Ներքին հսկողության կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում

История

Աշխատությունը նվիրված է Նախիջևանի քաղաքական, վարչական, ռազմական և ազգամիջյան զարգացումների ուսումնասիրությանը 1917–1921 թվականների բեկումնային ժամանակաշրջանում՝ Հարավային Կովկասում Ռուսական կայսրության փլուզումից մինչև խորհրդային կարգերի հաստատման և տարածաշրջանի նոր քաղաքական կարգավիճակի ձևավորման փուլը։ Հետազոտության առանցքում այն գործընթացներն են, որոնք ծավալվեցին 1917 թվականի հեղափոխություններից հետո առաջացած իշխանական ճգնաժամի, Անդրկովկասյան կառավարման համակարգերի փոփոխության և նոր ազգային պետությունների ձևավորման պայմաններում։ Քննվում են տեղական իշխանության մարմինների գործունեությունը, տարբեր քաղաքական ու ռազմական ուժերի ազդեցությունը և տարածաշրջանի նկատմամբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի առաջին հանրապետությունների հավակնություններն ու քաղաքականությունները՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ավելի լայն տարածաշրջանային հակամարտությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ և մահմեդական բնակչության փոխհարաբերություններին, զինված բախումներին, բնակչության տեղաշարժերին և պատերազմի ու քաղաքական անկայունության սոցիալական հետևանքներին։ Դիտարկվում է նաև Օսմանյան կայսրության, հետագայում՝ քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի դերակատարությունը, քանի որ նրանց քաղաքական ու ռազմական ներգրավվածությունը զգալիորեն ազդում էր Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության և տարածքային հարցերի լուծման ընթացքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1918–1920 թվականներին իշխանության արագ փոփոխությունների և տեղական վարչական կազմավորումների ուսումնասիրությունը՝ պարզաբանելու համար, թե ինչպես էին քաղաքական կենտրոնների որոշումները փոխազդում տեղում ձևավորված իրադրության հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1920–1921 թվականների խորհրդայնացման գործընթացներին և այն դիվանագիտական պայմանավորվածություններին, որոնց շրջանակում ձևավորվեց Նախիջևանի հետագա քաղաքական ու վարչական կարգավիճակը։ Պատմագիտական քննության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն տարբեր ծագման սկզբնաղբյուրների համադրումը և հակամարտող կողմերի փաստաթղթերում ներկայացված պնդումների քննադատական գնահատումը, քանի որ նույն իրադարձությունների նկարագրություններն ու տարածքային հարցերի մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալ Ռուսական կայսրության հետկայսերական տարածքում պետական սահմանների ձևավորման բարդ գործընթացները, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հանգամանքները և արտաքին ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր է Նախիջևանի նորագույն պատմության, Հարավային Կովկասի քաղաքական վերաձևավորման և 1917–1921 թվականների տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմագիտական ուսումնասիրության համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է մի շարք մետաղների թթվածնային միացությունների մագնեզիում-կարբոթերմալ վերականգնման գործընթացների ուսումնասիրությանը այրման ռեժիմում՝ ընդգծելով բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող ռեակցիաների (combustion mode) մեխանիզմները և կինետիկական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են վերականգնման պայմանները, էներգետիկ հավասարակշռությունը, փուլային փոխակերպումները և ստացված մետաղական համակարգերի կառուցվածքային ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում W–Me (Cu, Ni, Ag) համաձուլվածքների սինթեզին, դրանց ձևավորման մեխանիզմներին, տարրերի փոխլուծելիությանը և միկրոկառուցվածքային հատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է այրման ռեժիմում ընթացող ռեակցիաների տեխնոլոգիական առավելությունները՝ ներառյալ էներգախնայողությունը, գործընթացի ինքնապահպանվող բնույթը և բարձր մաքրությամբ արտադրանքի ստացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և տեսական վերլուծություններ, որոնք կարող են կիրառվել նոր սերնդի բարձր ջերմաստիճանային նյութերի և ինժեներական համաձուլվածքների մշակման ոլորտում։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ազգային դաստիարակության գաղափարին՝ դիտարկելով կրթությունը որպես անհատի ձևավորման և հասարակության առաջընթացի կարևորագույն միջոց։ Այն ընդգծում է երեխայի ու երիտասարդի մտավոր, բարոյական և ազգային արժեքների վրա հիմնված դաստիարակության նշանակությունը։ Ազգային ինքնության պահպանման գործում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մայրենի լեզուն, պատմական հիշողությունը, մշակույթը, ավանդույթներն ու հասարակական պատասխանատվության զգացումը։ Դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցման գործընթաց, այլև որպես մարդու բնավորության, մտածողության և վարքագծի ձևավորման շարունակական աշխատանք։ Ընտանիքը, դպրոցը և հասարակական միջավայրը դիտարկվում են որպես փոխկապակցված օղակներ, որոնք իրենց ազդեցությամբ նպաստում են սերունդների կրթությանն ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորմանը։ Ազգային դաստիարակության գաղափարը հատկապես կարևոր էր 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքում, երբ կրթության զարգացումը, մայրենի լեզվի պահպանումը և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը դիտվում էին որպես համայնքի գոյատևման ու առաջընթացի պայմաններ։ Գիրքը կարևոր նյութ է հայ մանկավարժական մտքի, ազգային կրթական գաղափարների և հասարակական դաստիարակության պատմության ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստան տեղի ունեցած զանգվածային բռնի տեղահանությանը, որի ընթացքում տասնյակ հազարավոր էթնիկ հայեր լքեցին իրենց բնակավայրերը և տեղափոխվեցին Հայաստան։ Նյութի վերնագրում նշված ավելի քան 50 հազար փախստականների թիվը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի դրությանը, երբ ադրբեջանական ռազմական գործողություններից և Լեռնային Ղարաբաղի հայկական ուժերի զինադադարից հետո բնակչության զանգվածային արտահոսքն արդեն հասել էր այդ չափին։ Իրադարձությունները տեղի էին ունենում այն բանից հետո, երբ Լեռնային Ղարաբաղը ամիսներ շարունակ ենթարկվել էր շրջափակման և հումանիտար ծանր իրավիճակի, իսկ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը ռազմական գործողություն սկսեց տարածաշրջանում։ Հաջորդ օրերին տեղի ունեցավ բնակչության արագ և զանգվածային տեղափոխություն դեպի Հայաստան, քանի որ բազմաթիվ մարդիկ կորցրել էին իրենց բնակարանները, ունեցվածքը և իրենց նախկին բնակավայրերում անվտանգ ապրելու հնարավորությունը։ Փախստականների ընդունումը Հայաստանի համար դարձավ լուրջ հումանիտար և սոցիալական մարտահրավեր․ անհրաժեշտ էր ապահովել մարդկանց կացարանով, սննդով, բժշկական օգնությամբ, փաստաթղթերով և այլ առաջնային կարիքներով։ Իրադարձությունների մասշտաբը հետագայում էլ ավելի մեծացավ․ սեպտեմբերի 28-ին Հայաստան ժամանածների թիվը գերազանցեց 65 հազարը, սեպտեմբերի 29-ին՝ 97 հազարը, իսկ սեպտեմբերի 30-ին արդեն խոսվում էր ավելի քան 100 հազար տեղահանվածների մասին։ Այսպիսով, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն փախստականների թվի աճը, այլև տարածաշրջանում տեղի ունեցած արմատական ժողովրդագրական և քաղաքական փոփոխությունը։ Այն կարևոր է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, բնակչության բռնի տեղահանության և դրա երկարաժամկետ հումանիտար հետևանքների համատեքստում։

Литература

Հայոց պատմություն համարվում է հայկական պատմագրության ամենանշանավոր և արժեքավոր ստեղծագործություններից մեկը, որի հեղինակն է Մովսես Խորենացի՝ հայ միջնադարյան պատմագրության հիմնադիրը։ Այս գիրքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման, կազմավորման, պետականության ստեղծման և պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Ռուսերեն հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև ռուսալեզու ընթերցողներին ծանոթանալ հայկական մշակույթի, ազգային ինքնության և պատմական ժառանգության կարևորագույն աղբյուրներից մեկին։ Ստեղծագործության մեջ մանրամասն ներկայացված են հայկական թագավորությունների ձևավորումը, արքաների գործունեությունը, պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ժողովրդի սովորույթներն ու հոգևոր կյանքը։ Խորենացին իր պատմությունը կառուցում է ոչ միայն փաստերի փոխանցման, այլ նաև գեղարվեստական նկարագրությունների, առասպելների և ժողովրդական ավանդությունների միջոցով, ինչի շնորհիվ գիրքը ընթերցվում է ոչ միայն որպես պատմագիտական աշխատություն, այլ նաև որպես գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում ազգային ինքնագիտակցության պահպանմանը և հայրենիքի գաղափարին՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի տոկունությունն ու մշակութային հարատևությունը։ «Հայոց պատմություն»-ը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ հայկական քաղաքակրթության արմատները և նրա դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Գիրքը համատեղում է պատմությունը, փիլիսոփայական դիտարկումները և ազգային հիշողությունը՝ դառնալով հայ գրական ու գիտական ժառանգության անկրկնելի մաս։

Журналистика

Գիրքը հայ մամուլի պատմության վաղ շրջանի ուսումնասիրություններից է, որը ներկայացնում է Ռուսաստանում և Կովկասում հայերեն պարբերական մամուլի ձևավորումն ու զարգացումը՝ առաջին հրատարակություններից մինչև հեղինակի ժամանակակից շրջանը։ Հեղինակը Նիկողայոս Տեր-Հարությունյանն է, որը հայտնի է Հարո անունով։ Աշխատությունը համարվում է հայ պարբերական մամուլի պատմության առաջին ծավալուն ուսումնասիրություններից մեկը։ Այն անդրադառնում է հայ մամուլի սկզբնավորման պատմությանը, տարբեր քաղաքներում լույս տեսած հայկական թերթերին ու պարբերականներին, դրանց հրատարակման պայմաններին և հասարակական ու մշակութային կյանքում ունեցած դերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանում և Կովկասում հայկական տպագրության ու լրագրության զարգացմանը, մամուլի միջոցով հայերեն գրավոր խոսքի տարածմանը և հասարակական մտքի ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում 19-րդ դարի հայ լրագրության պատմության, պարբերականների մատենագիտական նկարագրության և հայ մտավորական կյանքի վերաբերյալ։ Այն հրատարակվել է 1878 թվականին Թիֆլիսում՝ Մարտիրոսյանցի տպարանում, բաղկացած է 135 էջից և սկզբնապես կապված է ռուսական «Обзоръ» լրագրում տպագրված հոդվածի հայերեն բնագրի հետ։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է հայ մամուլի պատմության, լրագրագիտության, գրքի պատմության և 19-րդ դարի Կովկասի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։