Միավորված ազգերի կազմակերպության խաղաղապահ գործողությունները 1948-2005թթ.

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական և իրավական պետության սահմանադրական մոդելի ձևավորման, զարգացման և գործնական իրականացման տեսական ու իրավական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական պետության և իրավական պետության հասկացությունների բովանդակությունն է, դրանց փոխադարձ կապը, ինչպես նաև այդ սկզբունքների դերը սահմանադրական կարգի ընդհանուր համակարգում։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ամրագրում է երկիրը որպես ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն, ինչի հիման վրա ուսումնասիրվում են պետական իշխանության կազմակերպման, իրավունքի գերակայության, մարդու արժանապատվության, հիմնական իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության և սոցիալական քաղաքականության սահմանադրական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանադրական սկզբունքների և դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ են անհրաժեշտ սահմանադրորեն ամրագրված արժեքների արդյունավետ կենսագործման համար։ Քննության են առնվում իշխանության սահմանափակման և օրինականության սկզբունքները, դատական պաշտպանության նշանակությունը, պետական մարմինների իրավական պատասխանատվությունը և անձի իրավունքների երաշխավորման մեխանիզմները։ Սոցիալական պետության բաղադրիչի շրջանակում կարևորվում են սոցիալական ապահովության, աշխատանքի, առողջապահության, արժանապատիվ կենսապայմանների և հասարակության տարբեր խմբերի պաշտպանության սահմանադրաիրավական հիմքերը։ Գործող սահմանադրական կարգավորումները նախատեսում են սոցիալական ապահովության և առողջության պահպանման իրավունքներ, ինչպես նաև տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում պետական քաղաքականության հիմնական նպատակներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը պետական կառավարման համակարգի, իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների և սոցիալական պարտավորությունների իրավական ձևակերպման վրա՝ համադրելով տարբեր ժամանակաշրջանների սահմանադրական կարգավորումները։ Կարևոր ուղղություն է սոցիալական արդարության և իրավական որոշակիության սկզբունքների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև պետության սոցիալական պարտավորությունների և անհատի ազատության միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը սոցիալ-իրավական պետության կայացումը դիտարկում է որպես շարունակական սահմանադրական և ինստիտուցիոնալ գործընթաց՝ միավորելով սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման հիմնահարցերը։

Փիլիսոփայություն

Քաղաքական-հասարակագիտական և ազգային գաղափարախոսության ուղղվածությամբ աշխատություն է, որտեղ հեղինակը փորձում է սահմանել «ով է հայը» հարցի տարբեր շերտերը՝ պատմական, մշակութային, լեզվական, հոգևոր և քաղաքական տեսանկյուններից։ Արմեն Այվազյանը կենտրոնանում է հայ ազգային ինքնության ձևավորման հիմքերի վրա՝ քննարկելով պետականության գաղափարը, պատմական հիշողության դերը, մշակութային շարունակականությունը և ազգային արժեքների պահպանման անհրաժեշտությունը ժամանակակից աշխարհաքաղաքական պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ազգային ինքնության պահպանման կամ խաթարման վրա՝ ներառյալ արտագաղթը, գլոբալիզացիան, կրթական համակարգը և հասարակական արժեքների փոփոխությունը։ Հեղինակը փորձում է ձևակերպել գաղափարական շրջանակ, որը, ըստ նրա, կարող է ծառայել որպես ազգային համախմբման հիմք և ինքնության ամրապնդման ուղի։ Աշխատությունը ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գաղափարախոսական բնույթ և հաճախ դիտարկվում է որպես բանավեճային տեքստ ազգային ինքնության վերաբերյալ քննարկումների մեջ։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ակուստոօպտիկական սարքերում ազդանշանների նույնականացման և մշակման գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել ակուստիկ և օպտիկական ազդանշանների փոխազդեցությունը, դրանց ձևափոխման գործընթացները և ստացված տեղեկատվության ավտոմատ նույնականացման ու մշակման մեխանիզմները։ Ակուստոօպտիկական սարքերը հնարավորություն են տալիս էլեկտրական ազդանշանների միջոցով կառավարել լուսային ալիքների տարածումը կամ դիֆրակցիան, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են կիրառվել ազդանշանների վերլուծության, հաճախականային ընտրության, սպեկտրային մշակման և տեղեկատվության արագ մշակման համակարգերում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ակուստոօպտիկական փոխազդեցության մաթեմատիկական նկարագրությունները, մուտքային ազդանշանների պարամետրերը, սարքի օպտիկական բնութագրերը և ազդանշանի վերափոխման արդյունքում ստացվող ելքային տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույնականացման ալգորիթմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է առանձնացնել ազդանշանի բնութագրական հատկանիշները, որոշել դրա պարամետրերը և տարբեր ազդանշանների միջև կատարել համապատասխան դասակարգում կամ տարբերակում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումներ, հավանականությունների տեսություն, թվային մոդելավորման մեթոդներ, սպեկտրային վերլուծություն և ազդանշանների մշակման ժամանակակից ալգորիթմներ։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է գնահատել համակարգի արագագործությունը, նույնականացման ճշգրտությունը, ազդանշանների աղավաղման մակարդակը և տարբեր արտաքին պայմանների ազդեցությունը սարքի աշխատանքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել ակուստոօպտիկական տեղեկատվական և չափիչ համակարգերի նախագծման, ազդանշանների ավտոմատ մշակման ալգորիթմների կատարելագործման, օպտիկական հաշվարկային տեխնիկայի և հեռահաղորդակցության ոլորտներում կիրառվող սարքերի արդյունավետության բարձրացման համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Կասպից ծովի ավազանի աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունների, տարածաշրջանային անվտանգության հիմնախնդիրների և միջազգային հարաբերությունների համակարգում տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Կասպից ծովի աշխարհագրական դիրքը, բնական ռեսուրսների առկայությունը, էներգետիկ և տրանսպորտային հաղորդակցությունների նշանակությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական ու տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կասպից ծովի առափնյա պետությունների՝ Ռուսաստանի, Իրանի, Ադրբեջանի, Ղազախստանի և Թուրքմենստանի աշխարհաքաղաքական շահերին, արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին և անվտանգության ոլորտում համագործակցության առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են տարածաշրջանում քաղաքական ազդեցության բաշխման, ռազմավարական մրցակցության, տնտեսական փոխկախվածության և միջպետական հարաբերությունների զարգացման հիմնական միտումները։ Դիտարկվում են Կասպից ծովի միջազգային իրավական կարգավիճակի, ծովային սահմանների սահմանազատման, բնական պաշարների օգտագործման և էներգետիկ ենթակառուցվածքների անվտանգության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են նավթի և բնական գազի պաշարների շահագործման, էներգակիրների արտահանման ուղիների բազմազանեցման և միջազգային էներգետիկ շուկաներին տարածաշրջանի ինտեգրման աշխարհաքաղաքական հետևանքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և բնապահպանական գործոնները, ինչպես նաև առափնյա պետությունների միջև համագործակցության և հնարավոր հակասությունների հիմնական ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Ռուսաստանի, Իրանի, Թուրքիայի, Չինաստանի, Եվրոպական միության և Միացյալ Նահանգների շահերի ու քաղաքական մոտեցումների ազդեցությանը Կասպյան տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական գործընթացների վրա։ Առանձնացվում են միջազգային տրանսպորտային միջանցքների զարգացման, առևտրատնտեսական կապերի ընդլայնման, սահմանային անվտանգության և տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների պաշտպանության հարցերը։ Կարևորվում են նաև ռազմական անվտանգության, ծովային հաղորդակցությունների վերահսկողության, բնապահպանական սպառնալիքների և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել տարածաշրջանային կազմակերպությունների, միջազգային համաձայնագրերի և բազմակողմ համագործակցության մեխանիզմների դերը անվտանգության համակարգի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Կասպից ծովի ավազանի աշխարհաքաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի, էներգետիկ քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, աշխարհաքաղաքականության հետազոտողների, անվտանգության ոլորտի վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է «Հանդէս ամսօրեայ» գիտական-գրական պարբերականում (1887–1900 թթ.) կիրառված լեզվաբանական տերմինների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորման վաղ փուլերը և դրա կապը եվրոպական լեզվաբանական ավանդույթների հետ։ Գրքում վերլուծվում է պարբերականի դերը որպես հայագիտության և լեզվաբանության զարգացման կարևոր հարթակ, որտեղ ձևավորվել և շրջանառվել են քերականական, բառագիտական և լեզվի տեսության հիմնական տերմինները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են այդ տերմինները ներմուծվել, հարմարեցվել կամ ստեղծվել հայերենում՝ հաշվի առնելով ժամանակի գիտական պահանջները և լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև արևմտահայ և եվրոպական գիտական ազդեցությունները, որոնք ձևավորել են տերմինաբանական համակարգի զարգացումը, ինչպես նաև տարբեր հեղինակների մոտեցումները լեզվաբանական հասկացությունների սահմանման հարցում։ Վերլուծվում է «Հանդէս ամսօրեայ»-ի նշանակությունը որպես գիտական հաղորդակցության միջոց, որը նպաստել է հայ լեզվաբանական տերմինաբանության միասնականացմանը և գիտական լեզվի կայացմանը։ Գրքի նպատակն է բացահայտել լեզվաբանական տերմինների պատմական զարգացումը և ցույց տալ դրանց դերը հայ լեզվաբանական մտքի համակարգային ձևավորման գործընթացում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների ուսումնաիմացական գործունեության ակտիվացմանը նպաստող մանկավարժական պայմանների տեսական և մեթոդական ուսումնասիրությանը՝ օտար լեզուների ուսուցման նյութերի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում սովորողի ճանաչողական հետաքրքրության, ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնուրույն մտածողության և դասապրոցեսին ակտիվ մասնակցության զարգացման հնարավորություններն են։ Ուսումնաիմացական գործունեությունը դիտարկվում է որպես նպատակաուղղված գործընթաց, որի ընթացքում սովորողը ոչ միայն յուրացնում է պատրաստի գիտելիքներ, այլև ինքնուրույն որոնում, համադրում, վերլուծում և կիրառում է նոր տեղեկատվությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դեռահասության տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել ուսուցման բովանդակության, մեթոդների և առաջադրանքների ընտրության ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել սովորողների հետաքրքրություններին համապատասխան ուսումնական նյութերի ընտրությանը, խնդրահարույց և ստեղծագործական առաջադրանքների կիրառմանը, հաղորդակցական իրավիճակների ստեղծմանը և համագործակցային աշխատանքի կազմակերպմանը։ Օտար լեզվի ուսուցումը դիտարկվում է որպես ճանաչողական ակտիվության զարգացման նպաստավոր միջավայր, քանի որ լեզվական նյութի յուրացումը պահանջում է հիշողության, ուշադրության, տրամաբանական մտածողության, համեմատության, մեկնաբանության և հաղորդակցական կարողությունների միաժամանակյա կիրառում։ Կարևոր ուղղություն է այնպիսի մանկավարժական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ սովորողը կարող է նախաձեռնություն ցուցաբերել, հարցեր առաջադրել, սեփական կարծիքը ձևակերպել, մասնակցել քննարկումների և ձեռք բերած լեզվական գիտելիքները կիրառել իմաստավորված հաղորդակցական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցչի դերի փոփոխությանը՝ գիտելիքի հիմնական փոխանցողից դեպի ուսումնական գործունեության կազմակերպիչ, ուղղորդող և հետադարձ կապ ապահովող մասնագետ։ Կարող են ուսումնասիրվել անհատական և խմբային աշխատանքի համադրումը, տարբերակված ուսուցումը, ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպումը և սովորողների առաջընթացի գնահատման զարգացնող ձևերը։ Հատուկ նշանակություն ունի ներքին մոտիվացիայի ձևավորումը, որպեսզի օտար լեզվի ուսումնասիրությունը սովորողի համար ընկալվի ոչ միայն որպես պարտադիր ուսումնական առարկա, այլև որպես հաղորդակցության, նոր մշակույթների ճանաչման և անձնական զարգացման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, տարիքային հոգեբանության և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դեռահասների ճանաչողական ակտիվության և ուսումնական ինքնուրույնության զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանները։