Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, թիվ 5)

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում կոոպերացիայի տնտեսական նշանակության, կազմակերպական նախադրյալների և զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ Կոտայքի մարզի գյուղատնտեսական տնտեսությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում կոոպերատիվ կազմակերպումը դիտարկվում է որպես փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների ռեսուրսների համատեղ օգտագործման, արտադրական ծախսերի նվազեցման, շուկայական հնարավորությունների ընդլայնման և տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր մեխանիզմ։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական արտադրողների գործունեության հիմնական խնդիրները՝ հողային և արտադրական ռեսուրսների մասնատվածությունը, տեխնիկական միջոցների սահմանափակ հասանելիությունը, իրացման դժվարությունները, ֆինանսական հնարավորությունները, արտադրանքի պահպանման ու վերամշակման ենթակառուցվածքների վիճակը և շուկաների հետ կապերի կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն տնտեսական և կազմակերպական պայմաններին, որոնց առկայության դեպքում տնտեսությունների համագործակցությունը կարող է նպաստել արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Կոտայքի մարզի օրինակով ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության մասնագիտացման, տնտեսությունների կառուցվածքի, արտադրական ներուժի և տարածքային առանձնահատկությունների հետ կապված գործոնները՝ գնահատելու տարբեր ձևերի կոոպերացիայի կիրառելիությունը։ Դիտարկվում են արտադրական, մատակարարման, սպասարկման, իրացման և այլ ուղղություններով համագործակցության հնարավորությունները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տեխնիկայի, պահեստային տնտեսությունների, տրանսպորտային և այլ ենթակառուցվածքների համատեղ օգտագործման տնտեսական նշանակությունը։ Կարևորվում են կոոպերատիվների կառավարման, անդամների մասնակցության, պատասխանատվության և տնտեսական շահերի համաձայնեցման սկզբունքները։ Հետազոտության մեջ կարող են վերլուծվել նաև պետական աջակցության, խորհրդատվական ծառայությունների, ֆինանսավորման և մասնագիտական գիտելիքների հասանելիության դերը կոոպերատիվ համակարգի զարգացման համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկայավարման և արժեքային շղթաներում արտադրողների դիրքի ամրապնդման հնարավորություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, կոոպերացիայի և տարածքային զարգացման մոտեցումները՝ բացահայտելու գյուղատնտեսական տնտեսությունների համագործակցության տնտեսական նպատակահարմարությունը և համակարգելու Հայաստանում, մասնավորապես Կոտայքի մարզում, կոոպերատիվ շարժման զարգացման հիմնական ուղղությունները։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կենսաակտիվ նյութերի՝ սելենի, մոլիբդենի և մակարդուկային հեղուկի ազդեցության ուսումնասիրմանը թռչունների օրգանիզմի վրա, ինչպես նաև միկրոտարրերով մշակված ձվերի ինկուբացիոն հատկությունների գնահատմանը։ Գրքում վերլուծվում են միկրոտարրերի կենսաբանական նշանակությունը, դրանց մասնակցությունը թռչունների նյութափոխանակության գործընթացներին, աճին, զարգացմանը, իմունային համակարգի գործունեությանը և վերարտադրողական ցուցանիշներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սննդակարգում կենսաակտիվ հավելումների կիրառման ազդեցությունը թռչունների ֆիզիոլոգիական վիճակի, ձվարտադրության և սերնդի կենսունակության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, ձվերի ինկուբացիոն որակի գնահատման մեթոդներ, ինչպես նաև միկրոտարրերի օգտագործման արդյունավետության վերաբերյալ գիտական եզրահանգումներ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի թռչնաբուծության արտադրողականության բարձրացման, կենդանիների սնուցման գիտական հիմքերի զարգացման և կենսաբանական ակտիվ հավելումների կիրառման արդյունավետ մեթոդների մշակման համար։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբույժների, թռչնաբուծության մասնագետների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և կենդանիների սնուցման ու արտադրության խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է Էրիվանի (Երևանի) գիմնազիայի պատմական զարգացման համակողմանի նկարագիրը՝ ընդգծելով ուսումնական հաստատության հիմնադրման, կազմակերպական կառուցվածքի և կրթական գործունեության հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են գիմնազիայի դերը տարածաշրջանի կրթական համակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև նրա ներդրումը հասարակական-մշակութային կյանքի և մտավորականության ձևավորման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին, ուսուցիչների կազմին և աշակերտական համակազմի սոցիալական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է գիմնազիայի գործունեությունը տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական քաղաքականության համատեքստում՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը Երևանի կրթամշակութային միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հանդիսանում է կարևոր պատմական աղբյուր՝ տարածաշրջանի կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

Culture

Վարդան Մախոխյանը (1869–1937) հայ նշանավոր ծովանկարիչ է, որի ստեղծագործական գործունեությունը կարևոր տեղ ունի հայ կերպարվեստի պատմության մեջ։ Նա ծնվել է Տրապիզոնում, կրթություն ստացել է Կարինի Սանասարյան վարժարանում, ապա շարունակել ուսումը Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Հետագայում կատարելագործվել է նաև Հովհաննես Այվազովսկու արվեստանոցում, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա ծովանկարչական ոճի ձևավորման վրա ։ Մախոխյանը երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է Եվրոպայում՝ Բեռլինում, Լոնդոնում, Մարսելում և Նիցցայում՝ մասնակցելով բազմաթիվ միջազգային ցուցահանդեսների։ Նրա արվեստի հիմնական թեման ծովն է՝ փոթորկոտ, դինամիկ, լուսային ու գունային նուրբ անցումներով ներկայացված, որտեղ բնությունը հաճախ ստանում է հուզական և խորհրդանշական արտահայտություն։ Նա համարվում է հայ ծովանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, որի աշխատանքներում համադրվում են ռեալիստական դիտարկումը և ռոմանտիկական զգացմունքայնությունը։ 1904 թվականին դարձել է Բեռլինի արվեստագետների միության անդամ, իսկ 1925 թվականին Ֆրանսիայում արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի՝ իր արվեստագիտական ներդրման համար ։ Նրա կտավները պահպանվում են տարբեր երկրների թանգարաններում, այդ թվում՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև Եվրոպայի մի շարք մշակութային կենտրոններում։ Մախոխյանի արվեստը առանձնանում է ծովի շարժման և լույսի նուրբ ընկալմամբ, ինչը նրան դարձրել է միջազգային ճանաչում ունեցող նկարիչ, որի ստեղծագործությունները մինչ այսօր ուսումնասիրվում են արվեստաբանների կողմից։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է 17-րդ դարի առաջին կեսին ստեղծագործած հայ մանրանկարիչ Մեսրոպ Խիզանցու նկարազարդած Ավետարանների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց գեղարվեստական, պատկերագրական, ձեռագրական և պատմամշակութային առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մանրանկարչի ստեղծագործական ժառանգությունը, նրա կիրառած պատկերային համակարգը, գունային լուծումները, կոմպոզիցիոն կառուցվածքը, կերպարների ներկայացման եղանակները և զարդանկարային մոտիվները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն, թե ինչպես են Ավետարանների ձեռագրական տեքստը և պատկերազարդումը փոխկապակցվում՝ ձևավորելով միասնական գեղարվեստական ամբողջություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ ավետարանական տեսարանների պատկերագրությանը, Քրիստոսի, առաքյալների և այլ սրբազան կերպարների ներկայացմանը, ինչպես նաև լուսանցազարդերի, գլխազարդերի և դեկորատիվ այլ տարրերի առանձնահատկություններին։ Մեսրոպ Խիզանցու արվեստը դիտարկվում է իր ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրում՝ հաշվի առնելով հայկական ձեռագրական արվեստի ավանդույթների շարունակականությունն ու տարածաշրջանային գեղարվեստական ազդեցությունների հնարավոր առկայությունը։ Ձեռագրերի համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել մանրանկարչի անհատական ոճական առանձնահատկությունները, պատկերագրական նախընտրությունները և տեխնիկական մոտեցումները, ինչպես նաև նրա տեղը հայ միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի մանրանկարչության պատմության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն արվեստագիտական, այլև ձեռագրագիտական տեսանկյունից, քանի որ նկարազարդ ձեռագրերը արժեքավոր տեղեկություններ են պահպանել տվյալ ժամանակաշրջանի գրքի մշակույթի, հոգևոր կյանքի, գեղարվեստական ճաշակի և մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, ձեռագրագետների, մշակույթի պատմաբանների, հայագետների, մանրանկարչության ուսումնասիրող մասնագետների և հայկական ձեռագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1971 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում նշվող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համահավաքը՝ ընդգրկելով պատմական իրադարձություններ, հասարակական, մշակութային, գիտական և ազգային նշանակություն ունեցող ամսաթվեր։ Հրատարակությունը կազմված է որպես տեղեկատու նյութ, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագորեն գտնել տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարեթվերի, ինչպես նաև հիշարժան օրերի վերաբերյալ տեղեկատվություն։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես օգտակար աղբյուր գրադարանների, կրթական հաստատությունների, մշակութային կազմակերպությունների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը և հասարակական-մշակութային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, գրադարանագետների, ուսուցիչների, ուսանողների, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են օրացուցային տեղեկատուներով ու պատմական նշանակություն ունեցող ամսաթվերով։