Միզապարկի ուռուցքների հայտնաբերումը և տարբերակիչ ախտորոշումը հյուսվածաբանական և բջջագենետիկ հետազոտությունների համեմատական կիրառմամբ

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքի սեյսմիկ ակտիվության օրինաչափությունների, երկրաշարժերի տարածաժամանակային բաշխման և սեյսմիկ վտանգի գնահատման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարածաշրջանի երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքի, ակտիվ խզվածքների, երկրակեղևում ընթացող երկրադինամիկական գործընթացների և դրանց հետ կապված երկրաշարժային ակտիվության փոխհարաբերությունների վրա։ Քննության են առնվում պատմական և գործիքային դիտարկումների միջոցով գրանցված երկրաշարժերի տվյալները, դրանց ուժգնությունը, խորությունը, կրկնելիությունը և տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել ակտիվ սեյսմածին գոտիները և գնահատել ապագայում ուժեղ ցնցումների առաջացման հնարավորությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սեյսմիկ ռեժիմի քանակական բնութագրիչներին, երկրաշարժերի հաճախականության ու մագնիտուդի հարաբերակցությանը, օջախների տարածական տեղաբաշխմանը և ժամանակի ընթացքում սեյսմիկ ակտիվության փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է Հայաստանի դիրքը տարածաշրջանային տեկտոնական համակարգում և հարակից տարածքներում ընթացող երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը երկրի սեյսմիկ իրավիճակի վրա։ Կարևորվում է սեյսմիկ վտանգի գնահատման հավանականային և այլ գիտական մոտեցումների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբեր տարածքների համար գնահատել սպասվող գետնի ցնցումների մակարդակը և դրանց կրկնության հավանականությունը որոշակի ժամանակահատվածներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղային երկրաբանական պայմանների նշանակությանը, քանի որ ապարների կազմը, հողի կառուցվածքը, ռելիեֆը և ստորերկրյա պայմանները կարող են փոփոխել սեյսմիկ ալիքների տարածման բնույթն ու մակերևութային ցնցումների ազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սեյսմիկ գոտիավորումը և վտանգի տարածքային քարտեզագրումը, որոնք անհրաժեշտ հիմք են բնակավայրերի զարգացման, քաղաքաշինական պլանավորման, շենքերի ու ենթակառուցվածքների նախագծման և սեյսմակայունության պահանջների սահմանման համար։ Պատմական ուժեղ երկրաշարժերի տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր սեյսմածին կառույցների ակտիվությունը և կատարելագործել վտանգի գնահատման կիրառվող մոդելները։ Առանձին նշանակություն է տրվում սեյսմոլոգիական դիտարկումների ցանցի, երկրաշարժերի շարունակական գրանցման և ստացված տվյալների համակարգված մշակման անհրաժեշտությանը։ Սեյսմիկ վտանգը դիտարկվում է նաև բնակչության անվտանգության և տարածքային զարգացման տեսանկյունից՝ ընդգծելով գիտական գնահատումների կիրառական նշանակությունը շինարարության, արտակարգ իրավիճակների պլանավորման և ռիսկերի նվազեցման ոլորտներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի սեյսմիկ պայմանների մասին, բացահայտել բարձր վտանգավորություն ունեցող տարածքների առանձնահատկությունները և հիմնավորել սեյսմիկ ռիսկի նվազեցմանն ուղղված գիտական ու գործնական միջոցառումների անհրաժեշտությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգիայի, երկրաֆիզիկայի, երկրաբանության, սեյսմակայուն շինարարության և բնական աղետների ռիսկերի կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Գիրքը ներկայացնում է IX դարում Հայաստան-ի պետականության վերականգնումը և Աշոտ Ա-ի դերը որպես անկախ հայկական թագավորության հիմնադիր։ Հիմնական բովանդակությունը․ Աշոտ Ա-ի գահակալությունը Բագրատունյաց իշխանության ամրապնդում և թագավորական իշխանության հաստատում։ Հայաստանի անկախության վերականգնում Արաբական տիրապետության թուլացում և պետական ինքնավարության ձեռքբերում։ Քաղաքական միավորումներ Նախարարական տների համախմբում և կենտրոնացված պետության ձևավորում։ Բյուզանդիայի և խալիֆայության հետ հարաբերություններ Դիվանագիտական և քաղաքական բարդ հարաբերություններ տարածաշրջանային ուժերի հետ։ Բագրատունյաց թագավորության հիմքերը Պետական կառավարման, բանակի և եկեղեցու համագործակցություն։

Информатика

Սա Արթուր Լևոնի Բալագեզյանի 2003 թվականին Երևանում պատրաստված տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված ատենախոսության սեղմագիրն է, որը կատարվել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Մատենագիտական աղբյուրների համաձայն՝ աշխատանքը վերաբերում է ծրագրերի մեկնաբանմանը, կարգաբերմանը և բաշխված հաշվողական միջավայրերում ընթացող գործընթացների վերլուծությանը, իսկ սեղմագիրը կազմում է 14 էջ և պարունակում է նկարներ։ Աշխատանքի հիմնական գաղափարը օբյեկտակողմնորոշված մոտեցման հիման վրա այնպիսի ծրագրային միջավայրի ստեղծումն է, որը հնարավորություն է տալիս աշխատել բաշխված համակարգերում իրականացվող գործընթացների հետ ոչ միայն դրանց կատարման, այլև դրանց ընթացքի ուսումնասիրման, վերահսկման և սխալների հայտնաբերման տեսանկյունից։ Այսպիսի միջավայրի անհրաժեշտությունը պայմանավորված է բաշխված համակարգերի բարդությամբ, քանի որ հաշվարկային գործողությունները կարող են իրականացվել տարբեր հանգույցներում, գործընթացները կարող են փոխազդել միմյանց հետ, իսկ համակարգի վարքագիծը կախված է հաղորդակցությունից, համաժամացումից և առանձին բաղադրիչների վիճակից։ Օբյեկտակողմնորոշված մոտեցումը այստեղ կարևոր է նրանով, որ թույլ է տալիս համակարգը ներկայացնել որպես փոխկապակցված օբյեկտների և գործընթացների ամբողջություն՝ յուրաքանչյուր բաղադրիչի հատկությունները, գործողությունները և փոխազդեցությունները հնարավորինս հստակ առանձնացնելով։ Աշխատանքի շրջանակում հատկապես կարևոր են ինտերպրետացիայի և դեբագինգի խնդիրները։ Ինտերպրետատորի միջոցով հնարավոր է ծրագրային հրահանգների կամ գործընթացների փուլային մշակում և կատարում, իսկ կարգաբերման գործիքները նախատեսված են սխալների հայտնաբերման, ծրագրի կատարման ընթացքի դիտարկման և խնդրահարույց հատվածների ուսումնասիրության համար։ Բաշխված միջավայրի դեպքում այս խնդիրները ավելի բարդ են, քան սովորական տեղային ծրագրերում, քանի որ անհրաժեշտ է հետևել միաժամանակ ընթացող գործընթացներին, դրանց միջև հաղորդակցությանը և տարբեր հանգույցներում կատարվող գործողություններին։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից մեկը գործընթացների վերլուծությունն է, որը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձանագրել, որ համակարգում տեղի է ունեցել որևէ գործողություն կամ սխալ, այլև ուսումնասիրել գործընթացների դինամիկան և դրանց փոխկապակցվածությունը։ Այդպիսի մոտեցումը կարող է օգտակար լինել բաշխված ծրագրային համակարգերի մշակման, փորձարկման և օպտիմալացման ժամանակ, քանի որ մշակողին հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ համակարգի իրական վարքը և հայտնաբերել այնպիսի խնդիրներ, որոնք սովորական կարգաբերման միջոցներով դժվար է նկատել։ Աշխատանքը նաև տեղավորվում է օբյեկտակողմնորոշված ծրագրավորման և բաշխված հաշվողական համակարգերի զարգացման ավելի լայն գիտական ուղղության մեջ։ Օբյեկտակողմնորոշված մոդելը թույլ է տալիս համակարգի տրամաբանական կառուցվածքը նկարագրել օբյեկտների և դասերի միջոցով, իսկ դինամիկ վարքը՝ դրանց փոխազդեցությունների և հաղորդագրությունների փոխանակման միջոցով։ Այս մոտեցումը հատկապես համապատասխան է բաշխված համակարգերին, որտեղ տարբեր ծրագրային բաղադրիչներ կարող են դիտարկվել որպես փոխազդող ինքնուրույն միավորներ։ Հետևաբար, աշխատանքը կարելի է գնահատել որպես ծրագրային ինժեներիայի այն խնդիրների ուսումնասիրություն, որտեղ միավորվում են օբյեկտակողմնորոշված ծրագրավորումը, ինտերպրետացիան, ծրագրերի կարգաբերումը, գործընթացների մոնիթորինգը և բաշխված հաշվողական միջավայրերի վերլուծությունը։ Այն առավել հետաքրքիր է համակարգային ծրագրավորմամբ, բաշխված համակարգերով, ծրագրային գործիքների մշակմամբ և բարդ ծրագրային գործընթացների վերլուծությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի խորհրդային և եվրոպական կրթական համակարգերում սովորող կրտսեր դպրոցականների կարդիոհեմոդինամիկ և սոմատոմետրիկ ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են երեխաների սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, ֆիզիկական զարգացման և մարմնի չափաբանական ցուցանիշների գնահատման արդյունքները՝ հաշվի առնելով կրթական միջավայրի, ուսումնական ծանրաբեռնվածության և կենսակերպի առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունը։ Հեղինակը վերլուծում է սրտի աշխատանքի, արյան շրջանառության, հասակի, քաշի և այլ սոմատոմետրիկ ցուցանիշների միջև առկա փոխկապակցվածությունները՝ համեմատելով տարբեր կրթական համակարգերում սովորող երեխաների առողջական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունն ընդգրկում է կլինիկական և վիճակագրական հետազոտությունների արդյունքներ, գիտական վերլուծություններ և եզրահանգումներ, որոնք կարող են կիրառվել երեխաների առողջության մշտադիտարկման, կրթական միջավայրի գնահատման և կանխարգելիչ առողջապահական ծրագրերի մշակման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է մանկաբույժների, ֆիզիոլոգների, հանրային առողջապահության մասնագետների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և երեխաների առողջության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Религия

Այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է կրոնական և բարոյախոսական բնույթի երեք զրույց՝ հոգևորական քահանայի և աշխարհիկ մարդու միջև՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով քրիստոնեական հավատքի, եկեղեցական կյանքի, հոգևոր գիտակցության և մարդկային բարոյականության վերաբերյալ հիմնարար հարցերին։ Երկի կառուցվածքի հիմքում երկխոսության գրական ձևն է, որի միջոցով հոգևորականը հանդես է գալիս որպես գիտելիքի, կրոնական ավանդության և քրիստոնեական ուսմունքի մեկնաբան, իսկ աշխարհիկ մարդը՝ որպես հարցեր բարձրացնող, պարզաբանումներ փնտրող և հավատքի ու կյանքի տարբեր երևույթների շուրջ խորհող զրուցակից։ Այսպիսի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս կրոնական գաղափարները ներկայացնելու ոչ թե միայն միակողմանի քարոզչության կամ տեսական շարադրանքի միջոցով, այլ հարցուպատասխանի, փաստարկման, բացատրության և մտքերի փոխանակության եղանակով։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը հոգևոր և աշխարհիկ կյանքի հարաբերակցության բացահայտումն է, ինչպես նաև մարդու կրոնական գիտակցության, հավատքի, պարտականությունների և բարոյական պատասխանատվության կարևորության ընդգծումը։ Զրույցների միջոցով առաջ է գալիս քրիստոնեական աշխարհայացքի և առօրյա մարդկային կյանքի փոխկապակցվածության խնդիրը՝ ցույց տալով, որ հավատքը պետք է արտահայտվի ոչ միայն արտաքին կրոնական պատկանելությամբ կամ ծիսական մասնակցությամբ, այլև մարդու մտածողության, վարքի, խղճի և ուրիշների նկատմամբ վերաբերմունքի մեջ։ Քահանայի և աշխարհիկ մարդու կերպարային հակադրությունը պայմանականորեն ներկայացնում է երկու տարբեր, բայց փոխլրացնող դիրքորոշում՝ հոգևոր գիտելիքի և սովորական մարդկային փորձառության հարաբերակցությունը։ Երկխոսության միջոցով ընթերցողին հնարավորություն է տրվում հետևելու կրոնական դրույթների պարզաբանմանը, հասկանալու հոգևոր ուսուցման նշանակությունը և ինքնուրույն խորհելու բարձրացված հարցերի շուրջ։ Ստեղծագործության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է եկեղեցու դերը անհատի և հասարակության կյանքում։ Քահանայի խոսքի միջոցով ընդգծվում է հոգևոր առաջնորդության, կրոնական կրթության, քրիստոնեական ավանդույթների պահպանման և հավատացյալի հոգևոր դաստիարակության նշանակությունը։ Միաժամանակ աշխարհիկ զրուցակցի ներկայությունը երկին հաղորդում է ճանաչողական և բացատրական բնույթ՝ կրոնական գիտելիքը դարձնելով հասկանալի նաև այն ընթերցողի համար, որը ցանկանում է պարզաբանել եկեղեցական ուսմունքի տարբեր դրույթներ և դրանց կիրառությունը մարդկային կյանքում։ Ստեղծագործության բարոյախոսական ուղղվածությունը ենթադրում է անդրադարձ այնպիսի արժեքների, ինչպիսիք են հավատարմությունը, ազնվությունը, խոնարհությունը, համբերությունը, խղճի մաքրությունը, պատասխանատվությունը, գթասրտությունը և մերձավորի նկատմամբ սերը։ Այս արժեքները ներկայացվում են որպես քրիստոնեական կյանքի անբաժանելի բաղադրիչներ, որոնց պահպանումը կարևոր է ինչպես անհատի հոգևոր կատարելագործման, այնպես էլ հասարակական հարաբերությունների ներդաշնակության համար։ Գրական առանձնահատկություններից հատկապես կարևոր է երկխոսական շարադրանքը, որը ստեղծագործությանը հաղորդում է կենդանի, մատչելի և ուսուցողական բնույթ։ Հարցերի ու պատասխանների հաջորդականությունը նպաստում է մտքերի տրամաբանական զարգացմանը, իսկ երկու տարբեր խոսքային դիրքերի առկայությունը թույլ է տալիս կրոնական գաղափարները ներկայացնել համեմատության, բացատրության և հիմնավորման միջոցով։ Նման ձևը բնորոշ է քրիստոնեական ուսուցողական գրականության ավանդույթին, որտեղ երկխոսությունը ծառայում է որպես գիտելիքի փոխանցման, ընթերցողի համոզմունքների ձևավորման և բարոյական դաստիարակության արդյունավետ միջոց։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս համատեղելու աստվածաբանական բովանդակությունը պարզաբանող արձակը և առօրյա կյանքի համար նախատեսված գործնական խորհուրդները։ Պատմական ու մշակութային առումով աշխատությունը կարևոր է հայ կրոնական և լուսավորչական գրականության զարգացման համատեքստում։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը XIX դարում հայ կրթական, գիտական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որի գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայ գրագիտության, կրթության, գիտելիքի տարածման և ազգային մտավոր կյանքի զարգացմանը։ Այդ միջավայրում կրոնական և ուսուցողական գրականության հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ուներ հայ ընթերցողի կրթական ու հոգևոր պահանջները բավարարելու, քրիստոնեական գիտելիքը տարածելու և ազգային մշակութային ավանդույթները պահպանելու գործում։ Այս ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրոնական մտքի, եկեղեցական կրթության, բարոյախոսական գրականության և XIX դարի հայ գրատպության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև որպես ուսուցողական երկխոսության օրինակ, որը բացահայտում է հոգևորականի և աշխարհիկ հասարակության միջև գիտելիքի փոխանցման ու գաղափարական հաղորդակցության ձևերը։ Ընթերցողական առումով այն կարող է օգտակար լինել քրիստոնեական աշխարհայացքով, հայ եկեղեցու պատմությամբ, հոգևոր դաստիարակությամբ և ավանդական բարոյական արժեքներով հետաքրքրվող անձանց համար՝ նպաստելով հավատքի, խղճի, մարդկային պարտականությունների և հոգևոր կյանքի նշանակության շուրջ խորքային խորհրդածությանը։

История

Կիլիկյան Հայաստանը միջնադարյան հայկական պետականություն էր, որը գոյություն է ունեցել XI–XIV դարերում Կիլիկիայի տարածքում՝ Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Այն ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ սելջուկյան արշավանքների և Հայաստանի արևելյան տարածքների անկման հետևանքով բազմաթիվ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա և այնտեղ ստեղծեցին նոր քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանի հիմնադրման գործընթացում կարևոր դեր են ունեցել Ռուբինյանները, որոնց հիմնադիրն էր Ռուբեն I-ը։ Հետագայում պետությունը զարգացավ և դարձավ ուժեղ թագավորություն, հատկապես Լևոն II Մեծագործի օրոք, երբ Կիլիկյան Հայաստանը 1198 թվականին պաշտոնապես հռչակվեց թագավորություն։ Կիլիկյան Հայաստանը ունեցել է զարգացած պետական կառավարման համակարգ, բանակ և դիվանագիտություն՝ ակտիվ հարաբերություններ ունենալով Եվրոպայի խաչակրաց պետությունների և հարևան երկրների հետ։ Այն կարևոր դեր է խաղացել նաև առևտրի մեջ՝ լինելով կապող օղակ Արևելքի և Արևմուտքի միջև։ Մայրաքաղաքը սկզբում եղել է Տարսոնը և հետո՝ Սիսը, որը դարձել է քաղաքական և մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանում զարգացել են կրթությունը, գրականությունը, իրավունքը և ճարտարապետությունը։ Այդ շրջանում ստեղծվել են նաև կարևոր պատմագրական և իրավական աշխատություններ, որոնցից հայտնի է Մխիթար Գոշի իրավական ազդեցությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները։ Չնայած իր ուժեղությանը, Կիլիկյան Հայաստանը XIV դարում թուլացավ մոնղոլական արշավանքների, ներքին խնդիրների և մամլուքների հարձակումների հետևանքով, և վերջնականապես ընկավ 1375 թվականին։ Այսպիսով, Կիլիկյան Հայաստանը կարևոր դեր ունի հայոց պատմության մեջ՝ որպես պետականության շարունակություն, մշակութային զարգացման կենտրոն և միջազգային հարաբերությունների ակտիվ մասնակից միջնադարում։