Нозокомиальные инфекции в интенсивной терапии

Տնտեսագիտություն

Վալյուտայի փոխարժեքի էությունը կայանում է նրանում, որ այն արտահայտում է մեկ երկրի արժույթի գինը այլ երկրի արժույթի նկատմամբ, այսինքն՝ ցույց է տալիս, թե որքան ազգային կամ արտասահմանյան դրամական միավոր է անհրաժեշտ մեկ այլ արժույթի մեկ միավոր ձեռք բերելու համար։ Փոխարժեքը հանդիսանում է միջազգային տնտեսական հարաբերությունների կարևոր ցուցանիշ, քանի որ այն ազդում է արտաքին առևտրի, ներդրումների, զբոսաշրջության և ընդհանուր տնտեսական կայունության վրա։ Փոխարժեքը կարող է ձևավորվել տարբեր համակարգերով՝ ազատ լողացող, երբ շուկան է որոշում արժույթի արժեքը՝ առաջարկի և պահանջարկի հիման վրա, կամ ֆիքսված, երբ պետությունը կամ կենտրոնական բանկը սահմանում է արժույթի կայուն փոխարժեք որոշակի արժույթի նկատմամբ։ Փոխարժեքի վրա ազդում են բազմաթիվ գործոններ՝ տնտեսական աճի մակարդակը, գնաճը, տոկոսադրույքները, արտաքին առևտրային հաշվեկշիռը, պետական պարտքը և քաղաքական կայունությունը։ Եթե երկրի տնտեսությունը ուժեղ է և ունի բարձր ներդրումային գրավչություն, նրա արժույթը սովորաբար արժևորվում է, իսկ տնտեսական անկայունության դեպքում՝ արժեզրկվում։ Վալյուտայի փոխարժեքը նաև կարևոր դեր ունի գնագոյացման մեջ, քանի որ այն որոշում է ներմուծվող և արտահանվող ապրանքների արժեքը և մրցունակությունը միջազգային շուկաներում։ Այսպիսով, փոխարժեքը ոչ միայն ֆինանսական ցուցանիշ է, այլև տնտեսության առողջության և արտաքին տնտեսական կապերի արդյունավետության կարևոր չափանիշ։

Աշխարհագրություն

Միանքալե թերակղզի-ի (Գորգանի թքվածք) և Գորգանի ծոց-ին հարակից հատվածների, ինչպես նաև Կասպից ծով-ի հարավային ափերի դինամիկան պայմանավորված է համալիր բնական գործընթացների փոխազդեցությամբ, որտեղ համատեղ գործում են ջրի մակարդակի բազմամյա տատանումները, նստվածքների կուտակումը, ալիքային ռեժիմը, գետաբերանային հոսքերը և մարդկային միջամտությունը։ Այս տարածաշրջանում ափագծի փոփոխությունները առանձնանում են բարձր շարժունակությամբ, քանի որ Կասպից ծովի փակ ավազանը ենթարկվում է կլիմայական և հիդրոլոգիական փոփոխությունների, որոնք հանգեցնում են ջրի մակարդակի պարբերական բարձրացման և անկման, ինչն անմիջականորեն ազդում է թերակղզու և հարակից ծովածոցային համակարգերի ձևավորման վրա։ Միանքալե թերակղզին ինքնին հանդիսանում է նստվածքային ծագման նեղ ցամաքային լեզու, որը ժամանակի ընթացքում ձևավորվել է ծովային հոսանքների և գետերի բերած նյութերի կուտակման արդյունքում, իսկ դրա կայունությունը մշտապես կախված է էրոզիայի և ակկրեցիայի (կուտակման) հավասարակշռությունից։ Գորգանի ծոցի հատվածում նկատվում է լագունային միջավայրերի զարգացում, որտեղ ծանծաղ ջրերը և նստվածքների արագ կուտակումը ստեղծում են արագ փոփոխվող ափագիծ, հաճախ ուղեկցվելով ճահճացման գործընթացներով և կենսաբազմազանության տեղաշարժերով։ Բացի բնական գործոններից, զգալի ազդեցություն ունեն նաև մարդու գործունեությունը՝ հողօգտագործման փոփոխությունները, ջրային կառույցների կառուցումը գետերի վրա և ափամերձ ինժեներական միջամտությունները, որոնք կարող են արագացնել կամ դանդաղեցնել ափի տեղաշարժը։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարածաշրջանի ափագծի դինամիկան հանդիսանում է դասական օրինակ փակ ծովային համակարգերի համար բնորոշ բարձր զգայունության, որտեղ փոքր հիդրոկլիմայական փոփոխությունները կարող են հանգեցնել նշանակալի տարածա-ժամանակային վերաձևումների։

Կրոն

Սա եկեղեցաբանական և մշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Holy See of Cilicia-ի գրահրատարակչական առաքելությանը և նրա դերին հայ հոգևոր, մշակութային ու կրթական կյանքի զարգացման մեջ, որտեղ վերլուծվում են կաթողիկոսության կողմից իրականացվող հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունները՝ աստվածաբանական գրականության, հոգևոր-բարոյական աշխատությունների, պատմական ուսումնասիրությունների և եկեղեցական մատենագրության տարածումը, աշխատանքը ընդգծում է նաև այդ հրատարակությունների դերը սփյուռքահայ համայնքներում ազգային ինքնության պահպանման, կրթական գործընթացների կազմակերպման և եկեղեցական կյանքի ամրապնդման գործում, միաժամանակ դիտարկվում է հրատարակչական գործունեության ազդեցությունը հայ մշակույթի շարունակականության և հոգևոր արժեքների փոխանցման վրա տարբեր երկրներում գործող թեմական կառույցների միջոցով։

Աշխարհագրություն

Այս գիրքը նվիրված է Կենտրոնական Իրանի երկրաբանական կառուցվածքի և այնտեղ տարածված հրաբխածին- նստվածքային ու նստվածքային ապարների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում ապարների առաջացման պայմանների, նյութական կազմի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների, տարածական տարածվածության և երկրաբանական զարգացման պատմության վերլուծությունն է։ Հեղինակը դիտարկում է այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ձևավորվել են ուսումնասիրվող ապարային համալիրները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հրաբխային գործունեությանը, այնպես էլ նստվածքների կուտակման, փոխակերպման և հետագա երկրաբանական վերափոխումների փուլերին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ապարների լիթոլոգիական բնութագրերին, դրանց հանքաբանական և պետրոգրաֆիական կազմին, շերտագրական դիրքին ու միմյանց հետ փոխհարաբերություններին, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տարածաշրջանի երկրաբանական անցյալի հիմնական փուլերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հրաբխածին և նստվածքային ապարների փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ դրանց համատեղ տարածումը կարող է վկայել տվյալ ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած հրաբխային ժայթքումների, ծովային կամ ցամաքային նստվածքակուտակման և տեկտոնական ակտիվության մասին։ Կենտրոնական Իրանի երկրաբանական միջավայրը առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում իր բարդ կառուցվածքի, տարբեր տարիքի ապարների բազմազանության և երկարատև երկրաբանական զարգացման պատճառով։ Գրքում ուսումնասիրվող նյութը կարող է արժեքավոր լինել տարածաշրջանի շերտագրական հաջորդականությունները հասկանալու, տարբեր ապարային համալիրների հարաբերական և բացարձակ ժամանակագրական դիրքը գնահատելու, ինչպես նաև երկրաբանական գործընթացների հաջորդականությունը վերականգնելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը հատկապես օգտակար է երկրաբանների, պետրոլոգների, լիթոլոգների, շերտագետների, հանքավայրերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների և երկրաբանություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ պատկերացնելու ապարների ձևավորման և փոփոխության մեխանիզմները, Կենտրոնական Իրանի տեկտոնական ու նստվածքային միջավայրերի առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի երկրաբանական պատմության ձևավորման գործում հրաբխային ու նստվածքային գործընթացների դերը։

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիմնական դպրոցում սովորողների բնապահպանական և բնօգտագործման կուլտուրայի ձևավորման միջոցների ու մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են էկոլոգիական դաստիարակության տեսական հիմքերը, սովորողների բնապահպանական գիտակցության զարգացման առանձնահատկությունները և կրթական գործընթացում բնության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորման ուղիները։ Հեղինակը ներկայացնում է ուսուցման տարբեր ձևեր ու մեթոդներ, որոնք նպաստում են շրջակա միջավայրի պահպանության վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը, բնական ռեսուրսների խելամիտ օգտագործման գաղափարների տարածմանը և սովորողների գործնական մասնակցությանը բնապահպանական գործունեությանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում է դպրոցական առարկաների, արտադասարանական միջոցառումների, նախագծային աշխատանքների և բնապահպանական նախաձեռնությունների դերը սովորողների արժեքային համակարգի ձևավորման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի կազմակերպչական և դաստիարակչական գործունեությանը, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ազդեցությանը էկոլոգիական մշակույթի զարգացման վրա։ Ներկայացված ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանական կրթության կատարելագործման և նոր սերնդի էկոլոգիական պատասխանատվության բարձրացման համար։ Գիրքը նախատեսված է ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, բնապահպանության մասնագետների, մանկավարժական բուհերի դասախոսների, ուսանողների և դպրոցական կրթության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնահանքային արդյունաբերության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Սյունիքի մարզը։ Հետազոտության կենտրոնում հանքարդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության, արտադրական ներուժի օգտագործման, ռեսուրսների կառավարման և ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումն է։ Սյունիքի մարզը Հայաստանի հանքարդյունաբերության կարևորագույն կենտրոններից է, ուստի տարածաշրջանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոլորտի նշանակությունը ոչ միայն տեղական, այլև հանրապետական տնտեսության համար։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հանքային ռեսուրսների կառուցվածքը, արդյունահանման ծավալները, արտադրական կարողությունները, աշխատուժի օգտագործումը, ներդրումային գործընթացները և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ոլորտի արդյունավետության վրա՝ տեխնոլոգիական հագեցվածություն, արտադրության կազմակերպում, սարքավորումների վիճակ, էներգիայի և այլ ռեսուրսների ծախսեր, աշխատուժի արտադրողականություն, ենթակառուցվածքների զարգացվածություն և ներդրումների հասանելիություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հանքարդյունաբերությունը դիտարկել նաև Սյունիքի մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում, քանի որ ոլորտը կապված է զբաղվածության, բնակչության եկամուտների, տեղական տնտեսության ակտիվության և համայնքների զարգացման հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում են այն խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել հանքարդյունաբերության երկարաժամկետ արդյունավետությունը, այդ թվում՝ բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործման անհրաժեշտությունը, արտադրական ծախսերի աճը, շուկաների փոփոխականությունը և ենթակառուցվածքային սահմանափակումները։ Կարևոր ուղղություն է նաև հանքարդյունաբերության և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի արդյունավետության բարձրացումը չի կարող սահմանափակվել միայն արտադրության ծավալների ավելացմամբ։ Ռեսուրսների խնայող օգտագործումը, թափոնների կառավարումը, հողի և ջրային ռեսուրսների պահպանությունը, արտադրական անվտանգության ապահովումը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցումը ժամանակակից հանքարդյունաբերության արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են։ Աշխատությունում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական և կազմակերպական կատարելագործման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային քաղաքականության բարելավման և հանքային հումքի առավել ամբողջական վերամշակման ուղղություններ։ Սյունիքի մարզի օրինակով ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ նաև Հայաստանի այլ հանքարդյունաբերական տարածաշրջանների զարգացման առանձնահատկությունների գնահատման համար։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող լուծումները կարող են կիրառվել հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործման և տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, տարածաշրջանային զարգացման և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև արդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտել Սյունիքի մարզի լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման հիմնական ներուժն ու սահմանափակումները և հիմնավորել այնպիսի տնտեսական, տեխնոլոգիական ու կառավարչական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել ոլորտի արդյունավետության, մրցունակության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։