Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Июнь, №6)

Այլ առարկաներ

Ժողովածուն նվիրված է շրջանային և կենտրոնական գրադարանների գործունեության կազմակերպման, կառավարման և ընթերցողների սպասարկման հիմնական խնդիրներին։ Նյութերում քննության են առնվում գրադարանների տեղն ու դերը բնակչության մշակութային, կրթական և տեղեկատվական սպասարկման համակարգում, դրանց հիմնական գործառույթները և աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային ֆոնդերի ձևավորման, համալրման, հաշվառման, պահպանման և արդյունավետ օգտագործման հարցերին։ Ներկայացվում են ընթերցողների տարբեր խմբերի սպասարկման ձևերը, գրքի և ընթերցանության տարածման միջոցները, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպումը և գրադարանային միջոցառումների անցկացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնական գրադարանների մեթոդական և համակարգող գործառույթներին, շրջանային գրադարանների միջև համագործակցության կազմակերպմանը և մասնագիտական փորձի տարածմանը։ Քննարկվում են գրադարանային աշխատանքի պլանավորման, հաշվետվողականության, վիճակագրական տվյալների հավաքագրման և գործունեության արդյունքների գնահատման հարցերը։ Կարևորվում է գրադարանավարների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացումը, առաջավոր փորձի ուսումնասիրությունն ու կիրառումը և սպասարկման մեթոդների շարունակական կատարելագործումը։ Ժողովածուում ընդգրկված նյութերը կարող են ներկայացնել ինչպես տեսական ու մեթոդական դրույթներ, այնպես էլ գրադարանային աշխատանքի գործնական փորձ և կազմակերպական առաջարկություններ։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային համակարգերի ղեկավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, ինչպես նաև գրադարանային և տեղեկատվական գործունեություն ուսումնասիրող մասնագետների ու ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1991 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1994 թվականի մայիսը Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած քաղաքական և ինստիտուցիոնալ գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Խորհրդային Միության կազմալուծման ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրավիճակը, ինքնորոշման շուրջ զարգացումները և նոր կառավարման մարմինների ստեղծման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1991 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակմանը, դրան հաջորդած քաղաքական և վարչական վերափոխումներին, ինչպես նաև օրենսդիր ու գործադիր կառույցների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կառավարման համակարգի կազմակերպման, իրավական ակտերի ընդունման, տեղական իշխանության մարմինների գործունեության և պետական ինստիտուտների ձևավորման հետ կապված գործընթացները։ Դրանք դիտարկվում են հայ-ադրբեջանական հակամարտության և լայնածավալ ռազմական գործողությունների պայմաններում, ինչը էականորեն ազդել է հասարակական կյանքի, կառավարման և տնտեսության կազմակերպման վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական և տնտեսական կառավարման խնդիրներին, բնակչության կենսական կարիքների ապահովմանը և արտակարգ պայմաններում հաստատությունների գործունեությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին քաղաքական կապերի և միջազգային միջնորդական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ 1992 թվականին ստեղծված ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացը դարձավ հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջազգային հիմնական ձևաչափերից մեկը, իսկ 1994 թվականի մայիսին ձեռք բերված հրադադարը դադարեցրեց այդ փուլի լայնածավալ ռազմական գործողությունները՝ չլուծելով հակամարտության վերջնական քաղաքական կարգավիճակի հարցը։ Պատմական վերլուծության ընթացքում կարևոր է տարբերակել տվյալ ժամանակաշրջանում տեղում ձևավորված կառավարման ինստիտուտների փաստացի գործունեությունը և դրանց միջազգային իրավական կարգավիճակի շուրջ առկա տարաձայնությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե քաղաքական ճգնաժամի և հակամարտության պայմաններում ինչպես էին ձևավորվում նոր վարչական ու քաղաքական կառույցներ և ինչ խնդիրների էին բախվում դրանց գործունեության կազմակերպման ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքական պատմության, պետական կառավարման և հակամարտությունների պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով 1991–1994 թվականների իրադարձությունների ու ինստիտուցիոնալ վերափոխումների համակարգված պատմական քննություն։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որի հեղինակը Վահրամ Միրաքյան, անդրադառնում է հեռուստատեսային բովանդակության՝ հատկապես ագրեսիվ և բռնության տարրերով հարուստ հաղորդումների ազդեցությանը հասարակության վարքագծի, արժեքային համակարգի և հոգեբանական ընկալումների վրա։ Գրքում քննարկվում է, թե ինչպես մեդիան կարող է ձևավորել դիտողի մտածողությունը, հատկապես երեխաների և դեռահասների շրջանում՝ ուժեղացնելով ագրեսիվ վարքագծի մոդելավորումը կամ նվազեցնելով բռնության նկատմամբ զգայունությունը։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է լրատվամիջոցների պատասխանատվությանը, մեդիա դաշտի կոմերցիոն ճնշումներին և այն սոցիալական մեխանիզմներին, որոնք նպաստում են բռնի բովանդակության տարածմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը փորձում է կապել մեդիա միջավայրը և հասարակական վարքագիծը՝ ցույց տալով, որ հեռուստատեսությունը ոչ միայն տեղեկատվական, այլ նաև արժեք ձևավորող հզոր գործիք է։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ջերմամեխանիկական երևույթների և ուժեղ կողմնորոշումային օպտիկական ոչ գծայնության ձևավորման նոր մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են լազերային ճառագայթման և նյութի փոխազդեցության ֆիզիկական առանձնահատկությունները, լույսի էներգիայի կլանման հետևանքով առաջացող ջերմային փոփոխությունները, մեխանիկական լարումները և դրանց ազդեցությունը նյութի օպտիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլեկուլների կամ կառուցվածքային տարրերի կողմնորոշման փոփոխություններին, որոնք կարող են պայմանավորել նյութի օպտիկական արձագանքի ոչ գծային բնույթը։ Ուսումնասիրվում են ջերմային, մեխանիկական և օպտիկական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, լազերային դաշտի ազդեցությամբ նյութի կառուցվածքային վերակազմավորման հնարավորությունները և ուժեղ օպտիկական ոչ գծայնության առաջացման ֆիզիկական նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում հայտնաբերվող մեխանիզմների տեսական բացատրությանը, դրանց փորձարարական հետազոտման հնարավորություններին և ոչ գծային օպտիկայի զարգացման համար ունեցած նշանակությանը։ Աշխատությունը գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում լազերային ֆիզիկայի, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով լույսի միջոցով նյութերի օպտիկական հատկությունների կառավարման նոր մոտեցումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի մասնագետների, նյութագետների և համապատասխան բնագավառների հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է քրդերի ազգային-ազատագրական շարժումների զարգացմանը Թուրքիայում և դրանց փոխկապակցվածությանը տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների հետ՝ կենտրոնանալով 1926–1930 թվականների Արարատի ապստամբության ժամանակաշրջանի վրա։ Նյութում վերլուծվում են քրդական քաղաքական կազմակերպությունների ձևավորման, զինված դիմադրության և ինքնորոշման գաղափարների տարածման հիմնական փուլերը՝ ընդգծելով Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո ձևավորված նոր պետական համակարգի ազդեցությունը քրդական բնակչության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատի լեռնային շրջանում ծավալված ապստամբական շարժմանը, դրա կազմակերպչական կառուցվածքին, ռազմական գործողությունների ընթացքին և արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցությանը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է Թուրքիայի Հանրապետության պետական քաղաքականության արձագանքը՝ ներառյալ ռազմական գործողությունները, վարչական վերահսկողության ուժեղացումը և տարածաշրջանային կայունության վերականգնման փորձերը։ Միաժամանակ քննարկվում են տարածաշրջանային ուժերի հարաբերությունները, միջազգային միջավայրի ազդեցությունը և քրդական հարցի երկարաժամկետ ձևավորումը որպես քաղաքական և պատմական խնդիր։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի Հանրապետության անկախացումից հետո ձևավորված նոր քաղաքական իրողություններն են, որոնց պայմաններում Հայոց ցեղասպանության հիշողությունը, միջազգային ճանաչման հարցը և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրները դարձան Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայկական սփյուռքի գործունեության և միջազգային օրակարգի փոխկապակցված ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է ճանաչման գործընթացը ոչ միայն որպես պատմական իրողության միջազգային գնահատման ձգտում, այլև որպես քաղաքական, դիվանագիտական և հասարակական գործընթաց, որն ազդել է երկու երկրների հարաբերությունների զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել անկախ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական սկզբունքները, Թուրքիայի նկատմամբ ձևավորված դիրքորոշումները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորել են հարաբերությունների հաստատման ու զարգացման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցում տարբեր պետությունների, միջազգային կազմակերպությունների, խորհրդարանական կառույցների և հասարակական կազմակերպությունների դերակատարությանը։ Տարբեր երկրների կողմից ճանաչման վերաբերյալ ընդունված բանաձևերը, հայտարարությունները և քաղաքական որոշումները դիտարկվում են որպես միջազգային հանրության վերաբերմունքի ձևավորման կարևոր բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական սփյուռքի գործունեությունը։ Սփյուռքյան կազմակերպությունները տասնամյակներ շարունակ կարևոր դեր են ունեցել ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օրակարգի պահպանման, քաղաքական և հասարակական շրջանակների իրազեկման, պատմական հիշողության պահպանման և տարբեր երկրների օրենսդիր մարմիններում համապատասխան նախաձեռնությունների առաջմղման գործում։ Այս գործունեությունը որոշակի ազդեցություն է ունեցել միջազգային քաղաքական օրակարգում հարցի պահպանման վրա և, միաժամանակ, առնչվել է Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Թուրքիայի պետական քաղաքականությանը ցեղասպանության հարցի նկատմամբ։ Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման վերաբերյալ մոտեցումները և միջազգային ճանաչման նախաձեռնություններին հակազդելու քաղաքականությունը կարևոր գործոններ են եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրության առարկա են դառնում նաև թուրքական արտաքին քաղաքականության այն քայլերը, որոնք ուղղված են եղել միջազգային ճանաչման գործընթացի սահմանափակմանը կամ դրա քաղաքական հետևանքների կանխմանը։ 1990-ականների և 2000-ականների ընթացքում հարաբերությունների կարգավորման փորձերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում հետազոտության մեջ։ Դիվանագիտական կապերի հաստատման բացակայությունը, սահմանների փակ լինելը, տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները և պատմական հարցերի շուրջ հակասությունները ստեղծել են բարդ միջավայր երկկողմ հարաբերությունների համար։ Միաժամանակ առկա են եղել երկխոսության և հարաբերությունների կարգավորման տարբեր նախաձեռնություններ, որոնք ցույց են տվել, որ պատմական հիշողության և քաղաքական հարաբերությունների հարցերը հնարավոր է դիտարկել նաև բանակցային գործընթացների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2009 թվականի հայ-թուրքական արձանագրությունների գործընթացին։ Դրանց նախապատրաստումն ու ստորագրումը դիտարկվում են որպես հարաբերությունների կարգավորման ամենանշանակալի փորձերից մեկը ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում։ Արձանագրությունների շուրջ քննարկումները ցույց տվեցին, որ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման, սահմանների բացման և պատմական հարցերի շուրջ մոտեցումների միջև գոյություն ունի բարդ փոխկապակցվածություն։ Ցեղասպանության հարցի միջազգային ճանաչման գործընթացը այս փուլում շարունակեց մնալ Հայաստանի, Թուրքիայի և սփյուռքյան կառույցների քաղաքական ու հասարակական քննարկումների կարևոր թեմա։ Ուսումնասիրությունը կարող է վերլուծել նաև այն հարցը, թե որքանով է միջազգային ճանաչման ընդլայնումը նպաստել հայ-թուրքական հարաբերությունների բարդացմանը, և որքանով այն, ընդհակառակը, նպաստել է պատմական խնդրի միջազգային տեսանելիության բարձրացմանը։ Այս հարցի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբերակել պատմական հիշողության, արդարության և միջազգային իրավաքաղաքական գնահատականի խնդիրները՝ դրանց ազդեցությունը չնույնացնելով երկկողմ դիվանագիտական հարաբերությունների բոլոր գործոնների հետ։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային քաղաքական միջավայրի ուսումնասիրությունը։ Հայ-թուրքական հարաբերությունները զարգացել են ոչ թե մեկուսացված, այլ Հարավային Կովկասի անվտանգության, Հայաստանի և Ադրբեջանի հակամարտության, Թուրքիայի տարածաշրջանային քաղաքականության և միջազգային ուժերի շահերի փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի ազդեցությունը նպատակահարմար է դիտարկել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում։ 2015 թվականի՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հետ կապված միջազգային միջոցառումները և քաղաքական հայտարարությունները կարող են առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնել հետազոտության մեջ։ Այդ ժամանակահատվածում թեման լայնորեն քննարկվեց տարբեր երկրների քաղաքական և հասարակական շրջանակներում, իսկ Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների պատմական ու քաղաքական խնդիրները կրկին հայտնվեցին միջազգային ուշադրության կենտրոնում։ 2016 թվականը կարող է դիտարկվել որպես ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի ամփոփիչ փուլ, որի ընթացքում արդեն տեսանելի էին նախորդ տարիների գործընթացների արդյունքները և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման սահմանափակումները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել միջազգային ճանաչման գործընթացի և երկկողմ հարաբերությունների միջև առկա փոխազդեցությունների ավելի հավասարակշռված գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը եղել է հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա ազդող կարևոր քաղաքական և հասարակական գործոններից մեկը, սակայն այն գործել է տարածաշրջանային, դիվանագիտական, պատմական և աշխարհաքաղաքական բազմաթիվ այլ հանգամանքների հետ փոխկապակցված։ Թեման կարևոր է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմության, ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի, սփյուռքի քաղաքական գործունեության և Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։