Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Սեպտեմբեր, թիվ 9)

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնահանքային արդյունաբերության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Սյունիքի մարզը։ Հետազոտության կենտրոնում հանքարդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության, արտադրական ներուժի օգտագործման, ռեսուրսների կառավարման և ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումն է։ Սյունիքի մարզը Հայաստանի հանքարդյունաբերության կարևորագույն կենտրոններից է, ուստի տարածաշրջանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոլորտի նշանակությունը ոչ միայն տեղական, այլև հանրապետական տնտեսության համար։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հանքային ռեսուրսների կառուցվածքը, արդյունահանման ծավալները, արտադրական կարողությունները, աշխատուժի օգտագործումը, ներդրումային գործընթացները և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ոլորտի արդյունավետության վրա՝ տեխնոլոգիական հագեցվածություն, արտադրության կազմակերպում, սարքավորումների վիճակ, էներգիայի և այլ ռեսուրսների ծախսեր, աշխատուժի արտադրողականություն, ենթակառուցվածքների զարգացվածություն և ներդրումների հասանելիություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հանքարդյունաբերությունը դիտարկել նաև Սյունիքի մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում, քանի որ ոլորտը կապված է զբաղվածության, բնակչության եկամուտների, տեղական տնտեսության ակտիվության և համայնքների զարգացման հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում են այն խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել հանքարդյունաբերության երկարաժամկետ արդյունավետությունը, այդ թվում՝ բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործման անհրաժեշտությունը, արտադրական ծախսերի աճը, շուկաների փոփոխականությունը և ենթակառուցվածքային սահմանափակումները։ Կարևոր ուղղություն է նաև հանքարդյունաբերության և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի արդյունավետության բարձրացումը չի կարող սահմանափակվել միայն արտադրության ծավալների ավելացմամբ։ Ռեսուրսների խնայող օգտագործումը, թափոնների կառավարումը, հողի և ջրային ռեսուրսների պահպանությունը, արտադրական անվտանգության ապահովումը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցումը ժամանակակից հանքարդյունաբերության արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են։ Աշխատությունում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական և կազմակերպական կատարելագործման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային քաղաքականության բարելավման և հանքային հումքի առավել ամբողջական վերամշակման ուղղություններ։ Սյունիքի մարզի օրինակով ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ նաև Հայաստանի այլ հանքարդյունաբերական տարածաշրջանների զարգացման առանձնահատկությունների գնահատման համար։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող լուծումները կարող են կիրառվել հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործման և տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, տարածաշրջանային զարգացման և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև արդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտել Սյունիքի մարզի լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման հիմնական ներուժն ու սահմանափակումները և հիմնավորել այնպիսի տնտեսական, տեխնոլոգիական ու կառավարչական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել ոլորտի արդյունավետության, մրցունակության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։

Քաղաքագիտություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է դիմակայող քաղաքական համակարգերի վարքագիծը հիբրիդային պատերազմների և խաղաղության գործընթացների փոխազդեցության պայմաններում՝ կենտրոնանալով Հայաստանի, Վրաստանի, Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Իրանի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի օրինակների վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են հիբրիդային պատերազմի հիմնական բաղադրիչները՝ տեղեկատվական ազդեցություն, կիբեռմիջոցներ, տնտեսական ճնշումներ, դիվանագիտական մանևրներ և սահմանափակ ռազմական գործողություններ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պետական կայունության և տարածաշրջանային անվտանգության վրա։ Հեղինակը քննարկում է նաև քաղաքական համակարգերի դիմակայունությունը, ինստիտուցիոնալ կայունության գործոնները և արտաքին ուժերի ազդեցության մեխանիզմները։ Նյութը համադրում է համեմատական քաղաքական վերլուծությունը և անվտանգության ուսումնասիրությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են տարածաշրջանային հակամարտությունները ձևավորվում ժամանակակից գլոբալ ուժերի բախման համատեքստում։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է առնետների ուղեղիկից կախված վարքային ռեակցիաների, ուղեղիկում լիպիդային գերօքսիդացման ակտիվության և բջջակառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը սակավաշարժության պայմաններում՝ ընդգծելով նեյրոֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և փորձարարական պաթոլոգիայի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել ֆիզիկական անակտիվության (սակավաշարժություն) ազդեցությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի, մասնավորապես ուղեղիկի ֆունկցիոնալ և կառուցվածքային փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև գնահատել օքսիդատիվ սթրեսի դերը այդ գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են վարքային ռեակցիաների փոփոխությունները՝ շարժողական կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ռեֆլեքսային պատասխանների մակարդակում, ինչպես նաև դրանց կապը նյարդաբջջային մակարդակի փոփոխությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիպիդային գերօքսիդացման ակտիվության բարձրացմանը որպես օքսիդատիվ սթրեսի հիմնական ցուցանիշի, հակաօքսիդանտային համակարգի ճնշմանը և նեյրոնների ու գլիալ բջիջների կառուցվածքային դեգեներատիվ փոփոխություններին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է սակավաշարժության պայմաններում ուղեղիկի սինապտիկ կապերի, բջջային օրգանելների և էներգետիկ նյութափոխանակության փոփոխությունները՝ դրանց ֆունկցիոնալ հետևանքներով։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական տվյալները՝ վարքային թեստերի և կենսաքիմիական հետազոտությունների համադրությամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է նեյրոգիտության և փորձարարական բժշկության ոլորտում՝ նպաստելով սակավաշարժության ազդեցության ավելի խորքային հասկացմանը կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կապիչ չպարունակող (բեսցեմենտային) բետոնների տեխնոլոգիական մշակման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված բնական և արհեստական լցանյութերի վրա, մասնավորապես՝ հրաբխային ալյումոսիլիկատային հումքից ստացված հատիկավոր փրփրապակու կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքագոյացման առանձնահատկությունները, ամրության ձևավորման մեխանիզմները, ջերմա- և ձայնամեկուսիչ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը լցանյութի ֆրակցիոն կազմից և տեխնոլոգիական մշակման պայմաններից։ Աշխատությունում դիտարկվում են հրաբխային ծագման հումքի վերամշակման հնարավորությունները, դրա էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետությունը շինարարական նյութերի արտադրության մեջ, ինչպես նաև էներգախնայող և կայուն շինարարության սկզբունքների համատեքստում կիրառման հեռանկարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սերնդի թեթև բետոնների կառուցվածքային կայունությանը, ծակոտկենության կարգավորմանը և երկարաժամկետ շահագործման ընթացքում դրանց վարքագծին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է հանքահումքի համալիր օգտագործմամբ զբաղվող ձեռնարկությունների հարկման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և պետական եկամուտների ձևավորման միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է հանքարդյունաբերական ոլորտի հարկային բեռի կառուցվածքը, գործող հարկատեսակների կիրառման արդյունավետությունը և դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների տնտեսական վարքագծի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային ռեսուրսների օգտագործման ռոյալթի համակարգին, շահութահարկի առանձնահատկություններին, ինչպես նաև բնապահպանական վճարների և ռեսուրսների վերականգնման ծախսերի հաշվառման մեխանիզմներին։ Գրքում դիտարկվում են նաև համալիր վերամշակման տեխնոլոգիաների ներդրման հարկային խթանման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հումքի օգտագործման խորությունը և նվազեցնել թափոնների ծավալը։ Հեղինակը համեմատական վերլուծությամբ ուսումնասիրում է միջազգային փորձը՝ հատկապես այն երկրներում, որտեղ հանքահումքային ոլորտի հարկումը ուղղված է ոչ միայն եկամուտների ապահովմանը, այլև կայուն զարգացման խթանմանը։ Աշխատությունը ընդգծում է հարկային քաղաքականության բարելավման անհրաժեշտությունը՝ որպես գործիք հանքահումքային համալիրի արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, հարկային մասնագետների և հանքարդյունաբերության ոլորտի քաղաքականություն մշակողների համար։

Իրավաբանություն

Հայոց պահանջատիրության իրավական հիմունքները աշխատությունը նվիրված է հայկական իրավունքի և պահանջատիրության իրավական սկզբունքների ուսումնասիրությանը, ներկայացնելով պահանջատիրության բնույթը, պատմական զարգացումը և նրա կիրառությունը հայ հասարակական և իրավական կյանքում։ Գրքում վերլուծվում են պահանջատիրության հասկացությունը, սկզբունքները, պարտականությունների և իրավունքների համակարգը, ինչպես նաև հայ միջնադարյան ու ժամանակակից իրավական տեսությունների մոտեցումները պահանջատիրության կազմակերպմանը և կիրառմանը։ Հեղինակը քննարկում է նաև իրավական փաստաթղթերի, ավանդույթների և դատավարական պրակտիկայի նշանակությունը պահանջատիրության համակարգի ձևավորման և կատարելագործման մեջ, ընդգծում է իրավունքի, արդարության և սոցիալական պատասխանատվության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հայկական իրավական մտածողության ավանդույթները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում հայոց պահանջատիրության իրավական հիմունքների մասին, նպաստելով իրավագիտության ուսուցման և պրակտիկ կիրառման զարգացումն ազգային իրավական համակարգում։ Գիրքը նախատեսված է թե իրավաբանական կրթությամբ զբաղվող ուսանողների, թե փաստաբանների, թե իրավաբանության հետ հետաքրքրված ընթերցողների համար։