Վարչական պատախսանատվության ինստիտուտի բարելավման հիմնարար ուղղությունները

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկական վարքի վերլուծությանը և դրանց կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալ նախագծման տեսական ու հաշվարկային հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում թիթեղների, թաղանթների և բարակ պատերով այլ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի, ամրության, կոշտության և կայունության գնահատումն է տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Քննվում են իզոտրոպ նյութերի և ուղղված կառուցվածք ունեցող կոմպոզիտների մեխանիկական հատկությունների տարբերությունները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բազմաշերտ կոմպոզիտային համակարգերում կառուցվածքի վարքը կարող է էապես կախված լինել առանձին շերտերի հատկություններից, փոխադարձ դասավորությունից և նյութի անիզոտրոպությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարակապատ տարրերի հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը, սահմանային պայմանների ընտրությանը և արտաքին ազդեցությունների ներքո առաջացող տեղափոխությունների, դեֆորմացիաների ու ներքին ուժային գործոնների գնահատմանը։ Կարևորվում է կայունության խնդիրը, քանի որ փոքր հաստությամբ կառուցվածքային տարրերի կրողունակությունը կարող է սահմանափակվել ոչ միայն նյութի ամրությամբ, այլև ձևի կայունության կորստով։ Օպտիմալ նախագծումը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված չափանիշների համաձայն կառուցվածքի նպատակահարմար պարամետրերի ընտրության խնդիր, որտեղ կարող են հաշվի առնվել զանգվածը, նյութատարությունը, կոշտությունը, ամրությունը, կայունությունը և տեխնոլոգիական սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել անալիտիկ, թվային և օպտիմալացման մեթոդներ՝ տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատման և առավել արդյունավետ լուծումների բացահայտման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի վերջավոր տարրերի մեթոդի և համակարգչային մոդելավորման կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բարդ երկրաչափությամբ ու նյութական կառուցվածքով համակարգերի վարքը և գնահատել պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Կոմպոզիտային կառուցվածքների դեպքում օպտիմալացման խնդիրն ընդլայնվում է՝ ներառելով ոչ միայն երկրաչափական չափերի, այլև նյութական կառուցվածքի համապատասխան բնութագրերի ընտրությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառուցվածքային մեխանիկայի, կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկայի, հաշվողական մոդելավորման և օպտիմալ նախագծման մոտեցումները՝ թեթև, ամուր, կայուն և նյութական ռեսուրսների տեսանկյունից արդյունավետ բարակապատ կառուցվածքների ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Այլ առարկաներ

Գիրքը՝ «Սոցիալական կանխատեսման հիմունքներ», հեղինակը Մանուկյան Գ.Մ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է սոցիալական գործընթացների կանխատեսման տեսական հիմունքներին, մեթոդաբանությանը և կիրառական մոտեցումներին։ Այն ներկայացնում է սոցիալական կանխատեսման էությունը՝ որպես հասարակական զարգացման հնարավոր միտումների ուսումնասիրություն և գնահատում՝ հիմնված վիճակագրական, վերլուծական և մոդելավորման մեթոդների վրա։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են կանխատեսման հիմնական տեսակները՝ կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ, ինչպես նաև դրանց կիրառման ոլորտները՝ տնտեսություն, ժողովրդագրություն, կրթություն, առողջապահություն և սոցիալական քաղաքականություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված կանխատեսման մեթոդներին՝ էքստրապոլյացիա, փորձագիտական գնահատում, սցենարային վերլուծություն և մոդելավորում, ինչպես նաև սոցիալական փոփոխությունների գործոնների ազդեցությանը։ Ներառված են նաև հասարակական զարգացման օրինաչափությունները, ռիսկերի գնահատման և որոշումների ընդունման գործընթացները։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով սոցիալական գործընթացների վերլուծության և կանխատեսման գիտական մոտեցումների ձևավորմանը։

Գրականություն

Այս թեման վերաբերում է հայ դասական գրականության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկին՝ Րաֆֆուն, որի իրական անունն է Հակոբ Մելիք-Հակոբյան։ Նա ծնվել է 1835 թվականին Պարսկաստանի Փայաջուկ գյուղում և ստանալով կրթություն ինչպես հայկական, այնպես էլ ռուսական միջավայրերում՝ ձևավորել է իր լայն աշխարհայացքն ու գրական մտածողությունը։ Րաֆֆին համարվում է հայ ազգային-ազատագրական գաղափարների ամենաազդեցիկ գրողներից մեկը, քանի որ իր ստեղծագործություններում նա բարձրացրել է հայրենիքի ազատության, ազգային ինքնագիտակցության և սոցիալական արդարության հարցերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները հիմնականում պատմական և հասարակական թեմաներով են, որոնցում նա պատկերել է հայ ժողովրդի պայքարը օտար լծի դեմ և ազգային միասնականության անհրաժեշտությունը։ Րաֆֆու ամենահայտնի ստեղծագործություններից են «Խենթը», «Կայծեր», «Սամվել» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ ազգային մտածողության ձևավորման վրա։ Նրա գրական ոճը առանձնանում է դրամատիկ սյուժեով, գաղափարական խորությամբ և հայրենասիրական ուժեղ շեշտադրումներով։ Րաֆֆին իր ստեղծագործություններով փորձել է ոչ միայն նկարագրել պատմական իրադարձությունները, այլ նաև ոգեշնչել ընթերցողին ազգային ինքնության պահպանման և պայքարի գաղափարներով։ Նա երկար տարիներ ապրել և աշխատել է Թիֆլիսում, որտեղ ակտիվորեն համագործակցել է հայկական մամուլի հետ և նպաստել գրական կյանքի զարգացմանը։ Րաֆֆին մահացել է 1888 թվականին, սակայն նրա ստեղծագործական ժառանգությունը մինչ այսօր համարվում է հայ գրականության և ազգային գաղափարախոսության կարևոր հիմքերից մեկը։

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ Միացյալ Նահանգների քաղաքականության համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ամերիկյան արտաքին քաղաքականության ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, տնտեսական, մարդասիրական և աշխարհաքաղաքական գործոններին։ Հեղինակ Սայմոն Փայասլյանը ուսումնասիրությունը կառուցում է XIX դարի սկզբից մինչև XX դարի առաջին քառորդն ընկած ժամանակաշրջանի վրա՝ հետևելով ԱՄՆ-ի և Օսմանյան կայսրության հարաբերությունների զարգացմանը և դրանցում Հայկական հարցի ունեցած տեղին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ամերիկյան քաղաքականությունը ներկայացվում է ոչ միայն մարդասիրական արձագանքի տեսանկյունից, այլև որպես տարբեր շահերի փոխազդեցության արդյունք։ Հեղինակը քննարկում է ամերիկյան միսիոներական կառույցների գործունեությունը, առևտրային և տնտեսական շահերը, միջազգային մրցակցությունը, աշխարհաքաղաքական հաշվարկները և դրանց ազդեցությունը որոշումների կայացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հակասությանը, որ ամերիկյան հասարակության շրջանում Հայերի նկատմամբ բռնությունների վերաբերյալ լայն մարդասիրական մտահոգություն կար, մինչդեռ պետական քաղաքականությունը երկար ժամանակ սահմանափակված էր ավելի զգուշավոր և իրատեսական մոտեցումներով։ Աշխատության մեջ առանձին ուսումնասիրվում են ԱՄՆ-ի հարաբերությունները երիտթուրքական կառավարության հետ, Վուդրո Վիլսոնի վարչակազմի քաղաքականությունը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմաններում ամերիկյան չեզոքությունը, ինչպես նաև Կոստանդնուպոլսում ԱՄՆ դեսպան Հենրի Մորգենթաուի քաղաքական դիրքորոշումները և առաջարկությունները։ Այս թեմաների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու մարդասիրական կոչերը և քաղաքական իրականությունը միշտ չէ, որ համընկել են։ Հեղինակը նաև վերլուծում է ռեալիզմի, իրավական մոտեցումների և մարդասիրության միջև առկա լարվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունները սահմանափակում կամ ձևափոխում Հայկական հարցում հնարավոր ամերիկյան միջամտության շրջանակները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հետպատերազմյան շրջանը, երբ քննարկվում էին խաղաղության պայմանները, Օսմանյան կայսրության ապագան և Հայաստանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի հնարավոր դերակատարությունը։ Գրքի կառուցվածքը ներառում է քաղաքական տնտեսությանը, երիտթուրքական կառավարության հետ հարաբերություններին, Վիլսոնի վարչակազմին, պատերազմական չեզոքությանը, Մորգենթաուի գործունեությանը, խաղաղության գործընթացին և Վիլսոնյան քաղաքականության հետագա ժառանգությանը նվիրված գլուխներ։ Գիրքը հրատարակվել է 2005 թվականին Palgrave Macmillan-ի կողմից և ունի 268 էջ։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, ԱՄՆ դիվանագիտական պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Աշխատության հիմնական արժեքն այն է, որ Հայկական հարցը և ցեղասպանության տարիներին ԱՄՆ-ի արձագանքը ներկայացվում են լայն միջազգային և քաղաքական-տնտեսական համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել ոչ միայն ամերիկյան քաղաքականության արտաքին դրսևորումները, այլև այն ներքին և միջազգային շահերը, որոնք պայմանավորել են այդ քաղաքականության ձևավորումն ու սահմանափակումները։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XVI դարի վերջի և XVIII դարի առաջին կեսի Երևանի ու հարակից տարածքների պատմական աշխարհագրության, վարչատարածքային կառուցվածքի, բնակչության և սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ օսմանյան աշխարհագիր մատյանների համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննարկվում են 1590 և 1728 թվականների օսմանյան հաշվառման փաստաթղթերի բովանդակությունը, դրանց կազմման նպատակները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պատմական սկզբնաղբյուրի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևանի վիլայեթի և լիվայի վարչական բաժանմանը, բնակավայրերի տեղաբաշխմանը, գյուղերի ու քաղաքային կենտրոնների տնտեսական գործունեությանը և տարածաշրջանի տարածքային կազմակերպման փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են բնակավայրերի անվանումները, դրանց պատմական տեղորոշման հնարավորությունները, բնակչության հաշվառման սկզբունքները, հարկային պարտավորությունները և գյուղատնտեսական արտադրության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են երկու ժամանակաշրջանների տվյալների ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հնարավորություն ընձեռելով բացահայտելու բնակավայրերի ցանցի, վարչական սահմանների և տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունները։ Կարևորվում են հողատիրության, հողօգտագործման, հարկատեսակների, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի և տեղական տնտեսության կազմակերպման վերաբերյալ տեղեկությունների վերլուծությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև Երևանի հյուսիսային հարակից շրջանների բնակավայրերը, դրանց աշխարհագրական դիրքը և վարչական պատկանելության փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում օսմանյան վարչական համակարգի առանձնահատկություններին, հարկային հաշվառման մեխանիզմներին և պատմական ժողովրդագրության ուսումնասիրության մեթոդներին։ Առանձնացվում են բնակավայրերի անվանումների նույնականացման, պատմական տեղանունների փոփոխությունների, սկզբնաղբյուրների տվյալների համադրելիության և դրանց մեկնաբանության հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է նաև ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանների քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի վարչատարածքային և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, օսմանյան ժամանակաշրջանի վարչական պատմության, պատմական ժողովրդագրության և տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատանքը նվիրված է մամոգրաֆիական պատկերների վերլուծության արդյունավետ մեթոդների մշակմանը և դրանց հիման վրա համապատասխան ծրագրային համակարգի նախագծմանն ու իրականացմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը կրծքագեղձի ռենտգենաբանական պատկերներում ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման, տարբերակման և գնահատման գործընթացի ավտոմատացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է՝ օգտագործելով թվային պատկերների մշակման և համակարգչային վերլուծության ժամանակակից մոտեցումներ։ Աշխատանքում դիտարկվում են մամոգրաֆիական պատկերների առանձնահատկությունները, դրանցում առկա աղմուկի, ցածր կոնտրաստի, հյուսվածքների բարդ կառուցվածքի և այլ գործոնների ազդեցությունը վերլուծության ճշգրտության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատկերների նախնական մշակմանը, որի նպատակն է բարձրացնել տեղեկատվության որակը, նվազեցնել անցանկալի աղավաղումները և առանձնացնել հետագա վերլուծության համար առավել կարևոր հատվածները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են կիրառվել պատկերի բարելավման, ֆիլտրման, սեգմենտավորման, եզրերի և առանձնահատկությունների հայտնաբերման մեթոդներ, ինչպես նաև դասակարգման ալգորիթմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի բնորոշ փոփոխությունների հայտնաբերմանը, ինչպիսիք են կալցիֆիկացիաները, հանգույցային գոյացությունները, ասիմետրիաները և հյուսվածքի կառուցվածքային այլ շեղումները, որոնք կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ մասնագիտական ախտորոշման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է ներառել ինչպես դասական թվային պատկերների մշակման ալգորիթմների, այնպես էլ մեքենայական ուսուցման և խոր ուսուցման մեթոդների ուսումնասիրություն՝ գնահատելու դրանց կիրառելիությունը բժշկական պատկերների ավտոմատ վերլուծության համար։ Ծրագրային համակարգի իրականացումը նախատեսված է մշակված մեթոդների գործնական կիրառությունն ապահովելու համար՝ ստեղծելով միջավայր, որտեղ հնարավոր կլինի ներմուծել մամոգրաֆիական պատկերներ, կատարել դրանց նախնական մշակում, հայտնաբերել հետաքրքրող հատվածները, իրականացնել անհրաժեշտ հաշվարկներ և ներկայացնել վերլուծության արդյունքները հասկանալի ձևով։ Համակարգի նախագծման ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն ալգորիթմների ճշգրտությունը, այլև ծրագրային լուծման արագագործությունը, կայունությունը, օգտագործման հարմարավետությունը և բժշկական տվյալների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունների պահպանումը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև մշակված մեթոդների արդյունավետության գնահատումը՝ օգտագործելով համապատասխան չափանիշներ, ինչպիսիք են հայտնաբերման ճշգրտությունը, զգայունությունը, սպեցիֆիկությունը, սխալ դասակարգումների մակարդակը և այլ վիճակագրական ցուցանիշներ։ Նման գնահատումը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր ալգորիթմներ և որոշել, թե որ մոտեցումներն են առավել նպատակահարմար տվյալների առանձնահատկությունների և համակարգի կիրառման պայմանների համար։ Աշխատանքը միավորում է բժշկական պատկերագիտության, համակարգչային տեսողության, թվային ազդանշանների ու պատկերների մշակման և ծրագրային ճարտարագիտության մեթոդները՝ լուծելով բժշկական տվյալների ավտոմատ վերլուծության բարդ խնդիրը։ Միաժամանակ կարևոր է, որ նման համակարգը դիտարկվի որպես մասնագետին աջակցող գործիք, այլ ոչ թե բժշկական վերջնական որոշման ինքնուրույն փոխարինող, քանի որ մամոգրաֆիական պատկերների կլինիկական մեկնաբանությունը պահանջում է մասնագիտացված գիտելիքներ և լրացուցիչ բժշկական տվյալների համադրում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի մշակել տեխնիկական և մեթոդաբանական ամբողջական լուծում, որը կարող է նպաստել մամոգրաֆիական պատկերների վերլուծության արագության և օբյեկտիվության բարձրացմանը, կասկածելի փոփոխությունների հայտնաբերման գործընթացի կատարելագործմանը և բժշկական մասնագետների որոշումների կայացմանը օժանդակող ծրագրային գործիքների զարգացմանը։