Նոր Կտակարանի իսկական հեղինակի բացահայտումը

История

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական պատմա-հնագիտական ընկերության կանոնադրական հիմքերի, կառուցվածքի և գործունեության սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ որպես գիտական կազմակերպչական ձևի կարևոր օրինակ, որի նպատակն է համակարգել պատմական և հնագիտական հետազոտությունները, նպաստել աղբյուրագիտական նյութերի հավաքագրմանը և ապահովել գիտական համագործակցության զարգացումը։ Հեղինակը վերլուծում է ընկերության կազմակերպչական կառուցվածքը՝ ընդգծելով անդամակցության կարգը, ղեկավար մարմինների ձևավորման սկզբունքները, գիտական հանձնաժողովների գործառույթները և ֆինանսական ու վարչական գործունեության կարգավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանոնադրության նպատակային դրույթներին՝ կապված պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության, հնագիտական պեղումների կազմակերպման, գիտական հրատարակությունների պատրաստման և մշակութային ժառանգության պահպանման հետ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նման գիտական ընկերությունների դերը հայագիտության զարգացման, ազգային պատմական հիշողության պահպանման և միջազգային գիտական կապերի ընդլայնման գործում։ Ներկայացվում է, թե ինչպես է կազմակերպված գիտական գործունեությունը նպաստում համակարգված հետազոտությունների իրականացմանը և գիտելիքի ինստիտուցիոնալացմանը։ Շեշտվում է, որ նման կառույցների կանոնադրական հիմքերը ապահովում են գիտական աշխատանքի կայունություն, շարունակականություն և արդյունավետություն՝ ստեղծելով անհրաժեշտ պայմաններ պատմական և հնագիտական ուսումնասիրությունների զարգացման համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական կրթության փուլում մայրենի լեզվի զարգացնող ուսուցման կազմակերպման տեսական և մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ուսումնական ծրագրի, դասագրքի և դասագործընթացի փոխկապակցված համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական մոտեցումն է, որի համաձայն լեզվական գիտելիքների յուրացումը պետք է միաժամանակ նպաստի երեխայի խոսքի, մտածողության, ընթերցողական կարողությունների, ստեղծագործական ակտիվության և ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության զարգացմանը։ Քննվում է ուսումնական ծրագրի դերը կրթության նպատակների, բովանդակության, թեմատիկ հաջորդականության և ակնկալվող կարողությունների սահմանման գործում, ինչպես նաև այն հարցը, թե ծրագրային պահանջներն ինչպես են արտացոլվում դասագրքի կառուցվածքում և առանձին ուսումնական առաջադրանքներում։ Դասագիրքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական և գրական նյութի աղբյուր, այլև որպես սովորողի ճանաչողական գործունեությունը կազմակերպող միջոց, որի տեքստերը, հարցերը, վարժությունները և ստեղծագործական առաջադրանքները կարող են նպաստել համեմատելու, վերլուծելու, ընդհանրացնելու, սեփական կարծիքը ձևակերպելու և լեզուն հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառելու կարողությունների զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասագործընթացին, որտեղ ծրագրային նպատակներն ու դասագրքային նյութը վերածվում են ուսուցչի և աշակերտների համատեղ գործունեության։ Դիտարկվում են ուսուցման այն ձևերն ու մեթոդները, որոնք խրախուսում են երեխայի ակտիվ մասնակցությունը, հարցադրումը, քննարկումը, տեքստի գիտակցված ընկալումը, բառապաշարի հարստացումը և կապակցված խոսքի զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կարդալու, գրելու, լսելու և խոսելու կարողությունների փոխկապակցված ձևավորումը՝ տարիքային առանձնահատկություններին և սովորողների անհատական հնարավորություններին համապատասխան։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսումնական առաջադրանքների աստիճանական բարդացմանը, հետադարձ կապի և գնահատման դերին, ինչպես նաև ուսուցչի կողմից զարգացնող կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ծրագիր–դասագիրք–դասագործընթաց ամբողջական համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց միջև համապատասխանության նշանակությունը և այն պայմանները, որոնց դեպքում մայրենիի ուսուցումը կարող է դուրս գալ միայն լեզվական կանոնների յուրացման շրջանակից և դառնալ սովորողի ընդհանուր մտավոր ու հաղորդակցական զարգացման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարրական կրթության մանկավարժության, մայրենիի դասավանդման մեթոդիկայի, զարգացնող ուսուցման և կրթության բովանդակության կազմակերպման մոտեցումները։

Культура

Գիտական աշխատանքը նվիրված է 1901-1910 թվականներին Անդրկովկասում հայ երաժշտական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ այդ ժամանակաշրջանի մշակութային, հասարակական և ազգային գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման հիմնական ուղղություններն են, երաժշտական կրթության և կատարողական արվեստի կազմակերպումը, համերգային կյանքը, երգչախմբային շարժումը, երաժշտական խմբերի գործունեությունը, մամուլի և մշակութային կազմակերպությունների դերը, ինչպես նաև հայ երաժիշտների ստեղծագործական և հասարակական գործունեությունը։ XX դարի սկզբին Անդրկովկասը, հատկապես Թիֆլիսը և Բաքուն, հայ մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էին։ Այս քաղաքներում գործող դպրոցները, մշակութային ընկերությունները, թատրոնները, երաժշտական խմբերը և պարբերականները նպաստում էին հայկական երաժշտական մշակույթի տարածմանն ու մասնագիտական զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել այդ միջավայրի ազդեցությունը հայ երաժշտական կյանքի կազմակերպման և ազգային երաժշտական ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։ Կարևոր ուղղություններից է երաժշտական կրթության զարգացումը։ Դարասկզբին երաժշտական գիտելիքների տարածման, երգեցողության և գործիքային կատարողականության ուսուցման, ինչպես նաև մասնագիտական պատրաստության ընդլայնման գործընթացները նպաստում էին երաժշտական մշակույթի հանրայնացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ երաժշտական դպրոցների, ուսումնական խմբակների, մասնավոր դասավանդման և այլ կրթական նախաձեռնությունների գործունեությանը՝ գնահատելով դրանց դերը երիտասարդ երաժիշտների և կատարողների ձևավորման գործում։ Առանձին կարևորություն ունի երգչախմբային մշակույթի զարգացումը։ Հայ երգչախմբերը ոչ միայն կատարողական կոլեկտիվներ էին, այլև ազգային մշակույթի տարածման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական և հոգևոր երգերի, ինչպես նաև հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների կատարումը նպաստում էր ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանմանը և նոր սերնդին փոխանցմանը։ Երգչախմբային գործունեությունը նաև հնարավորություն էր տալիս տարբեր սոցիալական խմբերի ներգրավվել մշակութային կյանքում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է համերգային կյանքի վերլուծությունը։ Համերգները, երաժշտական երեկոները և մշակութային այլ միջոցառումները ձևավորում էին երաժշտական հաղորդակցության միջավայր, որտեղ ներկայացվում էին ինչպես հայ հեղինակների ստեղծագործություններ, այնպես էլ եվրոպական և ռուսական երաժշտության նմուշներ։ Այդ գործընթացը նպաստում էր հայ երաժշտական մշակույթի՝ համաշխարհային երաժշտական գործընթացների հետ կապերի ընդլայնմանը և կատարողական չափանիշների զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թատրոնի և երաժշտության փոխհարաբերությանը։ Անդրկովկասի հայ թատերական կյանքում երաժշտությունը կարևոր դեր ուներ՝ ուղեկցելով բեմական ներկայացումները և ձևավորելով դրանց գեղարվեստական մթնոլորտը։ Թատրոնի, օպերային և երաժշտական ներկայացումների զարգացումը նպաստում էր ինչպես կատարողական արվեստի, այնպես էլ երաժշտական լսարանի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հայ կոմպոզիտորների և երաժիշտների գործունեությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում ազգային երաժշտական լեզվի զարգացման, ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման ու մշակման և մասնագիտական կոմպոզիտորական ավանդույթի ձևավորման գործընթացները ձեռք էին բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Հայ երաժշտական մշակույթի ներկայացուցիչները միաժամանակ ձգտում էին պահպանել ազգային ինքնատիպությունը և այն ներգրավել ժամանակակից մասնագիտական երաժշտության զարգացման ընդհանուր ընթացքի մեջ։ Կարևոր աղբյուր կարող են լինել ժամանակաշրջանի հայկական պարբերականները, որոնք լուսաբանում էին համերգները, երաժշտական իրադարձությունները, կատարողների գործունեությունը և մշակութային կյանքի խնդիրները։ Մամուլի նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել ոչ միայն կոնկրետ երաժշտական իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այլև հասկանալ հասարակության վերաբերմունքը երաժշտության, կատարողական արվեստի և ազգային մշակույթի նկատմամբ։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև երաժշտական կազմակերպությունների և մշակութային ընկերությունների գործունեությունը։ Դրանք կարևոր դեր էին կատարում համերգների կազմակերպման, երաժշտական կրթության, երգչախմբերի ստեղծման, ստեղծագործությունների տարածման և մշակութային կապերի ընդլայնման գործում։ Նման կազմակերպությունների գործունեությունը վկայում է, որ երաժշտական կյանքը աստիճանաբար դառնում էր ավելի կազմակերպված և ինստիտուցիոնալացված։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր կողմը հայ երաժշտական կյանքի և ազգային ինքնության փոխհարաբերությունն է։ Երաժշտությունը տվյալ ժամանակաշրջանում հաճախ ընկալվում էր ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտության ձև, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման և հասարակական համախմբման միջոց։ Ժողովրդական երգի հավաքագրումն ու մշակումը, հոգևոր երաժշտության պահպանումը և ազգային թեմատիկայով ստեղծագործությունների տարածումը նպաստում էին մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 1901-1910 թվականների Անդրկովկասի հայ երաժշտական կյանքը որպես բազմաշերտ մշակութային գործընթաց, որի մեջ փոխկապակցված էին երաժշտական կրթությունը, կատարողական արվեստը, ստեղծագործական գործունեությունը, երգչախմբային շարժումը, թատրոնը, մամուլը և հասարակական-մշակութային կազմակերպությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու XX դարի սկզբի հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունները և գնահատելու այդ ժամանակաշրջանի նշանակությունը հետագա ազգային մասնագիտական երաժշտության ձևավորման ու զարգացման գործում։

Биология

Գիրքը նվիրված է բջջային թաղանթի կարևորագույն կարգավորիչ մեխանիզմներից մեկի՝ Na/K-ական պոմպի α ենթամիավորի ֆունկցիոնալ խանգարումների ուսումնասիրմանը և դրա դերին ուռուցքային գործընթացների զարգացման, ինչպես նաև հակաուռուցքային ազդեցությունների ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են այս սպիտակուցային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, իոնային հավասարակշռության պահպանման նշանակությունը, բջջային ազդանշանային ուղիների կարգավորումը և դրանց հնարավոր փոփոխությունները սարկոմայի բջիջներում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես կարող է Na/K-ական պոմպի α ենթամիավորի թերֆունկցիան մասնակցել ուռուցքային բջիջների կենսագործունեության փոփոխություններին, ինչպես նաև դիտարկում է ցիսպլատինի և գերցածր հաճախության էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության մեխանիզմները՝ որպես բջջային մակարդակում գործող գործոններ։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք ուղղված են քաղցկեղային բջիջների նյութափոխանակության, թաղանթային գործընթացների և բուժական ազդեցությունների հնարավոր թիրախների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բջջային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, ուռուցքաբանության, դեղաբանության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, բժշկական և կենսաբանական ուղղությունների ուսանողներին։

Литература

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Կոստան Զարյանի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը՝ «Անցորդը և իր ճամփան», «Բանկոոպը և մամութի ոսկորները» և «Նավը լեռան վրա» վեպերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա արձակի գաղափարագեղարվեստական ուղղվածությունը և տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպերի թեմատիկ կառուցվածքին, փիլիսոփայական ենթաշերտերին, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և անհատական ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների սյուժետային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են Կոստան Զարյանի արձակին բնորոշ լեզվաոճական միջոցները, պատկերավոր մտածողությունը, պատմողական եղանակները և եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական ավանդույթների հետ հնարավոր առնչությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեք վեպերի գաղափարական և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հեղինակի աշխարհընկալման դրսևորումները և ստեղծագործական զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի արձակի արդիականության, հայ գրականության մեջ նրա ինքնատիպության և ազգային ու համաշխարհային գրական գործընթացների հետ ունեցած կապերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Ագաթանգեղոսի պատմագրական ժառանգությանը և նրա երկի շուրջ դարերի ընթացքում ձևավորված հարցերին ու ուսումնասիրություններին։ Ագաթանգեղոսը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրության մեջ, քանի որ նրա անունով պահպանված պատմությունը ներկայացնում է Հայաստանի քրիստոնեացման ավանդությունը, Տրդատ Գ թագավորի և Գրիգոր Լուսավորչի գործունեությունը, ինչպես նաև հին հայկական հասարակության կրոնական ու քաղաքական կյանքի կարևոր դրվագները։ Նրա երկը երկար ժամանակ ծառայել է որպես հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության և եկեղեցական պատմության առանցքային սկզբնաղբյուր։ Հեղինակի և երկի ծագման, ստեղծման ժամանակաշրջանի, տարբեր խմբագրությունների ու պատմական հավաստիության հարցերը գիտական քննարկումների առարկա են եղել։ Այս աշխատությունը վերնագրով իսկ մատնանշում է այդ բազմաշերտ ժառանգության ուսումնասիրության ձգտումը՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական հիշողության, մատենագրական ավանդության և հետագա մեկնությունների փոխհարաբերություններին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ հին գրականության, պատմագրության և քրիստոնեության տարածման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով Ագաթանգեղոսի երկի գիտական ու մշակութային արժեքին։