Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 9)

Պատմություն

Նկարագրվող աշխատությունը ուսումնասիրում է Հայաստանի հասարակական և քաղաքական զարգացման գործընթացները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ընկած առաջին տասնամյակում՝ ընդգրկելով 1945-1957 թվականները, երբ երկիրը գտնվում էր Խորհրդային Միության կազմում և ենթարկվում էր կենտրոնացված պետական կառավարման համակարգի ազդեցությանը։ Այս շրջանում Հայաստանում տեղի են ունեցել կարևոր սոցիալ-տնտեսական վերափոխումներ՝ վերականգնվել է պատերազմից վնասված տնտեսությունը, զարգացել են արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ոլորտները, իրականացվել են բնակչության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխություններ, ինչպես նաև քաղաքաշինական և մշակութային կյանքի ակտիվացման գործընթացներ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են քաղաքական կյանքի առանձնահատկությունները, կուսակցական վերահսկողության մեխանիզմները, գաղափարախոսական քաղաքականության ազդեցությունը հասարակության վրա և պետական կառավարման համակարգի գործելակերպը ստալինյան և հետստալինյան փուլերում։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է ազգային քաղաքականության դրսևորումներին, կրթության և գիտության զարգացման միտումներին, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը և ժողովրդի առօրյա կյանքում տեղի ունեցող փոփոխություններին՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին համադրվում կենտրոնական խորհրդային քաղաքականությունները և տեղական առանձնահատկությունները։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է եռանկյունաչափական ինտերպոլացիոն բազմանդամների զուգամիտության տեսական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մաթեմատիկական անալիզի և մոտարկումների տեսության մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում պարբերական ֆունկցիաների՝ որոշակի հանգույցներում տրված արժեքների հիման վրա եռանկյունաչափական բազմանդամներով ներկայացման և այդ մոտարկումների վարքի վերլուծությունն է։ Քննության են առնվում այն պայմանները, որոնց դեպքում ինտերպոլացիոն բազմանդամների հաջորդականությունը մոտենում է սկզբնական ֆունկցիային, ինչպես նաև զուգամիտության տեսակի, արագության և կայունության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիայի հարթության, անընդհատության և այլ անալիտիկական հատկությունների ազդեցությանը մոտարկման որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել կետային և հավասարաչափ զուգամիտության խնդիրներ, ինտերպոլացիոն սխալի գնահատումներ և տարբեր դասերի պարբերական ֆունկցիաների համար համապատասխան պայմանների սահմանում։ Կարևոր դեր ունեն նաև ինտերպոլացիոն հանգույցների ընտրությունն ու դրանց բաշխումը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն ազդել մոտարկման ճշգրտության և բազմանդամների վարքի վրա։ Եռանկյունաչափական ինտերպոլացիան սերտորեն կապված է Ֆուրիեի անալիզի հետ, ինչի շնորհիվ խնդիրը կարող է դիտարկվել նաև ֆունկցիաների եռանկյունաչափական ներկայացումների և դրանց մասնակի գումարների հատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել այնպիսի իրավիճակներ, երբ զուգամիտությունը խախտվում է կամ պահանջում է լրացուցիչ պայմանների կատարում՝ այդպիսով բացահայտելով ինտերպոլացիոն մեթոդների կիրառելիության սահմանները։ Տեսական արդյունքները կարևոր են ոչ միայն իրական և ֆունկցիոնալ անալիզի համար, այլև թվային մեթոդներում, որտեղ վերջավոր թվով տվյալների հիման վրա անհրաժեշտ է կառուցել պարբերական ֆունկցիաների ճշգրիտ մոտարկումներ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպաստում է եռանկյունաչափական ինտերպոլացիայի տեսության զարգացմանը՝ համակարգելով զուգամիտության պայմանների, սխալի գնահատման և ֆունկցիաների մոտարկման հետ կապված հիմնարար մաթեմատիկական խնդիրները։

Lեզվաբանություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով նրա բառապաշարային, քերականական և ոճական շերտերը հայ միջնադարյան գրավոր ավանդույթի համատեքստում։ Աշխատությունը վերլուծում է գրաբարին բնորոշ լեզվական կառուցվածքները, աստվածաբանական և փիլիսոփայական եզրաբանության կիրառությունը, ինչպես նաև պատկերավորման և շարադասության առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են երկի բարձր ոճական մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստում օգտագործվող հոմիլետիկ և մեկնողական լեզվաձևերին, որոնք միավորում են դիդակտիկ, բարոյախրատական և աստվածաբանական խոսքի տարրերը՝ ստեղծելով բազմաշերտ իմաստային համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է հունաբան և սեմական ազդեցությունների հնարավոր հետքերը, ինչպես նաև դրանց ինտեգրումը հայերեն միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագիտության, գրականագիտության և լեզվաբանության համար՝ նպաստելով «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվի գիտական մեկնաբանությանը և միջնադարյան հայ գրական լեզվի ուսումնասիրության խորացմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ծառայողների ուսուցման համակարգի տնտեսական և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պետական ծառայության արդյունավետության բարձրացման գործում մասնագիտական պատրաստվածության, շարունակական կրթության և վերապատրաստման կարևորությանը՝ դիտարկելով ուսուցումը ոչ միայն որպես մասնագիտական գիտելիքների փոխանցման, այլև պետական կառավարման որակի բարելավման ռազմավարական գործիք։ Գրքում ուսումնասիրվում են պետական ծառայողների ուսուցման կազմակերպման և կառավարման մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական գործոնները, ինչպես նաև առկա խնդիրներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման գործընթացի ֆինանսավորմանը, մարդկային ռեսուրսների զարգացմանը, կրթական ծրագրերի նպատակային ձևավորմանը և պետական կառավարման պահանջներին դրանց համապատասխանեցմանը։ Քննարկվում է նաև պետական ծառայողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման և կառավարման արդյունավետության միջև փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ որակյալ և շարունակական ուսուցումը կարող է նպաստել կառավարման գործընթացների կատարելագործմանը, որոշումների ընդունման արդյունավետությանը և հանրային ծառայությունների որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, պետական ծառայողների, տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններ ուսումնասիրող ուսանողների համար՝ որպես Հայաստանի պետական ծառայության ուսուցման համակարգի տնտեսական և կառավարչական կողմերի ուսումնասիրության աղբյուր։

Այլ առարկաներ

Քարաթափությունը բնական երկրաբանական վտանգավոր երևույթ է, որը բնութագրվում է լեռնային կամ ժայռային զանգվածներից քարերի, բեկորների և ժայռաբեկորների պոկվելով ու արագ սահելով դեպի լանջի ստորին հատվածներ։ Այս գործընթացը տեղի է ունենում տարբեր բնական գործոնների ազդեցության տակ, որոնցից են ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական քայքայման երևույթները, ինչպես նաև երկրաշարժերը, հորդառատ տեղումները և ջերմաստիճանային կտրուկ տատանումները։ Ժամանակի ընթացքում ժայռային ապարները թուլանում են հողմահարության, ճաքերի առաջացման և կապակցվածության կորուստի հետևանքով, ինչի արդյունքում դրանք դառնում են անկայուն և ենթակա են կոտրման ու տեղաշարժի։ Քարաթափության գործընթացում կարևոր դեր ունեն նաև մակերևութային և ստորգետնյա ջրերը, որոնք ներթափանցելով ժայռային զանգվածների մեջ՝ նվազեցնում են դրանց ամրությունը, լուծում կապակցող նյութերը և նպաստում ճեղքերի ընդարձակմանը։ Արդյունքում ծանրության ուժի ազդեցությամբ ժայռաբեկորները պոկվում են և մեծ արագությամբ շարժվում դեպի ներքև՝ հաճախ առաջացնելով վտանգավոր իրավիճակներ՝ ճանապարհների, բնակավայրերի և ենթակառուցվածքների համար։ Քարաթափությունը համարվում է լեռնային շրջաններին բնորոշ վտանգավոր բնական երևույթներից մեկը, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես երկրաբանական գործընթացների ըմբռնման, այնպես էլ կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման համար։

Մշակույթ

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը նվիրված է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի որոշակի ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող համապատասխան գրականության մասին արագ և հուսալի մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրել գրադարաններին, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և այլ հետաքրքրված ընթերցողներին։ Նյութում կարող են ընդգրկվել մշակույթի պատմությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրականությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ նույնականացնել անհրաժեշտ աղբյուրները, հետևել նոր հրատարակությունների ի հայտ գալուն և նպատակային ձևով համալրել մասնագիտական գրականության ֆոնդերը։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր դեր է կատարում նոր գրականության մասին օպերատիվ տեղեկատվության տարածման գործում՝ լրացնելով ընդհանուր մատենագիտական աղբյուրների և մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման միջև առկա բացը։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես ընթացիկ ընթերցողական հարցումների սպասարկման, այնպես էլ գիտահետազոտական և կրթական աշխատանքների համար անհրաժեշտ գրականության որոնման նպատակով։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա պատմամշակութային նշանակությամբ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված գրականության պատկերը և ուսումնասիրել թեմատիկ ուղղությունների զարգացումը։ Մատենագիտական տեղեկատվության համակարգումը նպաստում է նաև մշակութային ժառանգության վերաբերյալ աղբյուրների հայտնաբերմանը, պահպանմանը և հետագա գիտական շրջանառությանը։ Ընդհանուր առմամբ, տեղեկատուն հանդես է գալիս որպես մասնագիտական տեղեկատվական գործիք, որը միավորում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին տվյալները և հեշտացնում դրանց որոնումն ու օգտագործումը՝ ապահովելով մասնագետների և ընթերցողների ժամանակին տեղեկացվածությունը։