Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Информационный указатель (1978, Նոյեմբեր, թիվ 11)

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային պատրաստուկների և հակաբիոտիկների ազդեցության ուսումնասիրությանը հորթերի օրգանիզմի բնական դիմադրողականության, իմունային համակարգի գործունեության և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա։ Քննարկվում են երիտասարդ կենդանիների պաշտպանական մեխանիզմների ձևավորման առանձնահատկությունները, օրգանիզմի ոչ սպեցիֆիկ դիմադրողականության նշանակությունը և արտաքին ու ներքին գործոնների ազդեցությունը կենդանիների առողջության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթնաթթվային մանրէների կենսաբանական հատկություններին, աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության պահպանման գործում դրանց դերին և մարսողական համակարգի բնականոն գործունեության ապահովման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հակաբիոտիկների ազդեցության առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման հետևանքով աղիքային մանրէային միջավայրում առաջացող փոփոխությունները և օրգանիզմի պաշտպանական գործառույթների հետ հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հորթերի արյան ձևաբանական և կենսաքիմիական ցուցանիշներին, իմունաբանական արձագանքներին, աճի ու զարգացման գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր պատրաստուկների կիրառման պայմաններում դրանց փոփոխությունների գնահատմանը։ Կարևորվում են կաթնաթթվային պատրաստուկների և հակաբիոտիկների ազդեցությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, դրանց հնարավոր դրական ու բացասական հետևանքների բացահայտումը և կենդանիների առողջության պահպանման արդյունավետ մոտեցումների մշակումը։ Դիտարկվում են նաև երիտասարդ կենդանիների հիվանդությունների կանխարգելման, աղիքային միկրոֆլորայի կայունության ապահովման, հակաբիոտիկների հիմնավորված օգտագործման և անասնաբուժական միջոցառումների կատարելագործման հարցերը։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի անասնաբուժության, կենդանիների ֆիզիոլոգիայի, իմունաբանության և անասնապահության ոլորտներում գիտականորեն հիմնավորված կանխարգելիչ միջոցառումների զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, մանրէաբանների, իմունաբանների, անասնաբուծության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվում ժխտման արտահայտման միջոցների, դրանց քերականական, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ժխտման լեզվաբանական բնույթը, դրա դերը խոսքի իմաստային կառուցվածքում, ինչպես նաև ժխտական նշանակության ձևավորման և արտահայտման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի ժխտական մասնիկներին, բայական ժխտական ձևերին, ժխտական դերանուններին և մակբայներին, ինչպես նաև նախադասության տարբեր անդամների հետ դրանց փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրվում են ընդհանուր և մասնակի ժխտման առանձնահատկությունները, ժխտման շարահյուսական ընդգրկումը, հաստատական և ժխտական կառույցների փոխակերպման հնարավորությունները և ժխտական արտահայտությունների իմաստային նրբերանգները։ Անդրադարձ է կատարվում ժխտման միջոցների կիրառությանը գրական և խոսակցական հայերենում, դրանց ոճական գործառույթներին, հաղորդակցական նշանակությանը և խոսքի համատեքստից կախված մեկնաբանություններին։ Կարևորվում են հայերենի քերականական համակարգում ժխտման արտահայտության պատմական զարգացման, լեզվական տարբեր մակարդակների փոխազդեցության և ժխտական կառուցվածքների դասակարգման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հայոց լեզվի ուսուցիչների, դասախոսների, թարգմանիչների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կրոն

Այս աշխատությունը հայ եկեղեցու դավանանքի համառոտ և համակարգված ներկայացումն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Հայ Առաքելական Եկեղեցու հավատքի հիմնական դրույթներին, պատմական ձևավորմանը, եկեղեցական կարգին, ծեսերին և հոգևոր ավանդույթներին։ Գիրքը կազմել է քահանա Սարգիս Մաքսիմաջյանը և առաջին անգամ հրատարակվել է 1899 թվականին Ռոստովում, իսկ երկրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1909 թվականին։ Աշխատությունը կազմված է մի քանի հիմնական բաժիններից, որոնցում անդրադարձ է կատարվում Հայ եկեղեցու պատմությանը, դավանությանը, Սուրբ Երրորդության խորհրդին, եկեղեցու խորհրդանիշներին, ծագմանը, նվիրապետական կարգին, տոներին և պահքերին։ Աշխատության հիմնական նպատակը ոչ միայն եկեղեցական ուսմունքի դրույթների շարադրումն է, այլև Հայ Եկեղեցու վերաբերյալ տարածված սխալ պատկերացումների պարզաբանումը։ Հեղինակը հատկապես կարևորում է այն հանգամանքը, որ հայ եկեղեցական ավանդության մասին ոչ բավարար գիտելիքները կարող են հանգեցնել սխալ կամ թյուր մեկնաբանությունների։ Այդ պատճառով գիրքը կառուցված է բացատրական սկզբունքով՝ փորձելով մատչելի ձևով ներկայացնել եկեղեցու հավատքի հիմքերը և դրանց պատմական ու աստվածաբանական հիմնավորումները։ Դավանաբանական հատվածներում ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական հիմնական հավատալիքներին՝ Սուրբ Երրորդությանը, Քրիստոսի անձին և փրկագործությանը, Եկեղեցու նշանակությանը, խորհուրդներին և քրիստոնեական պաշտամունքին։ Հայ Եկեղեցու դավանանքի ներկայացումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրա պատմական առանձնահատկությունները ձևավորվել են հին արևելյան քրիստոնեական ավանդույթի շրջանակում։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է Հին Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին և չի ընդունում Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները, իսկ նրա դավանաբանական ավանդության աղբյուրների շարքում կարևոր դեր ունեն Հավատո հանգանակները, եկեղեցական ժողովների որոշումները և հեղինակավոր հայրերի ու աստվածաբանների երկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է եկեղեցու պատմական զարգացման և նրա դավանանքի փոխկապակցվածության ներկայացումը։ Հայոց քրիստոնեական ինքնությունը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական դարաշրջանից սկսած, իսկ Հայ Եկեղեցին դարերի ընթացքում ոչ միայն պահպանել է կրոնական ավանդույթը, այլև դարձել է հայ ժողովրդի ազգային և մշակութային կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության վերաբերյալ աղբյուր։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես 19-րդ դարի վերջի հայ հասարակության կրոնական և մշակութային միջավայրն ուսումնասիրելու համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Հայ Եկեղեցու դավանանքի վերաբերյալ ռուսերեն լեզվով մատչելի և պարզաբանումներ պարունակող աշխատությունների անհրաժեշտությունը կապված էր նաև Ռուսական կայսրության բազմադավան միջավայրում հայերի և այլ քրիստոնեական համայնքների փոխհարաբերությունների հետ։ Ավելի վաղ՝ 1799 թվականին, ռուսերեն էր հրատարակվել Հայ Եկեղեցու քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ կարևոր մի աշխատություն, իսկ 19-րդ դարում ռուսերենով ստեղծվել և տարածվել են Հայ Եկեղեցու դավանանքին ու պատմությանը նվիրված մի շարք ուսումնասիրություններ։ Այս շարքում Մաքսիմաջյանի աշխատությունը առանձնանում է իր ավելի հանրամատչելի և բացատրական բնույթով։ Այն նախատեսված էր ոչ միայն մասնագետների, այլև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում էին ընդհանուր պատկերացում կազմել Հայ Եկեղեցու հավատքի և եկեղեցական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով նյութը կարևոր է նաև որպես հայ կրոնական ինքնության ներկայացման պատմական օրինակ։ Աշխատության մեջ եկեղեցական կազմակերպության վերաբերյալ տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու Հայ Եկեղեցու նվիրապետական կառուցվածքը, հոգևոր աստիճանները և եկեղեցական իշխանության համակարգը։ Տոների և պահքերի վերաբերյալ բաժինները, իրենց հերթին, ներկայացնում են հայկական եկեղեցական օրացույցի և ծիսական կյանքի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դավանանքը արտահայտվում ոչ միայն տեսական ուսմունքի, այլև հավատացյալի առօրյա հոգևոր կյանքի մեջ։ Հայ Եկեղեցու հավատքի վերաբերյալ նման աշխատությունների կարևորությունը մեծ էր նաև այն պատճառով, որ 19-րդ դարում ռուսական հասարակության մեջ երբեմն տարածվում էին Հայ Եկեղեցու դավանանքի մասին սխալ պատկերացումներ։ 19-րդ դարի ռուս-հայ եկեղեցական հարաբերությունների պատմությանը վերաբերող աղբյուրները ցույց են տալիս, որ Հայ Եկեղեցու դավանանքը տարբեր ժամանակներում դարձել էր նաև աստվածաբանական և հասարակական քննարկումների առարկա։ Այդ համատեքստում գիրքը կարելի է դիտարկել որպես Հայ Եկեղեցու ինքնաներկայացման և սեփական դավանաբանական դիրքորոշումների պարզաբանման փորձ։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրա մատենագիտական հազվադեպությամբ։ Առաջին հրատարակությունը՝ 1899 թվականի, ունեցել է 61 էջ, իսկ երկրորդ հրատարակությունը՝ 1909 թվականի, նույնպես 61 էջ ծավալով է ներկայացվում մատենագիտական աղբյուրներում։ Այսպիսով, այն ոչ միայն կրոնագիտական ուսումնասիրություն է, այլև 19-րդ դարի վերջի հայ եկեղեցական մտքի և հայ համայնքային կյանքի պատմական վկայություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է Հայ Եկեղեցու դավանանքի հիմնական դրույթները, նրա պատմական ինքնագիտակցությունը, եկեղեցական կառուցվածքը և ծիսական ավանդույթները հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայագիտությամբ, աստվածաբանությամբ, կրոնագիտությամբ, հայ-ռուսական եկեղեցական հարաբերություններով և 19-րդ դարի հայկական համայնքների մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մատենագիտական տեղեկատու է, որն ամփոփում և համակարգված ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը՝ ապահովելով մասնագիտական տեղեկատվության արագ և հարմար որոնման հնարավորություն։ Այն ներառում է տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, ցուցահանդեսների, թանգարանային գործունեության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, կինոյի, ժողովրդական արվեստի և մշակութային ժառանգության պահպանման թեմաներով հրապարակումների մատենագիտական նկարագրություններ։ Տեղեկատուն կազմված է տեղեկատվության համակարգված ներկայացման սկզբունքով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հեշտությամբ կողմնորոշվել նոր հրատարակությունների, հեղինակների և հետազոտական ուղղությունների բազմազանության մեջ։ Այն կարևոր աղբյուր է գիտնականների, գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի խորհրդային շրջանի մշակութային կյանքի, արվեստի զարգացման և համապատասխան գիտական գրականության ուսումնասիրությամբ։ Հրատարակությունը նպաստում է մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը և մշակույթի ու արվեստի ոլորտներում կատարված հրապարակումների ամբողջական հաշվառմանը՝ ծառայելով որպես արժեքավոր տեղեկատվական և փաստագրական աղբյուր։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1989–2008 թվականներին Ռուսաստանի և Վրաստանի հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը՝ վրաց-աբխազական և վրաց-օսական հակամարտությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հարավային Կովկասում Խորհրդային Միության վերջին տարիներին և հետխորհրդային ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական ու անվտանգային միջավայրն է, ինչպես նաև Ռուսաստանի, Վրաստանի և հակամարտությունների անմիջական կողմերի միջև հարաբերությունների փոփոխվող բնույթը։ Քննվում են ԽՍՀՄ կազմալուծմանը նախորդած ազգային և տարածքային հակասությունների սրացումը, նոր պետական և քաղաքական իրողությունների ձևավորումը, զինված հակամարտությունների առաջացումը և դրանց կարգավորման ուղղությամբ ձեռնարկված դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ռուսաստանի տարածաշրջանային քաղաքականությանը՝ դիտարկելով քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական գործոնների փոխազդեցությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են Վրաստանի պետական շահերի և տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ դիրքորոշումները, Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի քաղաքական ձգտումները, ինչպես նաև հակամարտությունների կարգավիճակի շուրջ ձևավորված տարբեր և հաճախ հակադիր մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է խաղաղապահ մեխանիզմների, բանակցային ձևաչափերի և միջազգային կազմակերպությունների մասնակցությունը հակամարտությունների կարգավորման գործընթացներում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հնարավորություններին և սահմանափակումներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի և Վրաստանի երկկողմ հարաբերությունների աստիճանական լարվածության վերլուծությունը, որը դիտարկվում է տարածաշրջանային անվտանգության, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և հետխորհրդային տարածքում ազդեցության վերաբերյալ տարբեր պատկերացումների համատեքստում։ Ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը ուշ խորհրդային շրջանից մինչև 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմի և դրան ուղեկցող քաղաքական փոփոխությունների փուլը։ Հետազոտության աղբյուրային հիմքում կարող են դիտարկվել պաշտոնական փաստաթղթեր, միջազգային կազմակերպությունների նյութեր, դիվանագիտական հայտարարություններ, մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ և գիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր կողմերի դիրքորոշումները համադրելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը Հարավային Կովկասի հետխորհրդային պատմության և միջազգային հարաբերությունների շրջանակում վերլուծում է տարածքային հակամարտությունների, պետական շահերի, տարածաշրջանային անվտանգության և ռուս-վրացական հարաբերությունների փոխկապակցված զարգացումը՝ առանձնացնելով 1989–2008 թվականների հիմնական փուլերն ու քաղաքական գործընթացները։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկ բրոնխիտի բուժման ընթացքում համակցված իմունաթերապիայի կիրառման և դրա արդյունավետության գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են քրոնիկ բրոնխիտի զարգացման և ընթացքի հետ կապված իմունաբանական մեխանիզմները, շնչուղիների պաշտպանական համակարգի առանձնահատկությունները և հիվանդության ժամանակ իմունային պատասխանի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակցված բուժական մոտեցումների հիմնավորմանը, տարբեր իմունաթերապևտիկ մեթոդների փոխազդեցությանը և դրանց կիրառման հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատումը՝ հաշվի առնելով հիվանդության ախտանշանների փոփոխությունը, սրացումների հաճախականությունը, շնչառական ֆունկցիայի ցուցանիշները, բորբոքային և իմունաբանական փոփոխությունները, ինչպես նաև հիվանդի ընդհանուր ինքնազգացողությունն ու կյանքի որակը։ Քննարկվում են նաև բուժման նկատմամբ արձագանքի գնահատման չափանիշները, թերապիայի արդյունավետության կանխատեսման հնարավոր մոտեցումները և տարբեր կլինիկական ցուցանիշների համադրման նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու քրոնիկ բրոնխիտի դեպքում համակցված իմունաթերապիայի առավել նպատակահարմար կիրառման հնարավորությունները և արդյունավետության գնահատման համակարգված մոտեցումները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել թոքաբանության, կլինիկական իմունաբանության և ներքին բժշկության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և քրոնիկ շնչառական հիվանդությունների բուժման կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետներին։