեսական աճի և ֆինանսական անվտանգության վրա։ Հեղինակը քննարկում է արտաքին և ներքին պարտքի կառավարման առանձնահատկությունները, ռիսկերի նվազեցման գործիքները, պարտքային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման մոտեցումները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Ներկայացվում են նաև պետական պարտքի կառավարման կատարելագործմանն ուղղված առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել երկրի ֆինանսական կայունության և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման ապահովմանը։
Updated: 2026-09-04
Religion
Սուրբ Պատարագի խորհրդատետր՝ ըստ Հայոց եկեղեցու ծիսակարգի
Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու գլխավոր պաշտամունքային արարողությանը՝ Սուրբ Պատարագին, դրա ծիսական կարգին, խորհրդաբանական նշանակությանը և կատարման ավանդական ընթացքին։ Այն ներկայացնում է հայ եկեղեցական ծիսական գրականության կարևոր տեսակներից մեկը, որի նպատակն է պահպանել և համակարգված ձևով փոխանցել Սուրբ Պատարագի կատարման ընթացքում կիրառվող աղոթքները, խորհրդաբանական գործողությունները և եկեղեցական արարողակարգի հիմնական տարրերը։ Սուրբ Պատարագը Հայ եկեղեցու հոգևոր կյանքի կենտրոնական արարողությունն է, որի ընթացքում հավատացյալները մասնակցում են քրիստոնեական ամենասրբազան խորհրդին՝ հաղորդությանը։ Այն արտահայտում է Հիսուս Քրիստոսի փրկագործության հիշատակությունը, նրա զոհաբերության խորհրդավոր վերապրումը և հավատացյալների հոգևոր միասնությունը։ Պատարագի միջոցով եկեղեցին միավորում է քրիստոնեական դավանանքը, աղոթքը, աստվածաշնչյան խոսքը և խորհուրդների կատարումը՝ ձևավորելով պաշտամունքային այն ամբողջությունը, որի միջոցով արտահայտվում է հավատացյալ համայնքի հարաբերությունն Աստծո հետ։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ առանցքը Սուրբ Պատարագի ծիսական կառուցվածքն ու դրա յուրաքանչյուր բաղադրիչի հոգևոր նշանակությունն է։ Պատարագի արարողությունը բաղկացած է փոխկապակցված հատվածներից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր աստվածաբանական և խորհրդաբանական իմաստը։ Պատարագի սկզբնական հատվածում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հոգևոր պատրաստությունը, եկեղեցական աղոթքները, սաղմոսերգությունը և աստվածաշնչյան ընթերցումները։ Այս ամենը հավատացյալներին նախապատրաստում է հաղորդության խորհրդին՝ նրանց ուշադրությունը կենտրոնացնելով աստվածային խոսքի, ապաշխարության և հոգևոր մաքրագործման վրա։ Պատարագի ընթացքում ընթերցվող Սուրբ Գրքի հատվածները հիշեցնում են քրիստոնեական հավատքի հիմնարար ճշմարտությունները, իսկ քարոզչական խոսքը նպաստում է դրանց ընկալմանն ու գործնական կիրառմանը։ Ծիսական արարողության կարևորագույն բաղադրիչներից են նաև քահանայական աղոթքները, սարկավագական բացականչությունները և երգեցողությունը, որոնք միասնաբար ձևավորում են հայկական պատարագի առանձնահատուկ հանդիսավորությունը։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է Սուրբ Հաղորդության խորհրդի ներկայացումը։ Քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ Հաղորդությունը հաստատված է Հիսուս Քրիստոսի կողմից Վերջին ընթրիքի ժամանակ և համարվում է եկեղեցու հոգևոր կյանքի հիմնարար խորհուրդներից մեկը։ Հացի և գինու օրհնության ու սրբագործման միջոցով հավատացյալները հաղորդակցվում են Քրիստոսի մարմնին և արյանը՝ մասնակցելով նրա փրկագործությանը։ Այս խորհուրդը խորհրդանշում և իրականացնում է քրիստոնեական համայնքի միասնությունը, մեղքերի թողության հույսը և հավիտենական կյանքի խոստումը։ Պատարագի ընթացքում կատարվող աղոթքներն ու ծիսական գործողությունները նպաստում են այս աստվածաբանական բովանդակության բացահայտմանը՝ հավատացյալներին ներգրավելով ընդհանուր աղոթքի և հոգևոր հաղորդակցության մեջ։ Ծիսական գրքի նշանակալի կողմերից է նաև պատարագի կատարման կարգի պահպանման և միասնականության ապահովման գործառույթը։ Եկեղեցական արարողությունների կանոնավոր և ավանդական ձևով իրականացումը կարևոր նշանակություն ունի պաշտամունքային կյանքի շարունակականության համար։ Պատարագի յուրաքանչյուր հատված ունի որոշակի հաջորդականություն, իսկ աղոթքների, օրհնությունների, ընթերցումների և ծիսական գործողությունների ճիշտ իրականացումը պայմանավորում է արարողության ամբողջականությունը։ Այս առումով խորհրդատետրը հոգևորականների համար ծառայում է որպես անհրաժեշտ գործնական ուղեցույց՝ նպաստելով ծիսական ավանդության պահպանմանը և արարողության պատշաճ կատարմանը։ Այն արտահայտում է եկեղեցական այն սկզբունքը, որ պաշտամունքի ավանդական ձևերը պետք է փոխանցվեն հաջորդ սերունդներին՝ պահպանելով դրանց բովանդակային և ծիսական ամբողջականությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև պատարագի խորհրդաբանական լեզուն։ Հայ եկեղեցու պաշտամունքում ծիսական գործողությունները, սրբազան առարկաները, զգեստները, շարժումները և աղոթքները փոխկապակցված են և ունեն հոգևոր նշանակություն։ Խորանը խորհրդանշում է աստվածային ներկայության և սրբագործման վայրը, իսկ պատարագի ընթացքում կատարվող օրհնություններն ու ընծայաբերությունը արտահայտում են մարդու հոգևոր նվիրումը Աստծուն։ Խաչի, Ավետարանի, սրբազան անոթների և այլ ծիսական առարկաների կիրառությունը պաշտամունքային արարողությանը հաղորդում է խորհրդանշական ամբողջականություն։ Եկեղեցական երգեցողությունն իր հերթին կարևոր դեր է կատարում աղոթական միջավայրի ստեղծման գործում՝ միավորելով հոգևորականներին և հավատացյալներին ընդհանուր փառաբանության մեջ։ Հայկական պատարագի երաժշտական ավանդույթը ձևավորվել է դարերի ընթացքում և հանդիսանում է ազգային հոգևոր մշակույթի ինքնատիպ արտահայտություններից մեկը։ Պատարագի ծիսական կարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև հասկանալու եկեղեցու և հավատացյալ համայնքի փոխհարաբերությունները։ Սուրբ Պատարագը անհատական աղոթքի սահմաններից դուրս եկող համայնքային պաշտամունք է, որի ընթացքում հավատացյալները միավորվում են ընդհանուր հավատքի և հաղորդության խորհրդի շուրջ։ Այն նպաստում է քրիստոնեական համերաշխության, փոխադարձ սիրո, ներողամտության և հոգևոր պատասխանատվության ամրապնդմանը։ Պատարագի մասնակցությունը ենթադրում է ոչ միայն արարողության արտաքին ընթացքին հետևել, այլև դրա հոգևոր բովանդակության գիտակցված ընկալում։ Այս իմաստով աշխատությունը կարևոր է նաև կրոնական կրթության տեսանկյունից, քանի որ ծիսական կարգի իմացությունը նպաստում է պաշտամունքի իմաստի և քրիստոնեական վարդապետության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Գրական և կառուցվածքային առումով հրատարակությունը պատկանում է հայկական պատարագային և ծիսական գրականության ժանրին։ Նրան բնորոշ են աղոթական բանաձևերը, եկեղեցական ընթերցումները, ծիսական հրահանգները և պաշտամունքային արարողությունների ավանդական ձևակերպումները։ Շարադրանքի լեզուն պայմանավորված է սրբազան արարողության նպատակով և պահպանում է հայ եկեղեցական գրականությանը բնորոշ հանդիսավոր ու աղոթական ոճը։ Խորհրդատետրը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերեն եկեղեցական լեզվի, ծիսական տերմինաբանության, պատարագային բանաձևերի և պաշտամունքային խոսքի ուսումնասիրության համար։ Պատմական ու մշակութային առումով աշխատությունն առանձնահատուկ արժեք ունի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հոգևոր և տպագրական ժառանգության համատեքստում։ Էջմիածինը դարեր շարունակ եղել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր կենտրոնը, որտեղ պահպանվել, ուսումնասիրվել և զարգացվել են հայկական եկեղեցական ավանդույթները։ Այստեղ կազմված և տարածված ծիսական գրքերը կարևոր դեր են ունեցել պատարագի միասնական կարգի պահպանման, հոգևորականների պատրաստման և եկեղեցական կյանքի կազմակերպման գործում։ Հայ եկեղեցու ծիսական գրականության հրատարակումը նպաստել է ազգային հոգևոր ինքնության ամրապնդմանը և սրբազան ավանդության շարունակականությանը։ Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական պաշտամունքի պատմական զարգացման կարևոր մի դրվագ՝ արտացոլելով պատարագային գրականության գործնական նշանակությունն ու Մայր Աթոռի հոգևոր առաքելությունը։ Այն արժեքավոր է հայ պատարագագիտության, ծիսագիտության, աստվածաբանության, եկեղեցական երաժշտության և հայ հոգևոր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հոգևորականների, աստվածաբանների, պատարագագետների, երաժշտագետների, պատմաբանների, հայագետների և Հայ Առաքելական Եկեղեցու ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական և գիտական արժեքը պայմանավորված է Սուրբ Պատարագի կառուցվածքի, խորհրդաբանական բովանդակության և ծիսական ավանդության պահպանման նշանակության բացահայտմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ եկեղեցական պաշտամունքի կենտրոնական արարողության մասին և ճանաչելու այն հոգևոր ու մշակութային ժառանգությունը, որը դարեր շարունակ ձևավորել է հայ ժողովրդի կրոնական կյանքն ու ազգային ինքնությունը։
Updated: 2026-11-12
Psychology
Особенности проявления психических состояний у ветеранов войны (на примере Ирано-Иракской войны)
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պատերազմի մասնակից և վետերան անձանց հոգեկան վիճակների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Իրանի և Իրաքի միջև պատերազմի ընթացքում ստացած ռազմական փորձի երկարաժամկետ հոգեբանական հետևանքներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել մարտական գործողությունների, կյանքի համար վտանգավոր իրավիճակների, ֆիզիկական և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության, կորստի ու երկարատև սթրեսի ազդեցությունը մարդու հոգեկան ոլորտի վրա և ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են հետպատերազմյան շրջանում հոգեկան վիճակների ձևավորումն ու դրսևորումը։ Աշխատության հիմքում այն դրույթն է, որ պատերազմական փորձառությունը կարող է խորապես ազդել մարդու հուզական, ճանաչողական և վարքային ոլորտների վրա, իսկ դրա հետևանքները կարող են պահպանվել նաև ռազմական գործողությունների ավարտից երկար ժամանակ անց։ Հետազոտության շրջանակում պատերազմը դիտարկվում է որպես ծայրահեղ սթրեսածին միջավայր, որտեղ մարդը կարող է պարբերաբար բախվել կյանքի կորստի վտանգի, բռնության, ֆիզիկական վնասվածքների, ընկերների և հարազատների մահվան, անորոշության, քնի խանգարման և մշտական վտանգի զգացման հետ։ Նման պայմաններում ձևավորվող հոգեբանական արձագանքները կարող են ունենալ տարբեր ինտենսիվություն և դրսևորվել ինչպես անմիջապես, այնպես էլ հետագա տարիներին։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է պատերազմի վետերանների հոգեկան վիճակների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Հեղինակը կարող է ուշադրություն դարձնել անհանգստության, վախի, հուզական լարվածության, դյուրագրգռության, տրամադրության անկման, ապատիայի, մեղքի զգացման, սոցիալական մեկուսացման և այլ հոգեբանական դրսևորումների առանձնահատկություններին։ Այս վիճակների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպիսի հոգեբանական մեխանիզմներով է մարդը արձագանքում երկարատև և ինտենսիվ վտանգի պայմաններին, և ինչ փոփոխություններ կարող են պահպանվել խաղաղ ժամանակաշրջանում։ Առանձին կարևորություն ունի հետտրավմատիկ սթրեսային արձագանքների ուսումնասիրությունը։ Պատերազմի ընթացքում ստացած ծանր փորձառությունները որոշ անձանց մոտ կարող են հետագայում վերարտադրվել անցանկալի հիշողությունների, մղձավանջների, տրավմատիկ իրավիճակները հիշեցնող ազդակներից խուսափելու, գերզգոնության, քնի խանգարումների և ուժեղ հուզական արձագանքների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այս երևույթների տարածվածությունը, արտահայտվածության աստիճանը և դրանց փոխկապակցվածությունը վետերանի անձնային և սոցիալական առանձնահատկությունների հետ։ Միաժամանակ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել նորմատիվ հոգեբանական արձագանքները կլինիկական նշանակություն ունեցող խանգարումներից՝ խուսափելով պատերազմի բոլոր մասնակիցների փորձառությունը նույն կերպ մեկնաբանելուց։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև անհատական տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Նույնատիպ մարտական փորձառությունը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հոգեբանական հետևանքներ։ Դրանց վրա կարող են ազդել անձի նախապատերազմական հոգեբանական առանձնահատկությունները, տարիքը, մարտական փորձի տևողությունը, ստացած վնասվածքները, մարտական գործողությունների ինտենսիվությունը, կորստի փորձառությունը, սոցիալական աջակցությունը և հետպատերազմյան կյանքի պայմանները։ Այս գործոնների համադրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վետերանների հոգեկան վիճակների բազմազանության մասին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հուզական ոլորտի ուսումնասիրությունը։ Պատերազմական փորձառությունից հետո որոշ վետերանների մոտ կարող են պահպանվել բարձր տագնապայնություն, հուզական անկայունություն, զայրույթի վերահսկման դժվարություններ կամ բացասական հույզերի նկատմամբ բարձր զգայունություն։ Մյուսների դեպքում կարող է նկատվել հուզական բթացում, զգացմունքների արտահայտման նվազում կամ միջանձնային հարաբերություններից հեռանալու միտում։ Այս տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատերազմի հոգեբանական ազդեցության անհատական առանձնահատկությունները։
Updated: 2026-09-09
Religion
Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ավետարան
Հրատարակությունը ներկայացնում է քրիստոնեական հավատքի կենտրոնական սրբազան գրականությունը՝ Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, ուսմունքի և փրկագործական առաքելության մասին ավետարանական պատմությունները։ Ավետարանները պատմում են Քրիստոսի ծննդյան, մկրտության, քարոզչական գործունեության, առակների, հրաշքների, աշակերտների հետ հարաբերությունների, խաչելության և հարության մասին՝ բացահայտելով քրիստոնեական վարդապետության հիմնական գաղափարները։ Դրանց առանցքում են Աստծո և մերձավորի հանդեպ սերը, հավատը, ներողամտությունը, գթասրտությունը, խոնարհությունը և բարոյական պատասխանատվությունը։ Ավետարանական խոսքը ոչ միայն փոխանցում է քրիստոնեության հիմնարար պատմություններն ու ուսմունքները, այլև ընթերցողին ուղղորդում է հոգևոր ինքնաքննության և բարոյական արժեքների գիտակցման։ Այն կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցական պաշտամունքի, անձնական աղոթքի, քրիստոնեական դաստիարակության և աստվածաշնչյան կրթության համար։ Հայերեն Ավետարանի հրատարակությունները մեծ դեր են ունեցել Սուրբ գրքի տարածման, հայերեն կրոնական գրագիտության պահպանման և ազգային հոգևոր մշակույթի զարգացման գործում։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես հավատացյալների հոգևոր ընթերցանության նյութ, ինչպես նաև հետաքրքրել աստվածաշնչագիտությամբ, հայ եկեղեցու պատմությամբ և հայերեն սրբազան գրքերի տպագրության ավանդույթով զբաղվողներին։
Updated: 2026-11-04