Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1981, Ապրիլ, թիվ 4)

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեխնիկական գրականության վերաբերյալ տեղեկատվական և մատենագիտական բյուլետեն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարան մուտք գործած նոր տեխնիկական հրատարակությունների մասին։ Այն նախատեսված է հատկապես արտադրության աշխատողների, ինժեներատեխնիկական անձնակազմի, տարբեր նախարարությունների ու գերատեսչությունների մասնագետների, ինչպես նաև տեխնիկական գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Բյուլետենում ներկայացված են տեխնիկայի, կիբեռնետիկայի, ավտոմատիկայի և հարակից ոլորտների նոր գրքերի մատենագիտական տվյալներ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել մասնագիտական գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է այն, որ ընդգրկում է ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն լեզուներով լույս տեսած գրքեր, իսկ պարբերական բնույթը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական թարմացմանը։ Այն կարելի է դիտարկել ոչ այնքան որպես մեկ թեմայի շուրջ ստեղծված սովորական գիրք, որքան որպես իր ժամանակաշրջանի տեխնիկական գրականության համակարգված տեղեկատվական ուղեցույց, որն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային և գրադարանագիտական տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի Հայաստանում շրջանառվող տեխնիկական հրատարակությունների, մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվության տարածման մեխանիզմների մասին։

Բժշկություն

Սա բժշկական գիտական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է կանանց վերարտադրողական համակարգի երկու բարդ և հաճախ փոխկապակցված պաթոլոգիաների՝ պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի և գենիտալ էնդոմետրիոզի համակցված ձևի կլինիկական և ախտորոշիչ չափանիշների ուսումնասիրությանը։ Գիրքը նպատակ ունի ներկայացնել այս երկու հիվանդությունների համատեղ ընթացքի առանձնահատկությունները, դրանց փոխազդեցության մեխանիզմները և այն կլինիկական պատկերները, որոնք կարող են դժվարացնել առանձին ախտորոշումը։ Այն ընդգրկում է ժամանակակից բժշկական մոտեցումներ՝ հիմնված լաբորատոր, հորմոնալ և գործիքային հետազոտությունների վրա, ինչպես նաև քննարկում է ախտորոշման հստակեցման կարևորությունը՝ բուժման արդյունավետ ռազմավարություն ընտրելու համար։ Հեղինակները շեշտադրում են վաղ հայտնաբերման դերը և առաջարկում են տարբերակված մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով հիվանդների անհատական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը օգտակար է գինեկոլոգների, էնդոկրինոլոգների և վերարտադրողական բժշկության մասնագետների համար, ինչպես նաև ուսումնական նպատակներով բժշկական ոլորտի ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են կանանց վերարտադրողական պաթոլոգիաները։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է մարդու շարժողական ֆունկցիաների վերականգնման համար նախատեսված մեխատրոնային ռեաբիլիտացիոն համակարգերի նախագծման և հետազոտության խնդիրներին՝ հիմնված մանիպուլյացիոն մեխանիզմների կիրառման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և օպտիմալացնել ինժեներական լուծումներ, որոնք թույլ են տալիս աջակցել կամ փոխարինել մարդու շարժողական համակարգի խանգարված ֆունկցիաները՝ օգտագործելով ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատ կառավարման և կենսամեխանիկայի համադրությունը։ Ուսումնասիրվում են վերին և ստորին վերջույթների շարժումների մոդելավորման մեթոդները, մարդու կենսաբանական շարժումների կինեմատիկական և դինամիկական պարամետրերը, ինչպես նաև դրանց համապատասխանեցումը մեխատրոնային սարքերի աշխատանքային ալգորիթմներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մանիպուլյացիոն մեխանիզմների կառավարման համակարգերին, սենսորային հետադարձ կապին և մարդու–մեքենա ինտերֆեյսների արդյունավետությանը, որոնք ապահովում են շարժումների բնականություն և անվտանգություն ռեաբիլիտացիոն գործընթացում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև հարմարվողական կառավարման ալգորիթմներ, որոնք թույլ են տալիս համակարգին արձագանքել հիվանդի ֆիզիկական վիճակի փոփոխություններին և ապահովել անհատականացված վերականգնողական թերապիա։ Այսպիսով, հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի բժշկական ինժեներիայի, ռոբոտատեխնիկայի և վերականգնողական բժշկության զարգացման համար՝ նպաստելով շարժողական խանգարումներ ունեցող անձանց կյանքի որակի բարելավմանը և ժամանակակից ռեաբիլիտացիոն տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է թվաբանությանը՝ մաթեմատիկայի այն հիմնարար բնագավառին, որն ուսումնասիրում է թվերը, դրանց հատկությունները և թվային գործողությունների կատարման սկզբունքները։ Ընդարձակ բնույթը և երկրորդ հատորի ձևաչափը մատնանշում են թվաբանական գիտելիքների համակարգված ներկայացմանն ուղղված ուսումնական աշխատություն, որը կարող էր ծառայել ինչպես դասավանդման, այնպես էլ ինքնուրույն ուսումնասիրության նպատակներին։ Թվաբանության դասագրքերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայերեն կրթական գրականության զարգացման մեջ՝ նպաստելով հաշվարկային հմտությունների ձևավորմանը, տրամաբանական մտածողության զարգացմանը և մաթեմատիկական գիտելիքների տարածմանը։ Դրանք կիրառություն են ունեցել դպրոցական ուսուցման, անհատական կրթության և առօրյա գործնական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Թվաբանական գիտելիքները անհրաժեշտ էին առևտրի, արհեստների, հաշվապահության, չափումների, դրամական հաշվարկների և տնտեսական հարաբերությունների տարբեր ոլորտներում, ուստի նման աշխատությունները նշանակալի կրթական արժեք ունեին։ Երկրորդ հատորի առկայությունը կարող է վկայել նյութի բազմահատոր կամ հաջորդական կառուցվածքի մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով շարունակելու և խորացնելու թվաբանական գիտելիքները։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն մաթեմատիկական տերմինաբանության, թվաբանական ուսուցման մեթոդների և 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկայի պատմությամբ, հայ մանկավարժական մտքի զարգացմամբ, հին դասագրքերով և հայերեն գիտական գրականության ձևավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Իրավաբանություն

Այս թեման վերաբերում է վարչական պատասխանատվության ինստիտուտի կատարելագործման հիմնական ուղղություններին իրավական համակարգում, որտեղ ուսումնասիրվում են վարչական իրավախախտումների կանխարգելման, պատասխանատվության արդարացի կիրառման և վարչական վարույթների արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմները։ Հետազոտության կենտրոնում է վարչական պատասխանատվության դերը որպես պետական կարգապահական և իրավական վերահսկողության գործիք, որը նպատակ ունի ապահովել հանրային կարգի, պետական կառավարման կանոնների և հասարակական հարաբերությունների կայունությունը։ Առանձնացվում են բարելավման հիմնական ուղղությունները՝ վարչական իրավախախտումների հստակ և կանխատեսելի օրենսդրական կարգավորում, պատասխանատվության համաչափության սկզբունքի ամրապնդում, վարչական վարույթի ընթացակարգային երաշխիքների ուժեղացում, ինչպես նաև բողոքարկման և դատական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացում։ Միաժամանակ ընդգծվում է թվայնացման և էլեկտրոնային վարչարարության ներդրման կարևորությունը, ինչը կարող է նվազեցնել վարչական բեռը, արագացնել գործընթացները և բարձրացնել թափանցիկությունը։ Հետազոտությունը նաև դիտարկում է իրավակիրառ պրակտիկայի միատեսակեցման անհրաժեշտությունը, վարչական մարմինների պատասխանատվության հստակեցումը և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների ուժեղացումը։ Ընդհանուր առմամբ, ինստիտուտի բարելավման նպատակն է ապահովել արդար, արդյունավետ և կանխատեսելի վարչական արդարադատության համակարգ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության կայսր Նիկոլայ I-ի՝ Էջմիածին և Թիֆլիս կատարած այցերի ու այնտեղ գտնվելու պատմական հանգամանքների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հայ հնագետի և պատմական աղբյուրների տվյալների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են կայսեր այցելությունների ժամանակագրությունը, ուղևորությունների հնարավոր քաղաքական և վարչական նպատակները, ինչպես նաև դրանց կապը XIX դարի առաջին կեսի տարածաշրջանային իրադարձությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Էջմիածնի՝ որպես Հայոց եկեղեցական և մշակութային կարևոր կենտրոնի, և Թիֆլիսի՝ որպես Կովկասում Ռուսական կայսրության վարչական ու քաղաքական կենտրոնի նշանակությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել կայսեր ներկայությունը ոչ միայն որպես առանձին պատմական դրվագ, այլև այն ժամանակաշրջանի ավելի լայն քաղաքական ու հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Քննարկվում են տեղի իշխանությունների, հոգևորականության և հասարակության հետ ունեցած հնարավոր շփումները, պաշտոնական ընդունելությունները, այցելությունների հետ կապված արարողակարգային և կազմակերպչական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կայսեր այցերի արձագանքը ժամանակի հայկական միջավայրում։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է աղբյուրագիտական մոտեցումը, որի միջոցով պատմական տեղեկությունները համադրվում են հնագիտական, պատմական և տեղագրական տվյալների հետ՝ իրադարձությունների հնարավորինս ամբողջական պատկերը վերականգնելու նպատակով։ Էջմիածնի և Թիֆլիսի օրինակով ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ XIX դարի Կովկասի քաղաքական ու մշակութային միջավայրին, Ռուսական կայսրության վարչական ներկայությանը և տարածաշրջանի հայկական հասարակության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Աշխատանքում պատմական անձի այցելությունները կարող են դիտարկվել նաև մշակութային ժառանգության պահպանության և պատմական հիշողության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով այն վայրերի նշանակությունը, որոնք կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի կարևոր իրադարձությունների հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն պատճառով, որ համադրում է քաղաքական պատմության փաստերը, տեղական պատմական հիշողությունը և հնագիտական ուսումնասիրության տվյալները՝ ստեղծելով XIX դարի տարածաշրջանային պատմության որոշակի դրվագների ավելի ամբողջական պատկեր։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, Կովկասի պատմությամբ, Ռուսական կայսրության պատմությամբ, հնագիտությամբ և հայ-ռուսական պատմական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։