Նյութեր մասսայական գրադարանների աշխատողների սեմինար պարապմունքների

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն հոսքերի ձևավորման, զարգացման և դրանց տնտեսական հետևանքների քանակական գնահատման ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, միգրացիայի պատճառներն ու սոցիալ-տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աշխատաշուկայի, զբաղվածության, ժողովրդագրական իրավիճակի և երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Հեղինակը կիրառում է վիճակագրական և վերլուծական մեթոդներ՝ գնահատելու արտագաղթի, ներգաղթի և դրամական փոխանցումների ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ոլորտների վրա։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև միգրացիոն գործընթացների երկարաժամկետ հետևանքները՝ կապված մարդկային կապիտալի փոփոխության, աշխատուժի շարժունակության, ներդրումային միջավայրի և տնտեսական քաղաքականության ձևավորման հետ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագետների, ժողովրդագիրների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով գիտական մոտեցումներ միգրացիոն գործընթացների գնահատման և դրանց արդյունավետ կառավարման հնարավորությունների վերաբերյալ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է տերմինաստեղծման գործընթացում փոխաբերական տեղաշարժի դերի և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ անգլերեն իրավաբանական տերմինների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում այն երևույթն է, երբ ընդհանուր գործածության բառերի և արտահայտությունների իմաստային ներուժը մասնագիտական ոլորտում վերաիմաստավորվում է և ձեռք է բերում իրավական հասկացություններ արտահայտող մասնագիտացված նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է փոխաբերությունը ոչ միայն որպես պատկերավոր խոսքի միջոց, այլև որպես մասնագիտական հասկացությունների անվանման, համակարգման և նոր տերմինների ձևավորման արդյունավետ մեխանիզմ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց ընթացքում բառի սկզբնական, ընդհանուր լեզվական իմաստից ձևավորվում է նոր՝ մասնագիտական և իրավաբանական նշանակություն, ինչպես նաև այն իմաստային կապերին, որոնք ապահովում են այդ անցումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են անգլերեն իրավաբանական տերմինների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, փոխաբերական հիմքով կազմավորված տերմինների տեսակները, դրանց առաջացման դրդապատճառները և գործառական նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև իրավական հասկացությունների բարդությունն ու վերացականությունը, որոնց արտահայտման համար լեզուն հաճախ դիմում է արդեն գոյություն ունեցող բառապաշարի իմաստային ընդլայնման և վերաիմաստավորման հնարավորություններին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տերմինաստեղծման այն ճանաչողական և լեզվական մեխանիզմները, որոնց միջոցով նոր կամ բարդ մասնագիտական հասկացությունները կապվում են խոսողին արդեն ծանոթ առարկաների, գործողությունների, հատկանիշների և երևույթների հետ։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև տերմինաբանական համակարգերի զարգացման տեսանկյունից, քանի որ փոխաբերական տեղաշարժի ուսումնասիրությունը նպաստում է իրավաբանական տերմինների ձևավորման օրինաչափությունների, դրանց իմաստային կառուցվածքի և մասնագիտական լեզվում ունեցած դերի ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ իրավաբանական տեքստերի թարգմանության, մասնագիտական բառարանների կազմման, տերմինաբանական համակարգերի կարգավորման և օտարալեզու իրավաբանական լեզվի ուսուցման գործընթացներում։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, տերմինաբաններին, իրավաբանական լեզվի և մասնագիտական հաղորդակցության հետազոտողներին, թարգմանիչներին, ինչպես նաև անգլերեն իրավաբանական տերմինաբանությամբ զբաղվող ուսանողներին և մասնագետներին։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ալբերտո Մորավիայի երկու վեպերի հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների լեզվի զուգադրական քննությանը՝ բնագրի և թարգմանական տարբերակների միջև լեզվական, ոճական և թարգմանական համապատասխանությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում գեղարվեստական թարգմանության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես են իտալերեն բնագրի բառային, դարձվածային, քերականական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունները փոխանցվում հայերեն և ռուսերեն։ Աշխատության մեջ կարող են համեմատվել երկու թարգմանությունների բառապաշարը, խոսքի տարբեր շերտերը, դարձվածաբանական միավորները, առածներն ու ասացվածքները, նորակազմությունները, փոխաբերական արտահայտությունները և մշակութային իրողություններն արտահայտող բառերն ու կապակցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդախոսակցական և բարբառային տարրերին, որոնք հատկապես նշանակալի են առաջին վեպի լեզվական կառուցվածքում․ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այդ ստեղծագործությունը հարուստ է ժողովրդախոսակցական բառերով, բարբառային ձևերով, դարձվածքներով, առածներով ու ասացվածքներով և նորակազմություններով։ Մյուս վեպի լեզվական համակարգը համեմատաբար տարբեր բնույթ ունի՝ ավելի գրական և քաղաքային-բուրժուական բառապաշարով ու ոճական կառուցվածքով, իսկ շարահյուսական առումով բարդ կառուցվածքները միաժամանակ ներկայացվում են ընթերցողին բավական հստակ և պարզ ձևով։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե թարգմանիչներն ինչպիսի ռազմավարություններ են ընտրել բնագրի իմաստային և ոճական նրբերանգները պահպանելու համար։ Այդ նպատակով կարող են քննվել բառացի և ազատ թարգմանության հարաբերակցությունը, բառերի փոխարինումը, բացատրական թարգմանությունը, իմաստային ընդլայնումը կամ սեղմումը, քերականական վերակառուցումները, փոխհատուցումը և այլ թարգմանական փոխակերպումներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական նորմին․ հայերեն և ռուսերեն տարբերակների համեմատական ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայերեն թարգմանության որոշ շեղումներ գրական նորմից կարող են դիտարկվել որպես թարգմանչական գիտակցված ընտրություն, որի շնորհիվ առավել ցայտուն է փոխանցվում ժողովրդախոսակցական խոսքի բնույթը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ գեղարվեստական ստեղծագործության թարգմանության ժամանակ անհրաժեշտ է փոխանցել ոչ միայն բառերի ուղղակի իմաստը, այլև տվյալ հասարակության մշակութային պատկերացումները, խոսքային վարքի առանձնահատկությունները և ազգային-մշակութային ենթատեքստը։ Աշխատության մեջ կարող են առանձնացվել նաև դարձվածքների, առածների և ասացվածքների թարգմանության խնդիրները, քանի որ դրանց բառացի փոխանցումը հաճախ չի ապահովում բնագրի իմաստային կամ ոճական համարժեքությունը։ Այս ուղղությամբ հեղինակի առանձին ուսումնասիրությունները ևս անդրադառնում են համապատասխան միավորների թարգմանության խնդիրներին։ Նորակազմությունների ուսումնասիրությունը ևս կարևոր է, քանի որ գեղարվեստական թարգմանության ընթացքում կարող են առաջանալ նոր բառեր, բառապատճենումներ և այլ լեզվական նորամուծություններ, որոնք հետագայում կարող են ազդեցություն ունենալ թարգմանական լեզվի և նույնիսկ ժամանակակից գրական լեզվի զարգացման վրա։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատել հայերեն և ռուսերեն թարգմանությունների համարժեքության աստիճանը, այլև բացահայտել յուրաքանչյուր լեզվի կառուցվածքային և արտահայտչական հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է ցույց տալ, թե նույն բնագրային միավորը ինչպես է տարբեր կերպ վերարտադրվում երկու թիրախային լեզուներում և ինչպիսի կորուստներ, ձեռքբերումներ կամ իմաստային ու ոճական փոփոխություններ են առաջանում այդ գործընթացում։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է թարգմանագիտության, համեմատական լեզվաբանության, լեզվաոճաբանության և լեզվամշակութաբանության խնդիրները՝ գեղարվեստական կոնկրետ նյութի հիման վրա։ Այս թեմայով Զարուհի Ոսկանյանի 2014 թվականի թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանվել է «Ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանություն» մասնագիտությամբ, իսկ հետագա հրապարակումներում ևս ուսումնասիրվել են տվյալ թարգմանությունների լեզվական ընդհանուր բնութագրերն ու առանձին խնդիրներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, իտալերենից հայերեն և ռուսերեն թարգմանության մասնագետներին, համեմատական լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսության և պրակտիկայի խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Другие предметы

Այս աշխատությունը «Հայ-մոլդավական գրական կապեր 1945–1980» թեմայով մատենագիտական ցանկ է, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել այդ ժամանակահատվածում հայ և մոլդավական (ռումինալեզու մոլդովական) գրականությունների միջև առկա փոխառնչությունները, թարգմանական շարժումները, գրական ազդեցությունները և համատեղ ուսումնասիրությունները։ Նմանատիպ մատենագիտական հրատարակությունները սովորաբար ծառայում են որպես գիտական տեղեկատվության կազմակերպված աղբյուր՝ ընդգրկելով թե՛ գրական ստեղծագործություններ, թե՛ դրանց վերաբերյալ քննադատական հոդվածներ, թարգմանություններ, ուսումնասիրություններ և գրականագիտական վերլուծություններ։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հայ և մոլդավական գրողների փոխադարձ հետաքրքրությունների, թեմատիկ և գաղափարական համընկնումների, ինչպես նաև խորհրդային մշակութային տարածքում ձևավորված գրական կապերի զարգացման մասին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական գործունեությանը, որի միջոցով իրականացվել է երկու ժողովուրդների գրական ժառանգության փոխադարձ ճանաչում և տարածում։ Աշխատությունը կարևոր դեր ունի գրականագիտության և համեմատական ուսումնասիրությունների ոլորտում՝ նպաստելով միջմշակութային կապերի, գրական փոխազդեցությունների և պատմական զարգացումների համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն նաև ծառայում է որպես օգտակար հղումային աղբյուր հետազոտողների համար՝ ապահովելով տվյալ ժամանակաշրջանի գրական գործընթացների ամբողջական քարտեզագրում։

Социология

Այս աշխատությունը նվիրված է ընտանիքում սերունդների միջև փոխհարաբերությունների և կապերի զարգացման միտումների ու հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում տարբեր տարիքային խմբերի ներկայացուցիչների միջև ձևավորվող հարաբերություններն են, փոխադարձ ազդեցությունը, հաղորդակցությունը, արժեքների փոխանցումը և ընտանիքի ներսում սոցիալական ու հոգեբանական կապերի պահպանման մեխանիզմները։ Աշխատանքում ընտանիքը դիտարկվում է որպես այն հիմնական սոցիալական միջավայրը, որտեղ տեղի է ունենում սերունդների միջև փորձի, գիտելիքների, ավանդույթների և արժեքների փոխանցումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծնողների, երեխաների և ավագ սերնդի ներկայացուցիչների փոխհարաբերություններին, նրանց դերերի փոփոխությանը և ընտանիքի ներսում փոխադարձ ակնկալիքների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել ժամանակակից սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը միջսերնդային կապերի վրա, այդ թվում՝ ընտանիքի կառուցվածքի փոփոխությունը, քաղաքային կենսակերպի տարածումը, միգրացիոն գործընթացները, թվային տեխնոլոգիաների զարգացումը և արժեքային համակարգերի վերափոխումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սերունդների միջև հնարավոր արժեքային տարբերություններին, հաղորդակցական դժվարություններին և դրանց հաղթահարման ուղիներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն գործոնները, որոնք նպաստում են փոխադարձ վստահության, հարգանքի, հոգատարության և համագործակցության ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև երիտասարդ և ավագ սերունդների փոխադարձ աջակցության ձևերին, ընտանիքում խնամքի և պատասխանատվության բաշխմանը, ինչպես նաև ավանդական և ժամանակակից արժեքների համադրման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ապագա միջսերնդային հարաբերությունների զարգացման հեռանկարների գնահատումը՝ հաշվի առնելով հասարակության ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընտանիքում սերունդների կապերի պահպանմանն ու ամրապնդմանը նպաստող պայմանները, ինչպես նաև այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ արագ փոփոխվող հասարակական միջավայրում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ընտանեկան քաղաքականության, սոցիալական աջակցության ծրագրերի, տարեցների և երիտասարդների հետ աշխատանքի, ինչպես նաև միջսերնդային փոխըմբռնման և ընտանիքի կայունությանն ուղղված սոցիալական ծրագրերի մշակման համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տնտեսական մրցակցության պետական կարգավորման զարգացման միտումների և կիրառվող մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ ԱՊՀ երկրների օրինակով։ Քննության են առնվում մրցակցային միջավայրի ձևավորման, շուկայական հարաբերությունների զարգացման և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության կարգավորման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամենաշնորհային կարգավորման գործիքներին, գերիշխող դիրքի չարաշահման սահմանափակմանը, տնտեսական կենտրոնացման վերահսկմանը և մրցակցության պաշտպանության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են պետական մարմինների դերը, կարգավորման իրավական ու տնտեսական գործիքները և դրանց ազդեցությունը շուկաների գործունեության վրա։ Քննարկվում են ԱՊՀ երկրների մրցակցային քաղաքականության ձևավորման ընդհանուր առանձնահատկություններն ու տարբեր մոտեցումները, ինչպես նաև շուկայական ինստիտուտների զարգացման պայմաններում կարգավորման համակարգերի կատարելագործման ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու մրցակցության պետական կարգավորման սկզբունքների, նպատակների և տնտեսական նշանակության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, մրցակցային քաղաքականության, պետական կարգավորման և շուկայական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։