Некоторые вопросы теории электронных и оптических свойств квантовых низкоразмерных полупроводниковых структур

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում հիմնական ֆոնդերի և ներդրումների արդյունավետության բարձրացման ուղիների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Արագածոտնի մարզի օրինակով։ Վերլուծվում են արտադրական հիմնական միջոցների օգտագործման մակարդակը, տեխնիկական հագեցվածության վիճակը, ներդրումային հոսքերի կառուցվածքը և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական ու վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնական ֆոնդերի մաշվածության աստիճանին, արդիականացման և վերազինման գործընթացներին, ինչպես նաև պետական և մասնավոր ներդրումների ներգրավման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է ֆինանսավորման աղբյուրների արդյունավետությունը, ագրարային ոլորտում կապիտալի վերադարձելիության ցուցանիշները և ռիսկերի կառավարման գործիքները։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, արտադրական ներուժի լիարժեք օգտագործմանը և ագրոպարենային համակարգի կայուն զարգացմանը ՀՀ-ում։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի բանաստեղծական ժառանգության և հայկական վոկալ երաժշտության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բանաստեղծի քնարական պատկերները, գաղափարները, լեզվական երաժշտականությունը և հուզական աշխարհը մարմնավորվել տարբեր կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրական սկզբնաղբյուրի և երաժշտական մեկնաբանության հարաբերակցության վրա, երբ բանաստեղծական խոսքը դառնում է երգի, ռոմանսի, խմբերգային կամ վոկալ այլ ստեղծագործության հիմք և երաժշտական արտահայտչամիջոցների շնորհիվ ձեռք է բերում նոր հնչերանգներ։ Իսահակյանի քնարերգությունը դիտարկվում է որպես հայ երաժշտական մշակույթի համար հարուստ գրական նյութ՝ պայմանավորված թեմատիկ բազմազանությամբ, զգացմունքային խորությամբ, պատկերավորությամբ, ժողովրդական մտածողության հետ ունեցած կապերով և խոսքի արտահայտիչ ռիթմով։ Քննության են առնվում սիրո, կարոտի, հայրենիքի, բնության, մարդու ներաշխարհի, կյանքի անցողիկության, մենության և փիլիսոփայական մտորումների մոտիվները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջանների կոմպոզիտորների համար ստեղծագործական մեկնաբանության լայն հնարավորություններ են բացել։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բանաստեղծական տեքստի երաժշտականությանը։ Վերլուծվում է, թե խոսքի ռիթմը, հնչերանգը, տողերի կառուցվածքը, կրկնությունները և պատկերային համակարգը ինչպես կարող են պայմանավորել երաժշտական ձևի ընտրությունը, մեղեդու շարժումը, ռիթմական կազմակերպումը և ստեղծագործության ընդհանուր դրամատուրգիան։ Բանաստեղծական տեքստը երաժշտության մեջ դիտարկվում է ոչ թե որպես պարզապես երգվող խոսք, այլ որպես ստեղծագործության կառուցվածքը և արտահայտչական տրամաբանությունը ձևավորող կարևոր գործոն։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից է բառի և մեղեդու փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության է առնվում, թե երաժշտական ինտոնացիան որքանով է համապատասխանում բանաստեղծության իմաստային շեշտադրումներին, ինչպես են մեղեդիական վերելքներն ու վայրէջքները ընդգծում տեքստի հուզական հանգույցները և ինչ միջոցներով է երաժշտությունը խորացնում կամ նորովի մեկնաբանում գրական սկզբնաղբյուրի տրամադրությունը։ Նույն բանաստեղծության տարբեր երաժշտական մեկնաբանությունների առկայության դեպքում հնարավոր է բացահայտել կոմպոզիտորական անհատականությունների տարբերությունը և տեսնել, թե ինչպես կարող է միևնույն գրական նյութը ստանալ քնարական, դրամատիկական, ժողովրդական կամ այլ գեղարվեստական շեշտադրումներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական ռոմանսի և երգարվեստի զարգացման համատեքստին։ Իսահակյանի բանաստեղծությունների հիման վրա ստեղծված վոկալ գործերը դիտարկվում են ազգային երաժշտական մշակույթի այն ուղղությունների շրջանակում, որտեղ գրական բարձրարժեք տեքստը միավորվում է կոմպոզիտորական մտածողության հետ։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ բանաստեղծական նյութը համապատասխանեցրել կամերային վոկալ ստեղծագործության առանձնահատկություններին, ինչ դեր է ստացել դաշնամուրային կամ այլ գործիքային նվագակցությունը և ինչպես է կառուցվել երգչական ձայնի ու նվագակցության փոխհարաբերությունը։ Նվագակցությունը կարող է ոչ միայն ապահովել ներդաշնակային հիմքը, այլև հանդես գալ որպես բանաստեղծական պատկերի ինքնուրույն մեկնաբան՝ արտահայտելով բնության պատկերներ, ներքին անհանգստություն, հիշողություն, կարոտ կամ ստեղծագործության այլ հուզական վիճակներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային երաժշտական լեզվի առանձնահատկություններին։ Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհում ժողովրդական մշակույթի հետ առկա կապերը հնարավորություն են տվել կոմպոզիտորներին դիմել հայկական ժողովրդական երգարվեստին բնորոշ ինտոնացիաներին, մեղեդիական դարձվածքներին և ռիթմական առանձնահատկություններին։ Միաժամանակ վոկալ ստեղծագործություններում կարող են համադրվել ազգային ավանդույթներն ու եվրոպական պրոֆեսիոնալ երաժշտության ձևերը։ Այս փոխազդեցությունը կարևոր է հայ կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման ընթացքը և ազգային վոկալ երաժշտության ոճական առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ կարող են քննության առնվել տարբեր սերունդների հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները՝ բացահայտելու համար բանաստեղծական նույն աշխարհի երաժշտական ընկալման փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տեսնել, թե ինչպես են փոխվել մեղեդիական մտածողությունը, հարմոնիկ լեզուն, ձևակառուցման սկզբունքները, դաշնամուրային նվագակցության գործառույթը և բանաստեղծական խոսքի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Այս կերպ ձևավորվում է գրական տեքստի երաժշտական մեկնաբանությունների պատմական պատկերը։ Կարևորվում է նաև վոկալ ստեղծագործությունների ժանրային բազմազանությունը։ Բանաստեղծական նյութը կարող է հիմք ծառայել մեներգերի, ռոմանսների, խմբերգերի և վոկալ այլ ձևերի համար, իսկ ժանրի ընտրությունը զգալիորեն փոխում է տեքստի ընկալման եղանակը։ Կամերային երգում առաջնային կարող է լինել անհատական ապրումը և խոսքի նուրբ արտահայտչականությունը, մինչդեռ խմբերգային մարմնավորումը կարող է ընդլայնել ստեղծագործության հուզական և գաղափարական մասշտաբը։ Ժանրային առանձնահատկությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նույն բանաստեղծական մոտիվների երաժշտական ներկայացման տարբեր հնարավորությունները։ Առանձին տեղ է հատկացվում վոկալ կատարողականությանը։ Բանաստեղծական խոսքի երաժշտական մարմնավորումը պահանջում է ոչ միայն ձայնային տեխնիկա, այլև տեքստի իմաստի, արտասանության, շեշտադրության և հուզական կառուցվածքի խոր ընկալում։ Ուսումնասիրվում է երգչի կողմից խոսքի և երաժշտության միասնական ներկայացման խնդիրը, քանի որ վոկալ կատարումը կարող է էապես ազդել ստեղծագործության գեղարվեստական ազդեցության վրա։ Հայերեն տեքստի հնչյունական առանձնահատկությունները, ձայնավորների և բաղաձայնների հարաբերակցությունը, բառային շեշտերը և խոսքային ինտոնացիան կարևոր գործոններ են երաժշտական ֆրազավորման համար։ Քննության է առնվում նաև բանաստեղծական սկզբնաղբյուրի հնարավոր փոփոխությունը երաժշտական ստեղծագործության մեջ։ Կոմպոզիտորը կարող է ընտրել ամբողջ բանաստեղծությունը կամ դրա առանձին հատվածները, կիրառել տեքստային կրկնություններ և երաժշտական ձևի պահանջներից ելնելով վերակազմակերպել նյութի ընթացքը։ Նման փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորի մեկնաբանական մոտեցումը և հասկանալ, թե բանաստեղծության որ գաղափարներն ու պատկերներն են դարձել երաժշտական ստեղծագործության հիմնական հենակետերը։ Կարևոր ուղղություն է երաժշտական ձևի և բանաստեղծական կառուցվածքի փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Տաղերի և բանաստեղծությունների տների կառուցվածքը, կրկնվող տողերը և իմաստային հանգույցները կարող են անմիջականորեն անդրադառնալ երաժշտական ձևի վրա։ Որոշ դեպքերում կոմպոզիտորը կարող է պահպանել տեքստի կառուցվածքային համաչափությունը, իսկ այլ դեպքերում՝ երաժշտական զարգացման միջոցով ստեղծել նոր դրամատուրգիական ամբողջություն։ Այդ տարբերությունների բացահայտումը կարևոր է գրական տեքստի երաժշտական վերափոխման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ նշանակալի տեղ կարող է զբաղեցնել երաժշտական արտահայտչամիջոցների վերլուծությունը՝ մեղեդի, հարմոնիա, ռիթմ, տեմպ, դինամիկա, տոնայնություն և ֆակտուրա։ Դրանց համադրությամբ ձևավորվում է բանաստեղծական պատկերի երաժշտական համարժեքը։ Հատկապես կարևոր է պարզել, թե ինչպես են տարբեր կոմպոզիտորներ երաժշտական միջոցներով արտահայտել Իսահակյանի պոեզիային բնորոշ քնարական խորությունը և տրամադրությունների փոփոխությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բնության պատկերների երաժշտական մեկնաբանությանը։ Բանաստեղծական բնապատկերը հաճախ կապված է քնարական հերոսի ներքին վիճակի հետ, և երաժշտության մեջ այն կարող է արտահայտվել մեղեդիական, հարմոնիկ ու ֆակտուրային տարբեր միջոցներով։ Այսպիսով բնությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես արտաքին միջավայր, այլև որպես մարդկային զգացմունքների արտացոլման գեղարվեստական տարածք։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև սիրային քնարերգության երաժշտական մարմնավորումը։ Սերը, կարոտը, բաժանումը և հիշողությունը Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհի առանցքային մոտիվներից են, որոնք վոկալ երաժշտության մեջ կարող են ստանալ հատկապես անմիջական արտահայտություն։ Երաժշտությունը հնարավորություն է տալիս ուժեղացնել բանաստեղծական խոսքի հուզական ազդեցությունը՝ պահպանելով դրա նրբությունն ու անհատականությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև համապատասխան ստեղծագործությունների նոտային նյութերի, տարբեր խմբագրությունների, կատարողական մեկնաբանությունների և երաժշտագիտական ուսումնասիրությունների համադրություն։ Նոտային տեքստի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորական լուծումները, իսկ կատարողական տարբերակների ուսումնասիրությունը՝ հասկանալ դրանց գործնական հնչեցման առանձնահատկությունները։ Պատմական և երաժշտագիտական մոտեցումների համադրումը թույլ է տալիս ստեղծագործությունները դիտարկել ինչպես իրենց ժամանակաշրջանի, այնպես էլ հայ երաժշտության ընդհանուր զարգացման շրջանակում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ գրականության և երաժշտության ստեղծագործական կապերի համակարգված ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև Իսահակյանի բանաստեղծական ժառանգության երաժշտական կյանքի բացահայտմամբ։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է գրական ստեղծագործությունը շարունակում զարգանալ մեկ այլ արվեստի ոլորտում՝ ստանալով նոր արտահայտչական ձև և դառնալով ազգային երաժշտական մշակույթի բաղկացուցիչ մաս։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, գրականագետների, հայ վոկալ արվեստի պատմությունն ուսումնասիրողների, երգիչների, կոնցերտմայստերների, երաժշտական կրթության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական և լեզվամեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանրակրթական ավագ դպրոցում անգլերեն ընթերցանության հմտությունների ձևավորման, զարգացման և դրանց ստուգման արդյունավետ ռազմավարությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր բնույթի և բարդության տեքստերի ընթերցման կազմակերպման մեթոդները, սովորողների լեզվական պատրաստվածության մակարդակը և ընթերցած նյութի ընկալման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնական գաղափարի բացահայտման, անհրաժեշտ տեղեկատվության որոնման, մանրամասն ընկալման, բառապաշարի համատեքստային յուրացման և տեքստի բովանդակության մեկնաբանման հմտությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են ընթերցանությունից առաջ, ընթացքում և հետո կիրառվող ուսումնական ռազմավարությունները, ինչպես նաև սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ընթերցանության կարողությունների ստուգման առաջադրանքների մշակման, գնահատման չափանիշների ընտրության և ուսուցման ու գնահատման փոխկապակցվածության ապահովման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու անգլերեն ընթերցանության ուսուցման և ստուգման մեթոդական մոտեցումները՝ հաշվի առնելով ավագ դպրոցի կրթական գործընթացի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների և մանկավարժական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Լեզվաբանություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է մայրենի լեզվի անաղարտության պահպանման գաղափարին նվիրված հանձնարարական գրականության համակարգված ցանկ՝ նպատակ ունենալով աջակցել հայոց լեզվի ճիշտ, գրագետ և մշակութային արժեքներին համապատասխան գործածության տարածմանը։ Գրքում ընդգրկված են լեզվամշակույթին, ուղղագրությանը, բառագործածությանը, խոսքի մշակույթին, լեզվի նորմերին, լեզվական սխալների կանխարգելմանը և հայերենի զարգացմանը վերաբերող արժեքավոր հրատարակություններ։ Նյութերը դասակարգված են մատենագիտական սկզբունքներով՝ ընթերցողներին հնարավորություն տալով հեշտությամբ գտնել ուսումնասիրվող թեմային համապատասխան գրականությունը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օգտակար ուղեցույց լեզվաբանների, ուսուցիչների, գրադարանավարների, ուսանողների, լրագրողների, խմբագիրների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պահպանությամբ, լեզվամշակույթով և մասնագիտական գրականության որոնմամբ։

Փիլիսոփայություն

Մշակութաբանական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջանների հուշարձանների ընկալման, մեկնաբանման և հանրային քննարկման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից Հայաստանում։ Քննության են առնվում հուշարձանների՝ որպես պատմական հիշողության, մշակութային ժառանգության և հանրային տարածքի բաղադրիչների նշանակությունն ու դրանց շուրջ ձևավորվող տարբեր մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական անցյալի վերաիմաստավորման, հավաքական հիշողության, ինքնության և խորհրդանշական տարածքի ձևավորման գործընթացներին։ Վերլուծվում են հասարակական քննարկումներում, լրատվամիջոցներում և մշակութային միջավայրում հուշարձաններին վերագրվող իմաստները, ինչպես նաև դրանց պահպանման, վերափոխման կամ վերագնահատման վերաբերյալ դիրքորոշումները։ Քննարկվում է նաև քաղաքական և սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը հանրային հիշողության ու նյութական ժառանգության նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների հուշարձանները ներգրավվում անցյալի և ներկայի փոխհարաբերությունների շուրջ ընթացող հանրային դիսկուրսում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի, հիշողության ուսումնասիրությունների և ժամանակակից Հայաստանի հասարակական գործընթացներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լրագրություն

Գիրքը հայ մամուլի պատմության վաղ շրջանի ուսումնասիրություններից է, որը ներկայացնում է Ռուսաստանում և Կովկասում հայերեն պարբերական մամուլի ձևավորումն ու զարգացումը՝ առաջին հրատարակություններից մինչև հեղինակի ժամանակակից շրջանը։ Հեղինակը Նիկողայոս Տեր-Հարությունյանն է, որը հայտնի է Հարո անունով։ Աշխատությունը համարվում է հայ պարբերական մամուլի պատմության առաջին ծավալուն ուսումնասիրություններից մեկը։ Այն անդրադառնում է հայ մամուլի սկզբնավորման պատմությանը, տարբեր քաղաքներում լույս տեսած հայկական թերթերին ու պարբերականներին, դրանց հրատարակման պայմաններին և հասարակական ու մշակութային կյանքում ունեցած դերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանում և Կովկասում հայկական տպագրության ու լրագրության զարգացմանը, մամուլի միջոցով հայերեն գրավոր խոսքի տարածմանը և հասարակական մտքի ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում 19-րդ դարի հայ լրագրության պատմության, պարբերականների մատենագիտական նկարագրության և հայ մտավորական կյանքի վերաբերյալ։ Այն հրատարակվել է 1878 թվականին Թիֆլիսում՝ Մարտիրոսյանցի տպարանում, բաղկացած է 135 էջից և սկզբնապես կապված է ռուսական «Обзоръ» լրագրում տպագրված հոդվածի հայերեն բնագրի հետ։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է հայ մամուլի պատմության, լրագրագիտության, գրքի պատմության և 19-րդ դարի Կովկասի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։