Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1974: Հունվար, փետրվար, մարտ

Другие предметы

Հրատարակությունը կազմակերպչական և ծրագրային բնույթի փաստաթուղթ է, որում համակարգված ձևով ներկայացվում են Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալ տարվա համար նախատեսված աշխատանքային հիմնական ուղղությունները, խնդիրներն ու միջոցառումները։ Այն արտացոլում է գրադարանի՝ որպես ազգային նշանակության մշակութային, տեղեկատվական և մատենագիտական հաստատության գործունեության պլանավորումը՝ ընդգրկելով գրադարանային հավաքածուների համալրման, պահպանության, մշակման, մատենագիտական աշխատանքների, ընթերցողների սպասարկման և մշակութային ծրագրերի կազմակերպման ոլորտները։ Ծրագրային փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության կառուցվածքային ստորաբաժանումների առաջադրանքների և տարեկան գործունեության առաջնահերթությունների վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման, դասակարգման և պահպանության աշխատանքները, ինչպես նաև գրքային ու պարբերական հրատարակությունների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծումն ու տարածումը։ Առանձին ուղղություն է թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, գրադարանային նյութերի թվայնացումը և էլեկտրոնային տեղեկատվական շտեմարանների զարգացումը, որոնք նպաստում են ազգային տպագիր ժառանգության պահպանությանն ու դրա հասանելիության ընդլայնմանը։ Ծրագրում կարող են ընդգրկվել նաև ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը, գրադարանային ծառայությունների արդիականացմանը և մասնագիտական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը վերաբերող նախաձեռնություններ։ Մշակութային և հանրային գործունեության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն գրքային ցուցահանդեսները, հանդիպումները, շնորհանդեսները, հիշարժան տարեթվերին նվիրված միջոցառումները և այլ կրթամշակութային նախաձեռնություններ, որոնց միջոցով գրադարանը նպաստում է գրքի ու ընթերցանության հանրահռչակմանը։ Փաստաթուղթը կարևոր աղբյուր է նաև հաստատության գործունեության պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ տարեկան ծրագրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարբեր ժամանակաշրջաններում գրադարանի առաջնահերթությունների, գործառույթների և մասնագիտական մոտեցումների փոփոխություններին։ 2017 թվականը հաստատության զարգացման տեսանկյունից առանձնանում է նաև կազմակերպական փոփոխություններով, որոնց պայմաններում ընդլայնվել են ազգային մատենագիտական գործառույթները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է տարեկան աշխատանքի կազմակերպման համակարգված շրջանակ՝ միավորելով գրադարանային ֆոնդերի կառավարումը, մատենագիտական գործունեությունը, թվային զարգացումը, տեղեկատվական սպասարկումը և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքը։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ազատ ռադիկալային գործընթացների կենսաբանական նշանակության և հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը տարբեր ախտաբանական վիճակների զարգացման համատեքստում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են օքսիդատիվ սթրեսի առաջացման պատճառները, ազատ ռադիկալների ազդեցությունը բջիջների, հյուսվածքների և օրգանների վրա, ինչպես նաև դրանց մասնակցությունը բազմաթիվ հիվանդությունների առաջացման և զարգացման գործընթացներին։ Հեղինակը վերլուծում է օրգանիզմի բնական հակաօքսիդանտային համակարգերի գործունեությունը, հակաօքսիդանտ նյութերի կենսաբանական դերը և դրանց հնարավոր կիրառությունները հիվանդությունների կանխարգելման ու բուժման մեջ։ Ուսումնասիրությունն անդրադառնում է նաև ազատ ռադիկալների և հակաօքսիդանտների միջև հավասարակշռության պահպանման կարևորությանը՝ ընդգծելով դրա նշանակությունը բջջային ֆունկցիաների, նյութափոխանակության և ընդհանուր առողջության պահպանման համար։ Գիրքը հետաքրքրություն կներկայացնի բժիշկների, կենսաբանների, կենսաքիմիկոսների, դեղաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են օքսիդատիվ սթրեսի, բջջային վնասման մեխանիզմների և հակաօքսիդանտային պաշտպանության արդիական խնդիրները։

Лингвистика

2016 թվականին Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչության կողմից լույս տեսած այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Ռաֆայել Լեմկինի՝ ցեղասպանության հանցագործության վերաբերյալ մշակած կոնվենցիայի նախագծի և Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից 1948 թվականին ընդունված Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիայի համեմատական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հեղինակներն են Ս. Գասպարյանը, Շ. Պարոնյանը, Ա. Չուբարյանը և Գ. Մուրադյանը։ Հետազոտությունն իրականացվել է լեզվաբանական և խոսույթի վերլուծության տեսանկյունից՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու իրավական փաստաթղթերի բովանդակային, իմաստային, բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հեղինակներն ուսումնասիրում են, թե ինչպես են լեզվական միջոցների ընտրությունը, բառերի իմաստային նրբերանգները, շարահյուսական կառուցվածքները և արտահայտչական ձևերը մասնակցում իրավական փաստաթղթերի բովանդակության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են ցեղասպանության սահմանման, դատապարտման, կանխարգելման և պատժման վերաբերյալ գաղափարներն արտահայտվում սկզբնական նախագծում և ՄԱԿ-ի ընդունած վերջնական փաստաթղթում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով դիտարկվում են իրավական խոսույթի գործառույթները, պաշտոնական լեզվի ազդեցությունը փաստաթղթի ընկալման վրա, ինչպես նաև լեզվական ձևակերպումների և դրանց հաղորդակցական նշանակության փոխհարաբերությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Ռաֆայել Լեմկինի մտահղացումների և միջազգային իրավունքի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը։ Լեմկինը կարևոր դեր է ունեցել ցեղասպանության հասկացության մշակման և միջազգային մակարդակում այդ հանցագործության կանխարգելման ու պատժման իրավական մեխանիզմների հաստատման գործում։ 1948 թվականի կոնվենցիայի ընդունումը դարձավ միջազգային իրավունքի պատմության կարևոր հանգրվան՝ սահմանելով ցեղասպանության կանխարգելման և մեղավորներին պատժելու պետությունների պարտավորությունները։ Գրքում ներկայացվող լեզվաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են իրավական փաստաթղթերի խմբագրման և քննարկման ընթացքում կատարված փոփոխություններն ազդել դրանց իմաստային ընդգրկման, գաղափարական շեշտադրումների և հաղորդակցական ուժի վրա։ Հետազոտությունը համադրում է լեզվաբանության, իրավական խոսույթի ուսումնասիրության, իմաստաբանության, գործաբանության և պատմական վերլուծության տարրերը՝ ստեղծելով միջգիտակարգային ուսումնասիրության շրջանակ։ Այն կարևոր է ոչ միայն ցեղասպանության վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերի լեզուն հասկանալու, այլև իրավական տեքստերի ստեղծման, մեկնաբանման և հանրային նշանակության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանիչների, իրավաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պատմաբանների, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և բուհերի ուսանողների համար։ Այն նաև նշանակալի նյութ է գիտական խոսույթի վերլուծության և հայագիտության ոլորտում՝ նպաստելով ցեղասպանության իրավական հասկացության ձևավորման պատմության, լեզվական արտահայտման և միջազգային իրավական կարգավորման գործընթացների ավելի խորքային ըմբռնմանը:

Культура

Работа посвящена исследованию жанра фортепианного концерта в творчестве армянских композиторов и выявлению основных тенденций его развития в 1950–1980-е годы. В центре внимания находится эволюция концертного жанра в армянской профессиональной музыке, особенности его художественного становления и изменения композиторского языка на протяжении нескольких десятилетий. Исследование рассматривает фортепианный концерт как синтетическую форму музыкального высказывания, в которой взаимодействуют сольное исполнительское начало и оркестровая ткань, а также раскрываются характерные черты национальной музыкальной традиции и общеевропейских композиторских тенденций. Особое внимание уделяется особенностям тематизма, музыкальной драматургии, композиционного строения, гармонического языка, ритмики, фактуры и принципов взаимодействия фортепиано с оркестром. Анализируются способы переосмысления традиционной концертной формы армянскими авторами и их стремление сочетать национально-характерные интонации с современными средствами музыкальной выразительности. Важное место занимает изучение исполнительских особенностей произведений, характера сольной партии, виртуозных приемов и способов раскрытия художественного образа посредством фортепиано. Рассматривается также развитие жанра в историко-культурном контексте 1950–1980-х годов, что позволяет проследить изменения эстетических установок и композиторского мышления в разные периоды. Исследование выявляет общие закономерности и индивидуальные особенности трактовки жанра различными армянскими композиторами, показывая многообразие подходов к соотношению традиции и новаторства. Отдельное значение имеет изучение национального своеобразия концертного жанра, которое проявляется в использовании фольклорных интонаций, ладовых особенностей, ритмических моделей и характерных принципов музыкального развития. Работа позволяет представить фортепианный концерт как важное направление армянской композиторской школы второй половины XX века и проследить его вклад в развитие национальной музыкальной культуры. Исследование может представлять интерес для музыковедов, композиторов, пианистов, преподавателей музыкальных учебных заведений, исследователей армянской музыкальной культуры и студентов музыкальных специальностей.

Политология

Այս նյութը վերաբերում է 2020 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ռազմական գործողությունների սրմանը և միջազգային հանրության՝ հատկապես ՄԱԿ-ի կողմից հրադադարի ու բանակցությունների վերսկսման կոչերին։ Հրապարակման համաձայն՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը կողմերին կոչ էր արել անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները, նվազեցնել լարվածությունը և առանց նախապայմանների վերադառնալ բանակցային գործընթացին։ Նյութում ներկայացվում են Հայաստանի և Ադրբեջանի իշխանությունների տարբեր դիրքորոշումները ռազմական գործողությունների պատճառների և բանակցային գործընթացի վերաբերյալ։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պնդում էր, որ բանակցությունների առաջընթացին խոչընդոտում է հայկական կողմի դիրքորոշումը, մինչդեռ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում էր, որ ռազմական գործողությունների պայմաններում բանակցությունների վարումը դժվար է և ընդգծում էր փոխզիջման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Փաշինյանի այն գնահատականին, որ Ադրբեջանի գործողությունները Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար ընկալվում էին որպես «գոյաբանական սպառնալիք»։ Հոդվածը նաև անդրադառնում է հակամարտության միջազգային հարթությանը՝ ՄԱԿ-ի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Թուրքիայի դիրքորոշումներին ու հնարավոր միջնորդական դերերին։ Նյութում ընդգծվում է, որ ռազմական գործողությունների շարունակությունը կարող էր ընդլայնել հակամարտության աշխարհագրությունը և ներգրավել տարածաշրջանային այլ պետությունների, ինչն էլ ավելի էր մեծացնում դիվանագիտական կարգավորման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրապարակումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել 2020 թվականի պատերազմի սկզբնական փուլը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև բանակցային հակասությունները, միջազգային կազմակերպությունների արձագանքը և ռազմական էսկալացիայի պայմաններում խաղաղ կարգավորման փորձերը։

Химия

Նյութը վերաբերում է ստորերկրյա ջրերի ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, շարժման, քանակական ու որակական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով կիրառվող մեթոդներին։ Այն կարևոր է հիդրոերկրաբանության, ինժեներական երկրաբանության և բնապահպանական հետազոտությունների համար։ Հիմնական բովանդակություն Ջրաերկրաբանական ուսումնասիրությունների հիմունքներ Ներկայացվում են ստորերկրյա ջրերի տեսակները, դրանց շրջանառությունը և տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։ Դաշտային հետազոտությունների մեթոդներ Դիտարկվում են հորատման, ջրաղբյուրների ուսումնասիրության, չափումների և նմուշառման եղանակները։ Լաբորատոր անալիզներ Բացատրվում է ջրի քիմիական կազմի ուսումնասիրությունը՝ աղայնություն, հանքայնացում, աղտոտվածության գնահատում։ Տվյալների մշակման մեթոդներ Նյութը ընդգրկում է ստացված տվյալների վերլուծությունը, քարտեզագրումը և ջրաերկրաբանական մոդելների կազմումը։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութի նպատակն է ձևավորել պատկերացում ջրաերկրաբանական հետազոտությունների ամբողջական գործընթացի մասին՝ դաշտային և լաբորատոր մեթոդների համադրմամբ, ինչը անհրաժեշտ է ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համար։