Особенности и современная тактика ведения беременности, родов при искусственной инсеминации

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական սահմանադրական վերահսկողության ինստիտուտի տեսական հիմքերի, իրավական բնույթի և գործնական իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում սահմանադրական վերահսկողությունը դիտարկվում է որպես Սահմանադրության գերակայության ապահովման, իրավական համակարգի միասնականության պահպանման և պետական իշխանության մարմինների գործունեության սահմանադրականության գնահատման կարևոր կառուցակարգ։ Քննության են առնվում սահմանադրական արդարադատության ձևավորման նախադրյալները, դրա տեղը իշխանությունների բաժանման համակարգում, սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող մարմնի իրավական կարգավիճակը և լիազորությունների իրականացման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենքների և այլ իրավական ակտերի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանության ստուգման ընթացակարգերին, սահմանադրական վեճերի քննության առանձնահատկություններին և ընդունվող որոշումների իրավական նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև սահմանադրական արդարադատության մատչելիության, համապատասխան մարմին դիմելու իրավասություն ունեցող սուբյեկտների, դիմումների ընդունելիության և գործերի քննության դատավարական հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մարդու հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության գործում դատական սահմանադրական վերահսկողության դերին՝ դիտարկելով այն որպես անհատի իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր իրավական համակարգի բաղադրիչ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական վերահսկողության տարբեր մոդելների համեմատությանը և միջազգային փորձի ազդեցությանը Հայաստանի համապատասխան ինստիտուտների ձևավորման ու զարգացման վրա։ Տեսական դրույթները համադրվում են իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու իրավական կարգավորման և դրա գործնական իրականացման միջև առաջացող խնդիրները։ Քննության առարկա են դառնում նաև սահմանադրական մեկնաբանության մեթոդները, սահմանադրական արդարադատության մարմնի որոշումների ազդեցությունը օրենսդրության զարգացման վրա և պետական մարմինների կողմից այդ որոշումների կատարման հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական սահմանադրական վերահսկողության արդյունավետության գնահատումը իրավական պետության, իշխանությունների հավասարակշռման և Սահմանադրության անմիջական գործողության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն սահմանադրական իրավունքի ու պետական կառավարման ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով սահմանադրական արդարադատության ինստիտուտի գործառույթների, իրավական մեխանիզմների և զարգացման հիմնախնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Գրականություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է ծնողասիրության, բարության և բարի գործերի գաղափարների շուրջ ձևավորված գրական ստեղծագործություն, որի կենտրոնում Թեկղիի կերպարն է։ Վերնագիրը հուշում է, որ երկում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել ծնողների նկատմամբ սերը, հարգանքը, հոգատարությունը, ընտանեկան պարտականությունների գիտակցումը և շրջապատի մարդկանց հանդեպ բարեհաճ վերաբերմունքը։ Հերոսուհու բարի գործերի հիշատակումը կարող է մատնանշել այնպիսի արարքների ներկայացում, որոնք օրինակ են ծառայում ընթերցողին՝ խրախուսելով կարեկցանքը, անձնազոհությունը, երախտագիտությունը և բարոյական վարքագիծը։ Ստեղծագործությունը կարող է ունենալ դաստիարակչական նպատակ՝ հատկապես երիտասարդ ընթերցողների մեջ ամրապնդելով ընտանեկան արժեքները, ծնողների նկատմամբ հարգանքը և հասարակական կյանքում բարության կարևորությունը։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործությունը կամ դրա հրատարակությունը շարունակություն ունի, սակայն առանց բնագրի հնարավոր չէ հստակ որոշել սյուժեի զարգացումը, Թեկղիի կերպարի առանձնահատկությունները, պատմության գրական ժանրը կամ այն հանգամանքները, որոնցում տեղի են ունենում նկարագրված իրադարձությունները։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է վեստիբուլային համակարգի միակողմանի խանգարման պայմաններում կենտրոնական նյարդային համակարգում զարգացող հարմարվողական և նյարդապաշտպանիչ գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հիպոթալամուսի և ուղեղիկի մասնակցությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վեստիբուլային կոմպենսացիայի մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով նյարդային համակարգը աստիճանաբար հարմարվում է հավասարակշռության և տարածական կողմնորոշման համար պատասխանատու ծայրամասային ազդակների անհամաչափությանը։ Քննվում են վեստիբուլային ապարատի և կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև նյարդային պլաստիկության դերը խանգարված գործառույթների մասնակի կամ առավել ամբողջական վերականգնման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուղեղիկին՝ որպես շարժումների կոորդինացման, հավասարակշռության պահպանման և զգայական տեղեկատվության ինտեգրման կարևոր կենտրոնի, ինչպես նաև հիպոթալամուսին՝ վեգետատիվ, հոմեոստատիկ և հարմարվողական արձագանքների կարգավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են այս կառույցներում հնարավոր ֆունկցիոնալ և բջջային փոփոխությունները, դրանց ժամանակային ընթացքը և կապը վեստիբուլային համակարգի կենտրոնական վերակազմավորման հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նյարդապաշտպանիչ մեխանիզմների գնահատումը, որոնք կարող են նպաստել նյարդային բջիջների ֆունկցիոնալ կայունության պահպանմանը և վնասմանը հաջորդող հարմարվողական վերակազմավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյարդաֆիզիոլոգիական, ձևաբանական և կենսաքիմիական ցուցանիշները՝ կոմպենսացիայի տարբեր փուլերում տեղի ունեցող փոփոխությունների ամբողջական պատկեր ձևավորելու նպատակով։ Դիտարկվում է նաև նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների միջև փոխհամաձայնեցված գործունեության նշանակությունը, քանի որ հավասարակշռության վերականգնումը պայմանավորված է ոչ թե մեկ կենտրոնի, այլ փոխկապակցված նյարդային ցանցերի վերակազմավորմամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, վեստիբուլոլոգիայի և փորձարարական նյարդաբանության մոտեցումները՝ վեստիբուլային վնասումից հետո կենտրոնական կոմպենսացիայի և նյարդապաշտպանիչ հարմարվողականության մեխանիզմներն ավելի ամբողջական հասկանալու նպատակով։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տուբերկուլոզի հարուցիչի նկատմամբ ակտիվություն ցուցաբերող նոր հակամանրէային միացությունների որոնման և դրանց կենսաբանական ու դեղաբանական հատկությունների բնութագրման գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր թեկնածու նյութերի հակատուբերկուլոզային ներուժի գնահատումն է, դրանց ազդեցության առանձնահատկությունների համեմատությունը և հետագա դեղաբանական ուսումնասիրության համար առավել հեռանկարային միացությունների առանձնացումը։ Քննվում են տուբերկուլոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք բարդացնում են արդյունավետ դեղանյութերի ընտրությունը, այդ թվում՝ մանրէի առանձնահատուկ բջջային կառուցվածքը, օրգանիզմում երկարատև պահպանման հնարավորությունը և դեղերի նկատմամբ կայունության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների հակամանրէային ակտիվության, ընտրողականության, հնարավոր թունաբանական հատկությունների և արդեն հայտնի հակատուբերկուլոզային միջոցների համեմատությամբ դրանց առավելությունների ու սահմանափակումների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և կենսաբանական ազդեցության միջև գոյություն ունեցող կապերը, որոնք կարևոր են դեղաբանական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղակայուն միկոբակտերիաների խնդիրը, քանի որ նոր ակտիվ նյութերի որոնումը կապված է նաև այնպիսի միացությունների հայտնաբերման անհրաժեշտության հետ, որոնք կարող են պահպանել արդյունավետությունը սովորական բուժական միջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում թեկնածու միացությունների նախակլինիկական գնահատման ընդհանուր սկզբունքներին, անվտանգության ուսումնասիրության նշանակությանը և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է դրանց հետագա հետազոտության նպատակահարմարությունը։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հակատուբերկուլոզային դեղաբանության գիտական հիմքերի ընդլայնմանը և միկոբակտերիաների դեմ ազդեցության նոր հնարավոր մեխանիզմների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բժշկական մանրէաբանության, վարակաբանության, դեղաբանության և դեղանյութերի հետազոտության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր հակատուբերկուլոզային նյութերի հատկությունների գիտական գնահատման վրա։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆուտբոլիստների վարքագծի ուսումնասիրման և նպատակային դաստիարակության առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով ֆուտբոլի՝ որպես թիմային մարզաձևի հոգեբանական, մանկավարժական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են ֆուտբոլիստի վարքագիծը մարզումների և մրցումների ընթացքում, ինչպես նաև մշակել դաստիարակչական այնպիսի մոտեցումներ, որոնք նպաստում են կարգապահության, պատասխանատվության, ինքնատիրապետման, թիմային համագործակցության և մարզական բարոյականության ձևավորմանը։ Թեմայի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ ֆուտբոլում մարզական արդյունքը կախված է ոչ միայն խաղացողի ֆիզիկական պատրաստվածությունից և տեխնիկական հմտություններից, այլև նրա հոգեբանական կայունությունից, վարքային ինքնակարգավորումից, թիմակիցների և մրցակիցների նկատմամբ վերաբերմունքից և մարզչի պահանջներին հետևելու կարողությունից։ Ֆուտբոլային թիմը բարդ սոցիալական միջավայր է, որտեղ տարբեր բնավորությամբ, տարիքով, փորձով և անհատական առանձնահատկություններով մարզիկներ պետք է գործեն ընդհանուր նպատակի համար։ Այդ պատճառով ֆուտբոլիստի վարքագծի ուսումնասիրությունը պետք է ներառի ինչպես անհատական հոգեբանական հատկանիշները, այնպես էլ խմբային փոխհարաբերությունները։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆուտբոլիստների վարքագծի հիմնական դրսևորումներին։ Դրանք կարող են արտահայտվել մարզումների նկատմամբ վերաբերմունքում, մարզչի ցուցումների կատարման մակարդակում, մրցակցային իրավիճակներում արձագանքներում, հաղթանակի և պարտության նկատմամբ վերաբերմունքում, թիմակիցների հետ փոխհարաբերություններում, մրցավարների որոշումների ընդունման ձևում և կոնֆլիկտային իրավիճակներում ինքնատիրապետման պահպանման կարողության մեջ։ Այս վարքային դրսևորումների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մարզիկի ուժեղ և թույլ կողմերը և համապատասխանեցնել դաստիարակչական աշխատանքը նրա անհատական առանձնահատկություններին։ Ֆուտբոլիստների վարքագծի ձևավորման գործում կարևոր դեր ունի մարզիչը։ Մարզիչը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես մարզական գործընթացի կազմակերպիչ, այլև որպես դաստիարակ և հեղինակություն, որի վարքագիծը, պահանջները և հաղորդակցման ոճը անմիջականորեն ազդում են մարզիկների վրա։ Հետևաբար արդյունավետ դաստիարակությունը ենթադրում է հստակ կանոնների և պահանջների սահմանում, դրանց հետևողական կիրառում, մարզիկների նկատմամբ արդար և անհատականացված վերաբերմունք, ինչպես նաև դրական օրինակ ծառայելու կարողություն։ Դաստիարակչական գործընթացում կարևոր է խուսափել միայն պատժի վրա հիմնված մոտեցումներից և ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել վարքի պատճառների բացահայտմանը և դրական վարքային մոդելների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է մարզիկների ինքնակարգավորման զարգացումը։ Ֆուտբոլային մրցումների ընթացքում խաղացողը հաճախ հայտնվում է բարձր հուզական լարվածության պայմաններում։ Սխալ փոխանցումը, գոլ բաց թողնելը, մրցակցի կոշտ գործողությունը, մարզչի որոշումը կամ մրցավարի վիճահարույց գործողությունը կարող են առաջացնել զայրույթ, հիասթափություն կամ ագրեսիվ արձագանք։ Այդ իրավիճակներում ինքնատիրապետման կարողությունը կարևոր պայման է խաղային արդյունավետությունը պահպանելու համար։ Հետևաբար դաստիարակչական աշխատանքը պետք է ուղղված լինի հույզերի ճանաչման, վերահսկման և կառուցողական արտահայտման հմտությունների զարգացմանը։ Թիմային համագործակցությունը ևս ֆուտբոլիստների վարքագծի կարևոր բաղադրիչ է։ Ֆուտբոլում անհատական բարձր վարպետությունը չի կարող ամբողջությամբ փոխարինել թիմային փոխգործակցությանը։ Խաղացողը պետք է կարողանա հաշվի առնել թիմակիցների դիրքը, կատարել թիմային մարտավարական առաջադրանքները, աջակցել մյուս խաղացողներին և անհրաժեշտության դեպքում սեփական անձնական շահը ենթարկել թիմի ընդհանուր նպատակին։ Այս հատկանիշների ձևավորումը պահանջում է ոչ միայն խաղային վարժություններ, այլև նպատակային մանկավարժական աշխատանք։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ֆուտբոլիստների մոտ պատասխանատվության զգացման ձևավորումը։ Մարզիկը պետք է գիտակցի, որ իր գործողությունները կարող են ազդել ոչ միայն սեփական արդյունքի, այլև ամբողջ թիմի խաղի վրա։ Պատասխանատվությունը դրսևորվում է մարզումներին կանոնավոր մասնակցությամբ, մարզական ռեժիմի պահպանմամբ, մարզչի առաջադրանքների կատարումով, մարզական գույքի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքով և խաղային պարտականությունների բարեխիղճ կատարմամբ։ Դաստիարակության կարևոր բաղադրիչ է նաև մարզական էթիկայի ձևավորումը։ Ֆուտբոլիստը պետք է սովորի հարգել մրցակցին, մրցավարին, մարզչին և թիմակիցներին, ընդունել խաղի կանոնները և պահպանել արդար մրցակցության սկզբունքները։ Հաղթանակի ձգտումը չպետք է վերածվի կանոնների խախտման, հակառակորդի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի կամ ագրեսիվ վարքի։ Այդ պատճառով մարզական էթիկայի դաստիարակությունը պետք է իրականացվի մարզական պատրաստության ամբողջ ընթացքում։ Երիտասարդ ֆուտբոլիստների դեպքում դաստիարակչական աշխատանքն ունի առանձնահատուկ նշանակություն։ Երեխաների և դեռահասների վարքագիծը ավելի զգայուն է մարզչի գնահատականի, ծնողների վերաբերմունքի, թիմակիցների ազդեցության և հաջողության կամ անհաջողության նկատմամբ։ Այս փուլում կարևոր է ստեղծել հոգեբանորեն անվտանգ մարզական միջավայր, որտեղ սխալը դիտարկվում է որպես սովորելու հնարավորություն, իսկ մարզիկը ստանում է իր առաջընթացի վերաբերյալ հասկանալի և կառուցողական հետադարձ կապ։ Չափազանց խիստ քննադատությունը կամ մշտական համեմատությունը կարող են նվազեցնել ինքնավստահությունը և բացասաբար ազդել մարզական մոտիվացիայի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև ուսումնասիրել մոտիվացիայի դերը ֆուտբոլիստների վարքագծում։ Մարզիկի վարքային ակտիվությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես ներքին շարժառիթներով՝ սպորտի նկատմամբ հետաքրքրությամբ, ինքնակատարելագործման ձգտմամբ և հաջողության հասնելու ցանկությամբ, այնպես էլ արտաքին գործոններով՝ մրցանակներով, գնահատականներով, թիմում դիրքով կամ շրջապատի ակնկալիքներով։ Կայուն մարզական վարքագծի ձևավորման համար հատկապես կարևոր է զարգացնել ներքին մոտիվացիան և մարզիկի մոտ ձևավորել սեփական նպատակների գիտակցված ընկալում։ Վարքագծի ուսումնասիրման համար կարող են կիրառվել դիտարկման, զրույցի, հարցման, հոգեբանական թեստավորման, մարզչական գնահատման և մրցումային իրավիճակների վերլուծության մեթոդներ։ Դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆուտբոլիստի իրական վարքը տարբեր պայմաններում, իսկ հարցումները և զրույցները՝ հասկանալ նրա վարքի ներքին շարժառիթները, վերաբերմունքը թիմի նկատմամբ և սեփական գործողությունների ընկալումը։ Մարզական գործունեության ընթացքում վարքի փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է օգնել գնահատելու կիրառված դաստիարակչական միջոցների արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև անդրադառնալ կոնֆլիկտների կանխարգելման և կարգավորման խնդրին։ Թիմային սպորտում տարաձայնությունները կարող են առաջանալ խաղային սխալների, մրցակցային պայքարի, թիմում դերերի բաշխման կամ անձնական հարաբերությունների պատճառով։ Դրանց ճիշտ կառավարումը պահանջում է հաղորդակցման մշակույթի ձևավորում, փոխադարձ հարգանքի պահպանում և խնդիրների քննարկման կառուցողական մեխանիզմների կիրառում։ Մարզիչը պետք է կարողանա ժամանակին նկատել կոնֆլիկտային վարքի նախանշանները և կանխել դրանց խորացումը։ Դաստիարակության արդյունավետության բարձրացման համար նպատակահարմար է համադրել անհատական և խմբային աշխատանքի մեթոդները։ Անհատական զրույցները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալ կոնկրետ մարզիկի վարքային խնդիրներին, իսկ թիմային քննարկումները կարող են նպաստել ընդհանուր արժեքների, կանոնների և փոխհարաբերությունների մշակույթի ձևավորմանը։ Կարևոր է նաև դրական վարքի խրախուսումը, քանի որ մարզիկի ճիշտ գործողությունների ճանաչումն ու գնահատումը կարող են ամրապնդել ցանկալի վարքային մոդելները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ֆուտբոլիստների վարքագծի ձևավորումը երկարատև և նպատակային մանկավարժահոգեբանական գործընթաց է։ Դրա արդյունավետությունը պայմանավորված է մարզիկի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմամբ, մարզչի մասնագիտական և հաղորդակցական կարողություններով, թիմում ձևավորված հոգեբանական մթնոլորտով, դաստիարակչական պահանջների հետևողականությամբ և մարզական արժեքների համակարգված ձևավորմամբ։ Ֆուտբոլիստի բարձրակարգ պատրաստվածությունը պետք է ներառի ոչ միայն ֆիզիկական, տեխնիկական և տակտիկական կարողություններ, այլև պատասխանատվություն, կարգապահություն, ինքնատիրապետում, համագործակցություն, հարգանք և արդար մրցակցության սկզբունքների պահպանում։

Պատմություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է Օսմանյան կայսրության հոգեբանության, պետական մտածողության և քաղաքական վարքի կառուցվածքը, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի և հայկական համայնքների սոցիալ-քաղաքական ու մշակութային կյանքի վրա: Գրքում ներկայացվում են վարչական ու կրոնական կառույցների, իրավական համակարգի և հասարակական գործոնի դերակատարման մեխանիզմները՝ հատկապես հայերի նկատմամբ կիրառված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական ճնշումների համատեքստում: Աշխատությունը համադրում է պատմական փաստերը, հայոց ջարդերի պատճառները և հետևանքները, ազգային ինքնության ու համայնքային դիմադրողականության դերը, ցույց տալով, թե ինչպես են արտաքին քաղաքական ճնշումներն ու ներքին կառավարման մեթոդները ձևավորել հայ ժողովրդի ճակատագիրը Օսմանյան շրջանի ընթացքում: Գրքը կարևոր է պատմաբանների, էթնոլոգների և լայն ընթերցողների համար՝ ապահովելով համապարփակ պատկերացում ազգային աղետի, հասարակական հոգեբանության և քաղաքական համակարգի փոխհարաբերություններից: