Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги . Сельское хозяйство. Информационный указатель (1979, №11)

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրանտների իրավունքների պաշտպանության իրավական, ինստիտուցիոնալ և սոցիալական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում միգրանտների իրավական կարգավիճակը դիտարկվում է մարդու իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր համակարգի համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով այն երաշխիքներին, որոնք պետք է ապահովեն նրանց հավասար և արժանապատիվ վերաբերմունքը, իրավական պաշտպանությունը և հասարակական կյանքին մասնակցության հնարավորությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել Հայաստանի միգրացիոն օրենսդրությունը, ապաստանի և փախստականի կարգավիճակի հետ կապված հարցերը, մուտքի և բնակության իրավական ռեժիմները, աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության հասանելիությունը, առողջապահական ու կրթական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները, ինչպես նաև դատարան և իրավական պաշտպանության այլ մեխանիզմներ դիմելու հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ միգրանտների խոցելի կարգավիճակից, լեզվական և մշակութային տարբերություններից, իրավական տեղեկատվության սահմանափակ հասանելիությունից, փաստաթղթավորման դժվարություններից, աշխատանքային շահագործման վտանգից կամ սոցիալական ինտեգրման խոչընդոտներից։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է պետական կառույցների, իրավապահ մարմինների և այլ համապատասխան կազմակերպությունների դերին միգրանտների իրավունքների պաշտպանության և խախտումների կանխարգելման գործընթացում։ Կարևոր ուղղություն է միջազգային իրավական չափանիշների և ազգային իրավակարգավորման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև Հայաստանի կողմից ստանձնած միջազգային պարտավորությունների ազդեցությունը միգրանտների իրավունքների պաշտպանության համակարգի վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող համակարգի հիմնական բացերն ու մարտահրավերները և դիտարկելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ օրենսդրական կատարելագործման, իրավական պաշտպանության մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման, պետական ծառայությունների հասանելիության և միգրանտների սոցիալական ինտեգրման միջոցով։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խոշոր ձեռնարկությունների վերակազմավորման տնտեսական, կազմակերպական և կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերակազմավորումը դիտարկվում է որպես ձեռնարկությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման, շուկայական պայմաններին հարմարվելու, ֆինանսական կայունության ամրապնդման և մրցունակության բարելավման կարևոր միջոց։ Վերլուծվում են խոշոր ձեռնարկությունների արտադրական, ֆինանսական և կառավարման կառուցվածքները, դրանց գործունեության արդյունավետության վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև վերափոխումների անհրաժեշտություն առաջացնող տնտեսական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականության հարաբերությունների փոփոխությանը, կառավարման համակարգերի արդիականացմանը, արտադրական հզորությունների արդյունավետ օգտագործմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը և կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում ֆինանսական վերակազմավորման խնդիրները՝ պարտավորությունների կառավարումը, ծախսերի օպտիմալացումը, ներդրումային միջոցների ներգրավումը, ֆինանսական հոսքերի կարգավորումը և ձեռնարկությունների վճարունակության վերականգնման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև մարդկային ռեսուրսների կառավարման դերը, քանի որ կազմակերպական փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել աշխատուժի կառուցվածքի, մասնագիտական պահանջների և աշխատանքի կազմակերպման ձևերի փոփոխությամբ։ Հայաստանի տնտեսական միջավայրի համատեքստում ուսումնասիրվում են շուկայական հարաբերությունների զարգացման, սեփականաշնորհման գործընթացների, ներդրումային միջավայրի, մրցակցության և պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունները խոշոր ձեռնարկությունների գործունեության վրա։ Վերլուծվում են վերակազմավորման տարբեր ձևերն ու մեխանիզմները, այդ թվում՝ ձեռնարկությունների միավորումը, բաժանումը, կառավարման կառուցվածքի փոփոխությունը, արտադրության մասնագիտացումը և ոչ արդյունավետ ստորաբաժանումների վերափոխումը։ Հետազոտության ընթացքում կարևորվում է յուրաքանչյուր ձեռնարկության տնտեսական վիճակի համալիր գնահատումը և այնպիսի ռազմավարության ընտրությունը, որը համապատասխանում է տվյալ կազմակերպության արտադրական հնարավորություններին ու շուկայական պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերակազմավորման ընթացքում առաջացող սոցիալական և տնտեսական հետևանքներին, հնարավոր ռիսկերին և դրանց կառավարման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի խոշոր ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական առողջացման, արտադրական ներուժի առավել նպատակային օգտագործման և Հայաստանի տնտեսության մեջ դրանց կայուն զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ջերմամեխանիկական երևույթների և ուժեղ կողմնորոշումային օպտիկական ոչ գծայնության ձևավորման նոր մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են լազերային ճառագայթման և նյութի փոխազդեցության ֆիզիկական առանձնահատկությունները, լույսի էներգիայի կլանման հետևանքով առաջացող ջերմային փոփոխությունները, մեխանիկական լարումները և դրանց ազդեցությունը նյութի օպտիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլեկուլների կամ կառուցվածքային տարրերի կողմնորոշման փոփոխություններին, որոնք կարող են պայմանավորել նյութի օպտիկական արձագանքի ոչ գծային բնույթը։ Ուսումնասիրվում են ջերմային, մեխանիկական և օպտիկական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, լազերային դաշտի ազդեցությամբ նյութի կառուցվածքային վերակազմավորման հնարավորությունները և ուժեղ օպտիկական ոչ գծայնության առաջացման ֆիզիկական նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում հայտնաբերվող մեխանիզմների տեսական բացատրությանը, դրանց փորձարարական հետազոտման հնարավորություններին և ոչ գծային օպտիկայի զարգացման համար ունեցած նշանակությանը։ Աշխատությունը գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում լազերային ֆիզիկայի, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով լույսի միջոցով նյութերի օպտիկական հատկությունների կառավարման նոր մոտեցումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի մասնագետների, նյութագետների և համապատասխան բնագավառների հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է մելեմի արտադրության պայմանների հիգիենիկ և թունաբանական գնահատմանը՝ ուշադրություն դարձնելով արտադրական միջավայրում առկա գործոնների և աշխատողների առողջության միջև հնարավոր փոխկապակցվածություններին։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատանքային միջավայրի սանիտարահիգիենիկ բնութագրումն է, արտադրական գործընթացների ընթացքում առաջացող քիմիական ու ֆիզիկական գործոնների գնահատումը և դրանց հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում աշխատավայրի օդային միջավայրի վիճակը, արտադրական փոշու և քիմիական նյութերի հնարավոր առկայությունը, միկրոկլիմայական պայմանները, աղմուկը և աշխատանքի կազմակերպման հետ կապված այլ գործոններ։ Թունաբանական ուղղությամբ ուսումնասիրվում են արտադրության հետ կապված նյութերի ազդեցության ընդհանուր բնութագրերը և օրգանիզմի արձագանքի հնարավոր օրինաչափությունները՝ նպատակ ունենալով գնահատել մասնագիտական ազդեցության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիգիենիկ դիտարկումների և թունաբանական տվյալների համադրմանը, քանի որ այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս արտադրական միջավայրի վտանգները գնահատել ոչ միայն առանձին գործոնների, այլև դրանց ընդհանուր ազդեցության տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր աշխատանքային տեղամասերի պայմանների համեմատական գնահատում, աշխատողների մասնագիտական ազդեցության բնույթի ուսումնասիրություն և առողջության պահպանման համար կարևոր ռիսկային գործոնների բացահայտում։ Կարևորվում են աշխատանքի անվտանգության, արտադրական սանիտարիայի, օդափոխության, անհատական պաշտպանության և աշխատանքային միջավայրի պարբերական վերահսկողության ընդհանուր սկզբունքները։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը կարող է հիմք ծառայել արտադրական պայմանների բարելավման, վնասակար ազդեցությունների նվազեցման և մասնագիտական առողջության պահպանման կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է աշխատանքի հիգիենայի, արդյունաբերական թունաբանության և մասնագիտական առողջության պահպանման մոտեցումները՝ արտադրական միջավայրի անվտանգության համալիր գնահատման նպատակով։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է V–XII դարերում հայոց տոմարական համակարգի վերաբերյալ ձևավորված մեկնությունների պատմական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայկական ժամանակագրական գիտելիքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրավոր սկզբնաղբյուրներն են, որոնցում պահպանվել են տարվա կառուցվածքի, ամիսների և օրերի հաշվարկի, տոմարական շրջանների, շարժական ու անշարժ տոների, թվականների համապատասխանեցման և ժամանակի հաշվարկման այլ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Տոմարական մեկնությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գործնական հաշվարկների համար նախատեսված նյութեր, այլև որպես միջնադարյան գիտական մտքի կարևոր արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակի ընկալման, աստղագիտական գիտելիքների և եկեղեցական ժամանակագրության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հեղինակների և ձեռագրական ավանդույթների մեջ պահպանված տոմարագիտական պատկերացումների համեմատությանը, դրանց ձևավորման պատմական պայմաններին և ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխություններին։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեքստերի ծագումը, փոխադարձ կապերը, հնարավոր խմբագրումները և հետագա ընդօրինակումների ընթացքում առաջացած տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տոմարական համակարգի հարաբերակցությունը հարևան և քրիստոնեական այլ ժամանակագրական ավանդույթների հետ, քանի որ միջնադարյան հեղինակները ժամանակի հաշվարկման խնդիրները հաճախ դիտարկել են ավելի լայն գիտական ու եկեղեցական միջավայրում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննվել նաև տոմարական բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ պատկերացումները, տարբեր թվագրական համակարգերի համապատասխանեցման եղանակները և պատմական իրադարձությունների թվականները ճշգրտելու համար կիրառված հաշվարկային սկզբունքները։ Տոմարական նյութերի վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական սկզբնաղբյուրների ճիշտ թվագրման համար, քանի որ միջնադարյան տարեգրություններում, հիշատակարաններում և այլ գրավոր հուշարձաններում հանդիպող թվականների մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է տվյալ ժամանակաշրջանի տոմարական համակարգերի իմացություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանում մաթեմատիկական և աստղագիտական գիտելիքների զարգացման որոշ դրսևորումներին և դրանց կիրառությանը ժամանակագրության բնագավառում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է տոմարագիտության, պատմագիտության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ միջնադարյան հայկական տոմարական մեկնությունների ձևավորման, փոխանցման և պատմագիտական արժեքի համակարգված բացահայտման նպատակով։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է քարքարոտ հողերի մշակման համար նախատեսված խորը փխրեցուցիչի հաշվարկային մեթոդի մշակմանը և դրա հիմնական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը հողային շերտի խորքային փխրեցման գործընթացի արդյունավետության բարձրացումն է՝ հաշվի առնելով քարքարոտ հողերի մեխանիկական և ֆիզիկական առանձնահատկությունները, աշխատանքային օրգանների վրա առաջացող բեռնվածությունները և մեքենայի աշխատանքի պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են խորքային փխրեցման տեխնոլոգիական գործընթացի տեսական հիմքերը, հողի դիմադրության ձևավորման առանձնահատկությունները, քարերի առկայության ազդեցությունը աշխատանքային օրգանի շարժման և բեռնվածության վրա, ինչպես նաև մեքենայի քարշային և էներգետիկ ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորը փխրեցուցիչի կառուցվածքային տարրերի և աշխատանքային օրգանների հիմնական երկրաչափական ու տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրությանը։ Հաշվարկային մեթոդի մշակման միջոցով հիմնավորվում են մշակման խորությունը, աշխատանքային օրգանի չափերը, ձևը, տեղադրման անկյունները, շարքերի և աշխատանքային օրգանների միջև եղած հեռավորությունները, ինչպես նաև աշխատանքի ընթացքում առաջացող ուժերի և էներգետիկ ծախսերի գնահատման եղանակները։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է տարբեր աշխատանքային պայմանների դեպքում մեքենայի կայուն և արդյունավետ աշխատանքի ապահովումը՝ նվազեցնելով հողի ավելորդ խտացումը, աշխատանքային օրգանների գերբեռնվածությունը և տեխնիկական մաշվածությունը։ Տեսական հաշվարկների և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել առաջարկվող լուծումների հիմնավորվածությունը, բացահայտել կառուցվածքի առավել արդյունավետ պարամետրերը և որոշել դրանց ազդեցությունը հողի մշակման որակի ու մեքենայի արտադրողականության վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծմամբ զբաղվող ինժեներներին, հողամշակման տեխնոլոգիաների մասնագետներին, մեքենաշինական և ագրարային ուղղությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն նաև գործնական նշանակություն ունի քարքարոտ հողերի պայմաններում աշխատող հողամշակման մեքենաների կատարելագործման, դրանց էներգետիկ արդյունավետության բարձրացման և աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման տեսանկյունից։