Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
ՀԽՍՀ պետական գրադարանի 1990թ.-ի պլանը
ՀԽՍՀ Պետական գրադարանի (Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան) 1990 թվականի պլանը մշակվել էր խորհրդային գրադարանային համակարգի վերջին փուլում՝ երբ սկսվում էին ինչպես վարչական-քաղաքական փոփոխություններ, այնպես էլ տեղեկատվական ոլորտի արդիականացման առաջին քայլերը։ Այդ տարվա պլանը հիմնականում նպատակաուղղված էր գրադարանի ավանդական գիտամշակութային գործառույթների պահպանմանը, ֆոնդերի համալրմանը և աստիճանական անցմանը դեպի նոր կազմակերպչական և տեխնիկական ձևեր։ Պլանի առանցքային ուղղություններից մեկը գրքային ֆոնդերի հարստացումն էր՝ ներառելով հայերեն, ռուսերեն և օտարալեզու գիտական, հասարակական-քաղաքական և գեղարվեստական գրականություն, ինչպես նաև հատուկ ուշադրություն հազվագյուտ և արժեքավոր հրատարակությունների ձեռքբերմանը և պահպանությանը։ Մեծ տեղ էր տրվում նաև պարտադիր օրինակների համակարգին, որի միջոցով ապահովվում էր հանրապետությունում լույս տեսնող գրականության ամբողջական հավաքագրումը և ազգային մատենագիտական հաշվառումը։ 1990 թվականի պլանում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործումը՝ ազգային մատենագիտության հրատարակությունների շարունակումը, կատալոգների արդիականացումը և տեղեկատու-հղումային ապարատի բարելավումը, որպեսզի ընթերցողներին և գիտնականներին տրամադրվեր ավելի համակարգված տեղեկատվական սպասարկում։ Բացի այդ, նախատեսվում էր ընթերցողական ծառայությունների բարելավում, ընթերցասրահների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացում, գիտական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպում, ցուցահանդեսների և թեմատիկ ցուցադրությունների անցկացում։ Պլանի մեջ սկսում էին ձևավորվել նաև նոր մոտեցումներ՝ կապված գրադարանային գործընթացների մեքենայացման և ավտոմատացման հետ, թեև այդ փուլում դրանք դեռ գտնվում էին նախնական փորձարկման և ծրագրավորման մակարդակում։ 1990 թվականը նաև անցումային տարի էր կազմակերպչական առումով, երբ գրադարանը արդեն վերանվանվում էր Հայաստանի ազգային գրադարան և աստիճանաբար վերանայում իր գործունեության ուղղությունները՝ համադրելով խորհրդային համակարգից ժառանգված կառուցվածքը և նոր անկախ պետականության պահանջները։ Այսպիսով, 1990 թվականի պլանը կարելի է բնութագրել որպես անցումային փաստաթուղթ, որը միաժամանակ պահպանում էր դասական գրադարանային խնդիրները և նախապատրաստում էր համակարգը տեղեկատվական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների։
Updated: 2026-09-21
Religion
Preces Sancti Nersetis Clajensis Armeniorum Patriarchae (1882)
Այս աշխատությունը նվիրված է Սուրբ Ներսես Կլայեցու՝ հայոց կաթողիկոսի աղոթքների և հոգևոր երկերի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայկական եկեղեցական գրականության կարևորագույն նմուշներից մեկը։ Գրքում ուսումնասիրվում են աղոթքների բովանդակային, աստվածաբանական և գրական առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքը, լեզվական արտահայտչամիջոցները և հոգևոր խորհրդաբանությունը։ Հեղինակը վերլուծում է հեղինակի կրոնական մտածողությունը, քրիստոնեական արժեքների արտացոլումը, աղոթքի դերը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ և դրա կապը ժամանակաշրջանի մշակութային ու պատմական միջավայրի հետ։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում նաև տեքստերի աղբյուրագիտական նշանակությանը, ձեռագրական փոխանցման առանձնահատկություններին և հայ հոգևոր գրականության զարգացման մեջ դրանց ունեցած տեղին։ Գիրքը նախատեսված է աստվածաբանների, հայագետների, պատմաբանների, ձեռագրագետների, եկեղեցական գրականության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական քրիստոնեական ժառանգությամբ և միջնադարյան հոգևոր մշակույթով։
Updated: 2026-09-09
History
Սովետական Հայաստանի արդյունաբերությունը 40 տարում։ (Հանձնարարական բիբլիոգրաֆիա)
Այս հանձնարարական բիբլիոգրաֆիական աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի արդյունաբերության զարգացման քառասունամյա ընթացքի ուսումնասիրությանը և այդ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ գրականության ու աղբյուրների համակարգմանը։ Գրքում ներկայացվում են հանրապետության արդյունաբերական ոլորտի ձևավորման, ընդլայնման և կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ նյութեր՝ ընդգրկելով արդյունաբերության հիմնական ճյուղերը, արտադրական կարողությունների աճը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացումը և տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը։ Աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին ուղղորդել տվյալ թեմայի վերաբերյալ կարևորագույն գրականության, փաստաթղթերի և հետազոտությունների ուսումնասիրության հարցում՝ առանձնացնելով արդյունաբերական զարգացման տարբեր փուլերին վերաբերող աղբյուրները։ Բիբլիոգրաֆիան կարող է օգտակար լինել Հայաստանի խորհրդային շրջանի տնտեսական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների, տնտեսագետների, ուսանողների և արդյունաբերության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես տեղեկատվական և որոնողական արժեքավոր ուղեցույց։
Updated: 2026-09-04Other Subjects
Ձմերուկի մի քանի սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները ԼՂՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ձմերուկի մի քանի սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկություններին՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախալեռնային գոտու պայմաններում, որտեղ կլիմայական և հողային գործոնները զգալի ազդեցություն ունեն բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Նյութում վերլուծվում են տարբեր սորտերի կենսաբանական արձագանքները տեղական ագրոկլիմայական պայմաններին՝ ներառյալ ջերմաստիճանային ռեժիմները, խոնավության մակարդակը, հողի մեխանիկական կազմը և արևային ճառագայթման ինտենսիվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սերմերի ծլունակությանը, վեգետացիոն շրջանի տևողությանը, պտղի ձևավորման դինամիկային և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականությանը, որոնք միասին որոշում են մշակության արդյունավետությունը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ագրոտեխնիկական միջոցառումների՝ ոռոգման, պարարտացման և հողի մշակման ճիշտ կիրառման կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բերքատվությունը և ապահովել սորտերի առավելագույն հարմարվողականությունը տարածաշրջանային պայմաններին։ Միաժամանակ ներկայացվում են համեմատական տվյալներ տարբեր սորտերի միջև՝ դրանց տնտեսական արդյունավետության և արտադրական պոտենցիալի գնահատման համար։
Updated: 2026-09-04
Literature
Աղքատի պատիվը կամ նախախնամության մատը
Ստեղծագործության վերնագիրը միավորում է երկու փոխկապակցված գաղափար՝ աղքատ մարդու արժանապատվության ճանաչումը և նախախնամության նկատմամբ հավատը։ Աղքատության թեման հայ և համաշխարհային բարոյախոսական գրականության մեջ հաճախ դիտարկվում է մարդու սոցիալական վիճակի, հասարակական վերաբերմունքի, արդարության և մարդկային արժեքների տեսանկյունից։ Այսպիսի գրական երկերում նյութական հնարավորությունների սահմանափակ լինելը հակադրվում է ներքին արժանիքներին՝ ազնվությանը, համեստությանը, աշխատասիրությանը, բարությանը և բարոյական ամրությանը։ Վերնագրում ընդգծված «նախախնամության մատը» արտահայտությունը մատնանշում է այն գաղափարը, որ մարդկային կյանքի իրադարձությունները կարող են ընկալվել որպես բարձրագույն կամքի դրսևորումներ, որոնց իմաստը երբեմն բացահայտվում է անսպասելի հանգամանքների կամ ճակատագրական շրջադարձերի միջոցով։ Այս մոտիվը կարող է ստեղծագործությանը հաղորդել կրոնաբարոյական ուղղվածություն՝ ընթերցողին հրավիրելով խորհելու արդարության, համբերության, հույսի և կյանքի դժվարությունների իմաստավորման շուրջ։ Աղքատի պատվի շեշտադրումը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հասարակության մեջ մարդու արժեքը նյութական դիրքով չափելու խնդրին և ընդգծելու, որ արժանապատվությունը պայմանավորված չէ հարստությամբ։ Վերնագրի հիման վրա երկը կարելի է դասել սոցիալական և բարոյախոսական թեմաներ ունեցող գեղարվեստական գրականության շարքը, սակայն առանց ամբողջական բովանդակության տվյալների հնարավոր չէ վստահորեն վերակազմել սյուժեն կամ կերպարների հարաբերությունները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության, բարոյական գաղափարների և կրոնական պատկերացումների գրական արտահայտությունների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-29
Literature
Բառախաղի և փոխաբերության զուգադրական քննություն Շեքսպիրի ողբերգությունների թարգմանություններում («Մակբեթ»-ի և «Ռոմեո և Ջուլիետ»-ի նյութի հիման վրա)
Գիտական աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի ողբերգություններում բառախաղի և փոխաբերության լեզվաոճական առանձնահատկությունների, դրանց գեղարվեստական գործառույթների և թարգմանության ընթացքում իմաստային ու արտահայտչական համարժեքության պահպանման հիմնախնդիրների զուգադրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում անգլերեն բնագրերում կիրառված բառախաղերի և փոխաբերական արտահայտությունների կառուցվածքային, իմաստաբանական, ոճական ու մշակութային առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց վերարտադրման հնարավորություններին թարգմանական տարբերակներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվի բազմաշերտությանը, բառերի բազմիմաստության կիրառմանը, պատկերավոր արտահայտությունների գեղարվեստական ազդեցությանը և դրանց միջոցով կերպարների հոգեբանական վիճակների, ներքին հակասությունների ու դրամատիկական լարվածության արտահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են բառախաղի ձևավորման լեզվական մեխանիզմները, մասնավորապես՝ բազմիմաստությունը, համանունությունը, հնչյունական նմանությունները, իմաստային հակադրությունները և ենթատեքստային զուգորդումները, որոնք կարևոր դեր են կատարում շեքսպիրյան խոսքի գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորման գործում։ Քննարկվում են փոխաբերության ճանաչողական և գեղագիտական գործառույթները, դրա կապը կերպարային մտածողության, խորհրդանշական պատկերների և ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակության հետ։ Զուգադրական վերլուծության ընթացքում դիտարկվում են ողբերգական իրադարձությունների, սիրո, ճակատագրի, իշխանության, բարոյական ընտրության, մեղքի և մարդկային ապրումների արտահայտման լեզվական միջոցները՝ բացահայտելով դրանց թարգմանության ընթացքում առաջացող իմաստային և ոճական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բնագրի բառախաղը կամ փոխաբերությունը պայմանավորված է անգլերենի լեզվական կառուցվածքով, պատմամշակութային միջավայրով կամ տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհընկալմամբ, ինչի հետևանքով թարգմանիչը կանգնում է բառացի վերարտադրության և գեղարվեստական համարժեքության ապահովման ընտրության առաջ։ Քննության են առնվում թարգմանական փոխակերպումների, իմաստային փոխհատուցման, բացատրական փոխանցման, փոխաբերական պատկերների պահպանման կամ վերակառուցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով թարգմանվող լեզվի բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնագրի և թարգմանությունների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով թարգմանչական ռազմավարությունների բացահայտումը, ինչպես նաև գեղարվեստական տեքստի իմաստային ամբողջականության, հուզական ներգործության և հեղինակային ոճի պահպանման չափանիշների դիտարկումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական պատկերավորման, գրական ավանդույթների փոխազդեցության և թարգմանչի ստեղծագործական մեկնաբանության հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ ընկալելու Շեքսպիրի դրամատուրգիական արվեստի լեզվական առանձնահատկությունները, գեղարվեստական խոսքի թարգմանության բարդությունները և տարբեր լեզուներում փոխաբերական ու բազմիմաստ արտահայտությունների վերարտադրման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, բանասիրական մասնագիտությունների դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ և Շեքսպիրի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-10