Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, թիվ 5)

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ծծմբի երկօքսիդի առկայությամբ ջրածին-թթվածինային խառնուրդների ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց առաջացման, տարածման և քիմիական փոխակերպումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բարդ ռեակցիոն համակարգերի վարքագծի բացահայտումը, երբ հիմնական ջրածին-թթվածինային փոխազդեցություններին միանում է լրացուցիչ բաղադրիչ, որը կարող է փոխել բոցի կառուցվածքը, ջերմաստիճանային ռեժիմը և քիմիական կինետիկան։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ձևավորման պայմանները, դրանց կայունության սահմանները և այրման գործընթացի վրա խառնուրդի բաղադրության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում SO₂-ի դերին, քանի որ դրա մասնակցությունը կարող է փոխել շղթայական ռեակցիաների ընթացքը, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների հարաբերակցությունը և համակարգում ընթացող օքսիդավերականգնման գործընթացների հավասարակշռությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բոցի կառուցվածքի և հիմնական ֆիզիկական պարամետրերի՝ ջերմաստիճանի, տարածման արագության և ռեակցիոն գոտու բնութագրերի վերլուծությունը տարբեր պայմաններում։ Միաժամանակ դիտարկվում են ջրածնի և թթվածնի փոխազդեցության մեխանիզմները և դրանց փոփոխությունները ծծմբի երկօքսիդի ներկայությամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել հավելանյութի ազդեցության հիմնական կինետիկական գործոնները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրություն՝ ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների, միջանկյալ նյութերի առաջացման և դրանց հետագա փոխակերպումների ավելի ամբողջական մեկնաբանության համար։ Ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է քիմիական կինետիկայի և այրման ֆիզիկաքիմիայի տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել շղթայական ռեակցիաների և ոչ հավասարակշռային գործընթացների այն առանձնահատկությունները, որոնք բարձր ջերմաստիճաններում կարող են քողարկվել այլ երևույթներով։ SO₂ պարունակող համակարգերի ուսումնասիրությունը լրացուցիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ծծմբային միացությունների մասնակցությամբ օքսիդացման գործընթացների և դրանց հնարավոր ազդեցությունների տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է նպաստել այրման գործընթացների կառավարման, քիմիական ռեակցիաների կինետիկայի և գազային միջավայրերում բարդ շղթայական մեխանիզմների ըմբռնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական ֆիզիկայի, այրման տեսության, քիմիական կինետիկայի և էներգետիկայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Գիրքը նվիրված է բենզ-տեղակալված 2-մեթիլ-4-քլորքինոլինների նուկլեոֆիլ տեղակալման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրանց տեսական հիմքերը, ընթացքի առանձնահատկությունները և կիրառական նշանակությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են քինոլինային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական ակտիվությունը, ռեակցիոնունակությունը և տարբեր նուկլեոֆիլ ռեագենտների հետ փոխազդեցության օրինաչափությունները։ Ներկայացվում են օրգանական միացությունների ստացման մեթոդներ, ռեակցիաների պայմանների ազդեցությունը վերջնական նյութերի հատկությունների վրա, ինչպես նաև ստացված միացությունների կառուցվածքային հետազոտության մոտեցումներ։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում հետերոցիկլային քիմիայի, դեղանյութերի սինթեզի և նոր կենսաբանական ակտիվ միացությունների որոնման ուղղությամբ իրականացվող հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը նախատեսված է օրգանական քիմիայի մասնագետների, քիմիկոս-հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և քիմիական սինթեզի ժամանակակից մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Ալավերդին համարվում է Հայաստանի այն քաղաքներից մեկը, որտեղ արդյունաբերական զարգացման պատմությունը խորը ազդեցություն է թողել շրջակա միջավայրի վրա, և հաճախ այն նկարագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող արտադրական գոտի՝ կապված երկար տարիներ գործող պղնձաձուլական արդյունաբերության հետ։ Քաղաքի հիմնական էկոլոգիական խնդիրները ձևավորվել են հատկապես պղնձաձուլական գործարանի գործունեության արդյունքում, որը արտանետել է մեծ քանակությամբ ծխագազեր և ծանր մետաղներ, ինչպիսիք են պղինձը, կապարը և ծծմբային միացությունները։ Այս արտանետումները ժամանակի ընթացքում կուտակվել են օդում, հողում և ջրերում՝ առաջացնելով աղտոտման բարձր մակարդակ և բացասաբար ազդելով բնակչության առողջության վրա։ Ալավերդիի ռելիեֆը՝ նեղ հովիտը և շրջապատող լեռները, նույնպես նպաստում է աղտոտիչների կուտակմանը, քանի որ օդի շրջանառությունը սահմանափակ է, և վնասակար նյութերը երկար ժամանակ մնում են քաղաքային տարածքում։ Սա ստեղծում է իրավիճակ, երբ արդյունաբերական արտանետումները կարծես «ծածկում» են քաղաքը, ինչի պատճառով էլ այն հաճախ բնութագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող աղտոտված արտադրական միջավայր։ Միևնույն ժամանակ քաղաքը ունի նաև կարևոր տնտեսական դեր և արդյունաբերական ավանդույթներ, որոնք ապահովել են աշխատատեղեր և զարգացման հնարավորություններ երկար տարիներ։ Վերջին շրջանում իրականացվում են որոշ քայլեր էկոլոգիական իրավիճակի բարելավման ուղղությամբ՝ տեխնոլոգիական արդիականացում, արտանետումների նվազեցման միջոցառումներ և բնապահպանական վերահսկողության ուժեղացում։ Սակայն Ալավերդու օրինակն ընդհանուր առմամբ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է անբավարար վերահսկվող արդյունաբերական գործունեությունը երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ քաղաքային միջավայրի և մարդկանց կյանքի որակի վրա։ Այսպիսով, Ալավերդին հանդիսանում է բնապահպանական խնդիրների ուսումնասիրման կարևոր օրինակ, որը ընդգծում է կայուն զարգացման և էկոլոգիական պատասխանատվության անհրաժեշտությունը։

Գրականություն

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է Հովհաննես Շիրազ-ի պոեզիայում թերի նախադասության կիրառությունը՝ որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոց և ոճական առանձնահատկություն։ Աշխատանքում բացատրվում է, որ թերի նախադասությունը լեզվական կառուցվածք է, որտեղ բացակայում են նախադասության որոշ անդամներ, սակայն իմաստը մնում է հասկանալի համատեքստի միջոցով։ Ներկայացվում է, թե ինչպես է Շիրազը օգտագործում այս հնարքը՝ ուժեղացնելու հուզական լարվածությունը, ընդգծելու մտքի անմիջականությունը և ստեղծելու խոսքի արտահայտչականություն ու երաժշտականություն։ Ռեֆերատում քննարկվում է, որ թերի նախադասությունները նրա պոեզիայում հաճախ ծառայում են որպես զգացմունքների խտացման միջոց՝ հատկապես հայրենիքի, սիրո, կորուստի և ցավի թեմաներում։ Բացատրվում է նաև, որ նման կառուցվածքները ընթերցողին ստիպում են լրացնել չասված միտքը սեփական երևակայությամբ, ինչի արդյունքում տեքստը դառնում է ավելի ազդեցիկ և բազմաշերտ։ Անդրադարձ է կատարվում Շիրազի լեզվական ոճի ընդհանուր առանձնահատկություններին՝ ժողովրդական լեզվի օգտագործում, պատկերավոր մտածողություն և հուզական արտահայտչություն, որոնք համադրվում են թերի նախադասությունների կիրառության հետ։ Նշվում է, որ այս ոճական հնարքը նպաստում է նրա ստեղծագործությունների դրամատիզմին և ազգային-հուզական խորությանը։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել գրականագիտությամբ և հայ պոեզիայով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է Հովհաննես Շիրազի լեզվական արվեստի կարևոր առանձնահատկություններից մեկը և դրա գեղարվեստական ազդեցությունը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Նիկոլ Աղբալյանի գրականագիտական հայացքների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա տեսական մոտեցումները գրականության, գեղագիտության և ազգային մշակույթի վերաբերյալ։ Վերլուծվում են նրա քննադատական սկզբունքները, գրական ստեղծագործության գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև նրա պատկերացումները լեզվի, ոճի, ազգային ինքնության և գրական ավանդույթի փոխհարաբերությունների մասին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Աղբալյանի դերին որպես հայ գրական մտքի ձևավորող քննադատներից մեկի, որի աշխատությունները նպաստել են գրական արժեքների վերաիմաստավորմանը և նոր տեսական մոտեցումների ձևավորմանը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նրա գիտական ժառանգության ազդեցությունը հայ գրականագիտության զարգացման վրա՝ ընդգծելով նրա տեսական մտքի կապը ժամանակի մշակութային և հասարակական գործընթացների հետ։