Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն :Ինֆորմացիոն ցանկ (1976, Փետրվար, թիվ 2)

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի գործունեությանը Այսրկովկասում՝ այն դիտարկելով որպես XIX դարի ռուսական դիվանագիտական և մշակութային ներկայության կարևոր դրսևորում տարածաշրջանում։ Նյութում վերլուծվում են Գրիբոյեդովի դիվանագիտական առաքելությունները, մասնավորապես նրա գործունեությունը Պարսկաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում և Թուրքմենչայի պայմանագրի կնքման շուրջ ծավալված բանակցություններում ունեցած դերակատարությունը, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Այսրկովկասի քաղաքական քարտեզի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա վարչական և դիվանագիտական աշխատանքին Թիֆլիսում և տարածաշրջանի կառավարման համակարգում, ինչպես նաև մշակութային միջավայրի վրա ունեցած ազդեցությանը՝ ներառյալ ռուսական կրթական և գրական շրջանակների հետ կապերը։ Քննարկվում են նաև Գրիբոյեդովի մարդկային և ինտելեկտուալ կերպարը, նրա հարաբերությունները տեղական հասարակության տարբեր շերտերի հետ և նրա գործունեության ողբերգական ավարտը Թեհրանում, որը խոր հետք է թողել տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Գրիբոյեդովի գործունեությունը Այսրկովկասում միաժամանակ ունեցել է քաղաքական, դիվանագիտական և մշակութային նշանակություն՝ ձևավորելով ռուս-կովկասյան հարաբերությունների զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի գրող Սինքլեր Լուիսի ստեղծագործական համակարգի, գեղարվեստական մտածողության և գրական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի արձակում ամերիկյան հասարակության սոցիալական, բարոյական և մշակութային խնդիրների գեղարվեստական արտացոլման սկզբունքների վրա։ Քննության են առնվում ռեալիստական պատկերման մեթոդները, երգիծանքի և հեգնանքի կիրառումը, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական կառուցվածքը և հասարակական միջավայրի նկարագրման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ գրողի ստեղծագործություններում անհատի կյանքը հաճախ ներկայացվում է հասարակական հաստատությունների, ընդունված արժեքների, մասնագիտական միջավայրի և զանգվածային մտածողության հետ ունեցած հարաբերությունների միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական քննադատությանը, որի օգնությամբ բացահայտվում են հասարակական կարծրատիպերը, նյութական հաջողության գերարժևորումը, առևտրայնացված մտածողությունը, հասարակական հեղինակության ձգտումը և անհատի ինքնուրույնության սահմանափակման տարբեր դրսևորումները։ Ուսումնասիրվում է կերպարների հոգեբանական ու սոցիալական բնութագրման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով անհատական ճակատագրերը վերածվում են ավելի լայն հասարակական երևույթների արտահայտման միջոցի։ Հատուկ նշանակություն ունի երգիծական տիպականացման մեթոդը, երբ առանձին հերոսի վարքագծի, խոսքի և աշխարհընկալման միջոցով ներկայացվում են որոշակի սոցիալական խմբի կամ միջավայրի բնորոշ հատկանիշները։ Դիտարկվում են նաև երկխոսության, հեղինակային գնահատականի, մանրամասների, հակադրությունների և կենցաղային նկարագրությունների գործառույթները գեղարվեստական ամբողջության ձևավորման մեջ։ Գրողի մեթոդը վերլուծվում է ամերիկյան քննադատական ռեալիզմի զարգացման համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով իրականության դիտարկման և դրա գեղարվեստական վերաիմաստավորման հարաբերակցությանը։ Կարևորվում է նաև լեզվաոճական միջոցների դերը կերպարների անհատականացման, սոցիալական միջավայրի վերարտադրման և երգիծական ազդեցության ուժեղացման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես են գեղարվեստական ձևը, սոցիալական դիտարկումը և քննադատական վերաբերմունքը միավորվում միասնական ստեղծագործական համակարգում։ Միաժամանակ ներկայացվում է հեղինակի տեղը XX դարի ամերիկյան գրականության զարգացման գործընթացում և նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը հասարակության ու անհատի փոխհարաբերությունների գեղարվեստական ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագիտության, ամերիկյան գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության և գեղարվեստական մեթոդի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Մշակույթ

Նոր Ջուղայի հայկական գրադարանների պատմությունը սերտորեն կապված է այդ գաղթօջախի՝ որպես 17-րդ դարից ձևավորված հայկական մշակութային կենտրոնի ընդհանուր զարգացումների հետ։ New Julfa-ը հիմնադրվեց 17-րդ դարի սկզբին և շուտով դարձավ ոչ միայն առևտրական, այլ նաև կրթամշակութային կարևոր օջախ, որտեղ գրքի մշակույթը, ձեռագրական ավանդույթները և տպագրությունը զարգացան համատեղ՝ ստեղծելով գրադարանային համակարգի հիմքերը։ Հատկապես կարևոր դեր է ունեցել եկեղեցական և վանական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են առաջին գրապահոցները՝ ձեռագրերի պահպանման և կրոնական-կրթական գրականության հավաքման նպատակով։ Դրան զուգահեռ՝ 17-րդ դարում տպագրության առաջացումը Նոր Ջուղայում նպաստեց գրքային ֆոնդի ընդլայնմանը և գիտելիքի տարածմանը, ինչը հետագայում դարձավ գրադարանների ձևավորման կարևոր հիմք։ 19-րդ դարում, կրթական հաստատությունների՝ դպրոցների և ուսումնական կենտրոնների զարգացման հետ մեկտեղ, գրադարանային գործառույթները սկսեցին ավելի կազմակերպված բնույթ ստանալ, ձևավորվեցին ուսումնական գրադարաններ, որոնք սպասարկում էին թե՛ աշակերտներին, թե՛ հոգևորականությանը և տեղական մտավորականությանը։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները նշում են, որ Նոր Ջուղայում կարելի է առանձնացնել գրադարանների մի քանի հիմնական հիմք՝ վանական գրադարան, կրթական հաստատություններին կից գրադարաններ և համայնքային կամ միութենական գրադարաններ, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական գրադարանային համակարգ՝ ներառելով նաև արժեքավոր ձեռագրեր և հայագիտական աշխատություններ։ Այս համակարգը ոչ միայն պահպանել է հայկական գրավոր ժառանգությունը, այլ նաև նպաստել է արևելահայ գրականության, լեզվաբանության և պատմագիտության զարգացմանը՝ Նոր Ջուղան դարձնելով հայկական մշակութային հիշողության կարևոր կենտրոններից մեկը։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է միկրոնային և ենթամիկրոնային հաստության ատոմային գոլորշիների շերտերում նեղ օպտիկական ռեզոնանսների ձևավորման գործընթացներին՝ երկխրոմատիկ լազերային ճառագայթման դաշտում՝ ընդգծելով լույս-մատերիա փոխազդեցության քվանտային բնույթը և սպեկտրալ հատկությունների վերահսկման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն ֆիզիկական մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով բազմահաճախական լազերային դաշտը առաջացնում է ատոմային մակարդակների համահունչ փոխազդեցություն՝ հանգեցնելով նեղ սպեկտրալ գծերի և բարձր ընտրողականության ռեզոնանսային երևույթների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային անցումների, դոպլերյան լայնացման, ինչպես նաև համահունչ պոպուլյացիոն թակարդման և էլեկտրամագնիսական ինդուկցված թափանցելիության (EIT) էֆեկտների դերին նման համակարգերում։ Ներկայացվում է նաև բարակ շերտերում տարածական սահմանափակման ազդեցությունը սպեկտրալ գծերի ձևավորման վրա, որտեղ պատերի բախումները և քվազի-երկչափ դինամիկան էականորեն փոխում են ռեզոնանսային պատկերը։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև երկխրոմատիկ ճառագայթման միջոցով սպեկտրալ կառավարման հնարավորությունները՝ ներառյալ ռեզոնանսների տեղաշարժը, նեղացումը և ուժեղացումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ միկրոնային հաստության ատոմային գոլորշիներում նեղ օպտիկական ռեզոնանսների ձևավորումը կարևոր դեր ունի բարձր ճշգրտության սպեկտրոսկոպիայի, քվանտային չափագիտության և լազերային տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ։

Լեզվաբանություն

Գիրքը նախատեսված է հայերեն և վրացերեն լեզուների ինքնուրույն ուսումնասիրման համար՝ ընթերցողին տրամադրելով երկու լեզուների հիմնական տարրերին ծանոթանալու հնարավորություն։ Նմանատիպ ինքնուսույցները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական գիտելիքների տարածման գործում՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուներով խոսող համայնքները սերտորեն փոխգործակցել են առօրյա կյանքում, առևտրում, կրթության և հասարակական գործունեության ընթացքում։ Հայերենի և վրացերենի համատեղ ուսուցումը կարող էր նպաստել հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, հարևան ժողովուրդների լեզուների ճանաչմանը և միջմշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Ինքնուսուցման ձեռնարկների կառուցվածքը սովորաբար հիմնվում է այբուբենի, արտասանության, բառապաշարի, քերականական հիմնական կանոնների և առօրյա հաղորդակցության համար անհրաժեշտ արտահայտությունների աստիճանական յուրացման վրա։ Այսպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողին ինքնուրույն կազմակերպելու ուսուցման ընթացքը՝ առանց դասընթացի մշտական ղեկավարության, և կիրառելու ձեռք բերած գիտելիքները գործնական իրավիճակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ-վրացական լեզվական ու մշակութային հարաբերությունների և Կովկասում լեզուների ուսուցման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայերենով և վրացերենով հետաքրքրվող ընթերցողներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրողներին։

Կենսաբանություն

Գրքում ուսումնասիրվում է կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությունը ազատ ռադիկալային գործընթացների և բջջային թաղանթային կառույցների վրա, վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի ձևավորման մեխանիզմները և դրանց կապը բջջային մեմբրանների լիպիդային պերօքսիդացման հետ, ներկայացվում են հակաօքսիդանտ համակարգերի դերը ազատ ռադիկալների չեզոքացման գործընթացներում, դիտարկվում են կենսաբանական ակտիվ միացությունների՝ վիտամինների, ֆենոլային միացությունների և այլ բնական հակաօքսիդանտների ազդեցությունը բջջային կառուցվածքների կայունության վրա, ուսումնասիրվում են թաղանթային սպիտակուցների և լիպիդային շերտերի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները օքսիդատիվ գործոնների ազդեցությամբ, կիրառվում են փորձարարական և սպեկտրոսկոպիկ մեթոդներ՝ բջջային մակարդակում ընթացող գործընթացների գնահատման համար, աշխատանքը համադրում է տեսական կենսաքիմիան և կիրառական բիոֆիզիկան՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կենսաբանական ակտիվ նյութերի պաշտպանիչ դերը բջջային համակարգերում և դրանց հնարավոր կիրառությունները բժշկության ու կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։