Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1982, Մարտ, թիվ 7)

Այլ առարկաներ

Համախառն ազգային արդյունքը (ՀԱԱ) մակրոտնտեսական կարևոր ցուցանիշ է, որը արտահայտում է որոշակի ժամանակահատվածում տվյալ երկրի ռեզիդենտների կողմից արտադրված վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը՝ անկախ այն բանից, թե արտադրությունը կատարվել է երկրի ներսում, թե արտերկրում։ Այն օգտագործվում է երկրի տնտեսական ակտիվության, արտադրողականության և բնակչության տնտեսական կարողությունների գնահատման համար։ ՀԱԱ-ն նման է համախառն ներքին արդյունքին (ՀՆԱ), սակայն հիմնական տարբերությունն այն է, որ ՀՆԱ-ն հաշվի է առնում միայն երկրի տարածքում ստեղծված արտադրանքը, իսկ ՀԱԱ-ն՝ նաև արտերկրում աշխատող երկրի քաղաքացիների կողմից ստացված եկամուտները՝ հանելով օտարերկրացիների կողմից երկրի ներսում ստացված եկամուտները։ Այսինքն՝ ՀԱԱ = ՀՆԱ + արտերկրից ստացված եկամուտներ − արտերկիր փոխանցված եկամուտներ։ ՀԱԱ-ի հաշվարկման հիմնական եղանակները երեքն են՝ արտադրական, եկամտային և ծախսային մոտեցումները։ Արտադրական եղանակով ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է՝ գումարելով տնտեսության բոլոր ոլորտներում ստեղծված ավելացված արժեքը՝ խուսափելով կրկնահաշվարկից։ Եկամտային մոտեցմամբ հաշվի են առնվում բոլոր եկամուտները, որոնք ստեղծվել են արտադրության գործընթացում՝ աշխատավարձերը, շահույթը, տոկոսները և վարձակալական եկամուտները։ Ծախսային մոտեցմամբ ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է որպես վերջնական ապրանքների և ծառայությունների վրա կատարված բոլոր ծախսերի գումար՝ ներառյալ սպառումը, ներդրումները, պետական ծախսերը և զուտ արտահանումը։ Այս երեք մոտեցումները տեսականորեն պետք է ապահովեն նույն արդյունքը, քանի որ դրանք արտացոլում են նույն տնտեսական գործընթացը տարբեր կողմերից։ ՀԱԱ-ի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս գնահատել երկրի տնտեսական հզորությունը, համեմատել տարբեր երկրների տնտեսական զարգացումը և մշակել տնտեսական քաղաքականություն։ Սակայն այս ցուցանիշն ունի նաև սահմանափակումներ, քանի որ չի արտացոլում եկամուտների բաշխումը, ոչ պաշտոնական տնտեսությունը և կյանքի որակի ոչ նյութական կողմերը։ Այսպիսով, համախառն ազգային արդյունքը հանդիսանում է երկրի տնտեսական գործունեության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից մեկը, իսկ դրա հաշվարկման տարբեր եղանակները հնարավորություն են տալիս բազմակողմանիորեն գնահատել ազգային տնտեսության իրական վիճակը և զարգացման միտումները։

Պատմություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Սերիկ Ստեփանի Դավթյանի կյանքն ու գիտական գործունեությունը՝ միավորելով նրա կենսագրությանը և մասնագիտական վաստակին վերաբերող տեղեկությունները մատենագիտական նյութերի հետ։ Կենսամատենագիտական բնույթի այս աշխատությունը նախատեսված է գիտնականի ուսումնասիրությունների, հրապարակումների և հետազոտական գործունեության մասին համակարգված պատկերացում կազմելու համար։ Այն կարևոր տեղեկատու նշանակություն ունի Դավթյանի գիտական ժառանգությունն ուսումնասիրելու, նրա աշխատությունների թեմատիկ շրջանակը ճանաչելու և մասնագիտական գործունեության հիմնական ուղղությունները բացահայտելու տեսանկյունից։ Մատենագիտական ցանկը հնարավորություն է տալիս կողմնորոշվելու հեղինակի հրապարակումների մեջ, գտնելու անհրաժեշտ գրականությունը և ուսումնասիրելու նրա ներդրումը հայագիտական ու մշակութաբանական գիտելիքի զարգացման գործում։ Կենսագրական և մատենագիտական տվյալների համադրումը ստեղծում է գիտական գործունեության ամբողջական պատկերը՝ ընդգծելով անհատի մասնագիտական ուղու և ստեղծագործական ժառանգության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, ազգագրության և մշակույթի պատմության ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետներին, ինչպես նաև գիտնականի կյանքով ու աշխատանքներով հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն ծառայում է որպես որոնողական և տեղեկատու աղբյուր՝ նպաստելով Սերիկ Դավթյանի գիտական ժառանգության ճանաչմանը, ուսումնասիրմանն ու հետագա օգտագործմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական պարտքի ձևավորման, կառավարման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում պետական պարտքը դիտարկվում է որպես պետական ֆինանսների կարևոր բաղադրիչ, որն անհրաժեշտ է տնտեսական զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորման, բյուջետային պակասուրդի ծածկման և ֆինանսական կայունության ապահովման համար, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել երկարաժամկետ ֆինանսական ռիսկեր։ Աշխատանքում վերլուծվում են պետական պարտքի կառուցվածքը, ներքին և արտաքին պարտքի հարաբերակցությունը, պարտքային պարտավորությունների սպասարկման առանձնահատկությունները, փոխառությունների ներգրավման աղբյուրներն ու պայմանները և դրանց ազդեցությունը պետական բյուջեի ու մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարտքի կայունության գնահատմանը, պարտքի սպասարկման ծախսերի կառավարմանը, տոկոսադրույքային և արժութային ռիսկերի նվազեցմանը, ինչպես նաև պարտքային պորտֆելի օպտիմալ կառուցվածքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պետական պարտքի և տնտեսական աճի փոխկապակցվածության վերլուծությունը, քանի որ փոխառու միջոցների արդյունավետ օգտագործումը կարող է նպաստել արտադրական ներուժի ընդլայնմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տնտեսական ակտիվության բարձրացմանը, մինչդեռ պարտքային միջոցների ոչ արդյունավետ կիրառումը կարող է մեծացնել ապագա ֆինանսական բեռը։ Քննարկվում են նաև պարտքի կառավարման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, պետական ֆինանսների թափանցիկության և հաշվետվողականության նշանակությունը, պարտքային ռիսկերի կանխատեսման և վերահսկման գործիքները։ Աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ պետական պարտքի կառավարման հիմնական խնդիրները և առաջարկելու դրանց լուծման ուղղություններ՝ պարտքի կառուցվածքի կատարելագործման, ռիսկերի կառավարման, փոխառությունների արդյունավետ օգտագործման և պետական ֆինանսական քաղաքականության երկարաժամկետ կայունության ապահովման միջոցով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական պարտքի կառավարման քաղաքականության կատարելագործման, բյուջետային ռիսկերի նվազեցման և երկրի ֆինանսական կայունության ամրապնդման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, պետական կառավարման և հանրային ֆինանսների մասնագետներին, բանկային ու ներդրումային ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, վերլուծաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է մարքեթինգային քաղաքականության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա էությունը, նպատակները, գործառույթները և կիրառման հիմնական ուղղությունները ժամանակակից շուկայական տնտեսության պայմաններում։ Աշխատանքում ներկայացվում է մարքեթինգային քաղաքականությունը որպես ձեռնարկության ընդհանուր ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ, որի նպատակն է ապահովել ապրանքների և ծառայությունների արդյունավետ առաջմղում, սպառողների պահանջների բավարարում և շուկայական մրցունակության բարձրացում։ Քննարկվում են մարքեթինգային քաղաքականության հիմնական տարրերը՝ ապրանքային քաղաքականություն, գնային քաղաքականություն, բաշխման քաղաքականություն և առաջմղման քաղաքականություն, որոնք միասին ձևավորում են համալիր մոտեցում շուկայի կառավարման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի հետազոտության դերին՝ որպես մարքեթինգային որոշումների կայացման հիմք, ինչպես նաև սպառողների վարքագծի վերլուծությանը և թիրախային շուկաների ընտրությանը։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև ժամանակակից մարքեթինգային մոտեցումները՝ թվային մարքեթինգի զարգացումը, սոցիալական մեդիայի կիրառումը և բրենդինգի ռազմավարությունները, որոնք զգալի ազդեցություն ունեն ձեռնարկությունների մրցունակության վրա։ Ներկայացվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս արդյունավետ մարքեթինգային քաղաքականության կիրառման հաջողությունները տարբեր ոլորտներում։ Աշխատանքը նպատակ ունի ընդգծել մարքեթինգային քաղաքականության կարևորությունը որպես բիզնեսի զարգացման, շուկայի ընդլայնման և սպառողների հետ երկարաժամկետ հարաբերությունների ձևավորման հիմնական գործիք։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության համակարգի կառավարման տեսական հիմքերի և գործնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգը դիտարկելով որպես փոխկապակցված և բազմամակարդակ կառավարման ամբողջություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կրթության կառավարումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես վարչական գործառույթների իրականացում, այլև որպես կրթական քաղաքականության մշակման, ռազմավարական պլանավորման, որոշումների կայացման, կազմակերպական գործընթացների համակարգման, վերահսկողության և կրթության որակի ապահովման համալիր գործընթաց։ Աշխատությունը կարևորում է կրթական համակարգի կառավարման արդյունավետության և կրթության զարգացման միջև առկա անմիջական կապը՝ անդրադառնալով այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով պետական և տեղական կառավարման մարմինները, կրթական հաստատությունների ղեկավարները, մանկավարժները և այլ շահակիցներ մասնակցում են կրթական քաղաքականության իրականացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման տեսության հիմնական հասկացություններին և դրանց կիրառությանը կրթության ոլորտում՝ ներառելով կառավարման սկզբունքները, գործառույթները, կազմակերպական կառուցվածքները, պլանավորումը, որոշումների ընդունումը, վերահսկողությունը, գնահատումը և կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հայաստանի կրթական համակարգի համատեքստում աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կրթական ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների կառավարման խնդիրները, կրթական հաստատությունների ինքնուրույնության և հաշվետվողականության հարաբերակցությունը, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը և կրթության որակի ապահովման կազմակերպական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է տեսական դրույթների և գործնական կառավարման փորձի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրթության կառավարման իրական գործընթացներում առկա դժվարությունները, հակասությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև կրթական հաստատությունների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրման համար՝ ընդգծելով ղեկավարի դերը կազմակերպության զարգացման ռազմավարության ձևավորման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մանկավարժական կոլեկտիվի գործունեության համակարգման և կրթական միջավայրի բարելավման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կրթության կառավարման խնդիրը ներկայացնում է որպես հասարակության զարգացման ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտ, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետ կառավարումը պայմանավորում է ոչ միայն կրթության կազմակերպման որակը, այլև մարդկային կապիտալի ձևավորումը, սոցիալական զարգացման հնարավորությունները և երկրի երկարաժամկետ զարգացման ներուժը։ Այն կարող է հետաքրքրել կրթության կառավարման մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթական հաստատությունների ղեկավարներին, կրթական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և բուհերի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Հոգեբանություն

Այս ռեֆերատը վերաբերում է Ուիլյամ Շտեռնի գիտական գործունեությանը և նրա ներդրմանը հոգեբանության զարգացման մեջ, որտեղ նա համարվում է անձի հոգեբանության, ինտելեկտի ուսումնասիրության և դիֆերենցյալ հոգեբանության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ William Stern իր գիտական աշխատանքներում մեծ ուշադրություն է դարձրել անհատի հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով, որ մարդու հոգեկան զարգացումը պետք է դիտարկել ինչպես ներքին կարողությունների, այնպես էլ շրջակա միջավայրի փոխազդեցության համատեքստում։ Նա հայտնի է հատկապես IQ (ինտելեկտուալ գործակից) հասկացության ներդրման և զարգացման մեջ ունեցած դերակատարմամբ, որտեղ առաջարկել է մտավոր տարիքի և իրական տարիքի հարաբերակցության հիման վրա գնահատել մարդու ճանաչողական մակարդակը։ Շտեռնի մոտեցումները կարևոր դեր են ունեցել փորձարարական հոգեբանության զարգացման մեջ՝ նպաստելով հոգեբանական չափումների ավելի գիտական և համակարգված մեթոդների ձևավորմանը։ Նրա աշխատություններում ընդգծվում է նաև երեխայի հոգեբանական զարգացման ուսումնասիրության կարևորությունը, որտեղ նա փորձել է բացատրել, թե ինչպես են ժառանգականությունն ու միջավայրը միասին ազդում անձի ձևավորման վրա։ Շտեռնի գաղափարները զգալի ազդեցություն են ունեցել կրթական հոգեբանության, թեստավորման համակարգերի և անհատական տարբերությունների ուսումնասիրության վրա՝ դառնալով հիմք հետագա բազմաթիվ հետազոտությունների համար։ Այսպիսով, Ուիլյամ Շտեռնի գիտական ժառանգությունը կարևոր դեր ունի ժամանակակից հոգեբանության ձևավորման և զարգացման գործընթացում։