Պատմական ժամանակաշրջանի պատկերման լեզվաոճական համակարգը Հայկ Խաչատրյանի պատմավեպերում

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության քաղաքական, ռազմական, հասարակական և տնտեսական վերափոխումների, ինչպես նաև կայսերական համակարգի կազմալուծման պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրության մասնակցությունը համաշխարհային պատերազմին, ռազմաքաղաքական դաշինքների ձևավորումը, տարբեր ռազմաճակատներում ծավալված ռազմական գործողությունները և դրանց ազդեցությունը կայսրության ներքին իրավիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտթուրքական իշխանությունների քաղաքականությանը, պետական կառավարման ճգնաժամին, ազգային և կրոնական համայնքների դրությանը, ինչպես նաև պատերազմի պայմաններում բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնություններին ու տեղահանություններին։ Դիտարկվում են Հայոց ցեղասպանության պատմական համատեքստը, հայ բնակչության ճակատագիրը և Օսմանյան կայսրության բազմազգ հասարակության կառուցվածքային փոփոխությունները։ Վերլուծվում են ռազմական պարտության, տնտեսական դժվարությունների, միջազգային հարաբերությունների և ազգային շարժումների ազդեցությունները կայսրության տարածքային ու քաղաքական ամբողջականության խաթարման վրա։ Քննարկվում են նաև պատերազմի ավարտից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական պայմանները, Օսմանյան կայսրության տարածքների նկատմամբ մեծ տերությունների քաղաքականությունը և Մերձավոր Արևելքի նոր քաղաքական սահմանների ձևավորման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում օսմանյան կայսերական համակարգից հետկայսերական պետական կազմավորումների անցման պատմական առանձնահատկություններին, պատերազմի հասարակական հետևանքներին և տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմական հիշողության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համաշխարհային պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Հայոց ցեղասպանության և Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցում սովորողների կապակցված խոսքի ձևավորման և զարգացման մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բանավոր և գրավոր խոսքի ուսուցման հիմնական սկզբունքները, խոսքային կարողությունների զարգացման փուլերը և աշակերտների մտքերը հստակ, տրամաբանական ու հաջորդական ձևով արտահայտելու հմտությունների ձևավորման միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի հարստացմանը, քերականորեն ճիշտ նախադասությունների կառուցմանը, առանձին մտքերի իմաստային կապերի ապահովմանը և ամբողջական տեքստ կազմելու կարողության զարգացմանը։ Քննարկվում են պատմելու, վերապատմելու, նկարագրելու, դատողություն կառուցելու, շարադրություն և փոխադրություն գրելու, տեքստը վերլուծելու ու ստեղծագործական առաջադրանքներ կատարելու մեթոդական հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր տարիքային խմբերի սովորողների լեզվական պատրաստվածության և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, ինչպես նաև ուսուցման ընթացքում հանդիպող խոսքային սխալների բացահայտման ու շտկման եղանակներին։ Կարևորվում է ընթերցանության, գրական ստեղծագործությունների ուսումնասիրության և լեզվական վարժությունների փոխկապակցված կիրառումը՝ սովորողների խոսքային մշակույթը զարգացնելու նպատակով։ Ներկայացվում են դասավանդման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք նպաստում են աշակերտների ինքնուրույն մտածողությանը, ստեղծագործական կարողություններին, հաղորդակցական ակտիվությանը և սեփական տեսակետը հիմնավորված արտահայտելու հմտությանը։ Ուսուցչի նպատակային աշխատանքը դիտարկվում է որպես սովորողների լեզվական և հաղորդակցական կարողությունների հետևողական զարգացման կարևոր պայման։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

История

Հայուհին պատմության առջև-ը գաղափարական և պատմագիտական բնույթի աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում է հայ կնոջ դերը հայ ժողովրդի պատմության տարբեր փուլերում՝ սկսած հին և միջնադարյան շրջանից մինչև նոր և ժամանակակից ժամանակներ։ Գրքում ընդգծվում է, որ հայուհին ոչ միայն ընտանեկան և հասարակական կյանքի կենտրոնական կերպար է եղել, այլ նաև ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ազգային ինքնության պահպանման, կրթության զարգացման, մշակութային արժեքների փոխանցման և երբեմն նաև քաղաքական ու ազատագրական շարժումների մեջ։ Հեղինակը անդրադառնում է այն պատմական պայմաններին, որոնցում հայ կինը ստիպված է եղել հանդես գալ որպես թե՛ մայր, թե՛ ուսուցիչ, թե՛ հասարակական գործիչ՝ հաճախ դժվար և սահմանափակ հնարավորությունների պայմաններում։ Միաժամանակ շեշտվում է նրա դիմադրողականությունը, բարոյական ուժը և ազգային արժեքներին նվիրվածությունը, որոնք ձևավորել են հայ հասարակության շարունակականությունը հատկապես ճգնաժամային ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունը փորձում է վերարժևորել կանանց ներդրումը պատմության մեջ՝ հակազդելով այն մոտեցմանը, որը հաճախ անտեսել կամ նվազեցրել է նրանց դերակատարությունը, և ցույց է տալիս, որ հայուհին եղել է պատմության ոչ միայն ականատես, այլ նաև ձևավորող ուժերից մեկը։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ատոմային միջուկների կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նուկլոնների (պրոտոնների և նեյտրոնների) միջև առաջացող զույգային փոխազդեցությունների վրա։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են իզովեկտորային և իզոսկալյար զույգային կորելացիաների ֆիզիկական բնույթը, դրանց ձևավորման մեխանիզմները և ազդեցությունը միջուկների էներգետիկ վիճակների, կայունության, գրգռված վիճակների, սպինային հատկությունների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական մոդելներ, մաթեմատիկական ձևակերպումներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնց միջոցով բացատրվում են նուկլոնների կոլեկտիվ վարքագիծը և միջուկային ուժերի դերը տարբեր զանգվածային թվով միջուկներում։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է փորձարարական տվյալների համեմատական վերլուծությանը՝ գնահատելով տեսական կանխատեսումների համապատասխանությունը դիտարկվող արդյունքներին։ Գիրքը նախատեսված է միջուկային ֆիզիկայի, տեսական ֆիզիկայի և քվանտային մեխանիկայի ոլորտներում աշխատող գիտնականների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են ատոմային միջուկների կառուցվածքի և նուկլոնների փոխազդեցությունների խորքային ուսումնասիրությամբ։

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գորտերի՝ Rana ridibunda տեսակի լյարդում արգինազա ֆերմենտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը օնտոգենետիկ զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այն բանի վրա, թե ինչպես է այս ֆերմենտի ակտիվությունը, կառուցվածքային կազմակերպվածությունը և կենսաքիմիական հատկությունները փոխվում օրգանիզմի զարգացման ընթացքում։ Արգինազան կարևոր դեր ունի ազոտային փոխանակության գործընթացներում՝ մասնակցելով արգինինի քայքայմանը և միզանյութի առաջացմանը, ուստի դրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու կենդանու նյութափոխանակության կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լյարդի ֆերմենտային համակարգի ձևավորման և վերակազմավորման առանձնահատկությունները՝ սկսած զարգացման վաղ փուլերից մինչև հասուն օրգանիզմ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆերմենտի ակտիվության տարիքային փոփոխություններին, հնարավոր իզոֆերմենտային ձևերի առկայությանը, սպիտակուցային կառուցվածքի առանձնահատկություններին և տարբեր կենսաքիմիական գործոնների նկատմամբ դրա արձագանքին։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են օնտոգենեզի ընթացքում փոխվում ազոտային նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացները և ինչպես է լյարդի ֆունկցիոնալ հասունացումը կապված ֆերմենտային համակարգերի զարգացման հետ։ Rana ridibunda-ի ընտրությունը որպես հետազոտության օբյեկտ կարևոր է, քանի որ երկկենցաղների զարգացման ընթացքում տեղի են ունենում էական ֆիզիոլոգիական և նյութափոխանակային փոփոխություններ, որոնք կարող են արտացոլվել լյարդի ֆերմենտային ակտիվության մեջ։ Այս առումով ուսումնասիրությունը միավորում է կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և զարգացման կենսաբանության մոտեցումները՝ փորձելով բացահայտել ֆերմենտի կառուցվածքի և ֆունկցիայի փոխկապակցվածությունը զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն երկկենցաղների նյութափոխանակության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև օնտոգենեզի ընթացքում ֆերմենտային համակարգերի ձևավորման և կարգավորման ընդհանուր օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։

Политология

Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ժողովի տասներորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության ընթացքը, քննարկումների բովանդակությունը և նիստի ընթացքում արձանագրված որոշումներն ու առաջարկները։ Այն վավերագրական նշանակություն ունեցող նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ ազգային ներկայացուցչական մարմնի աշխատանքային կարգը, ժողովական ընթացակարգերը, մասնակիցների ելույթներն ու տարբեր հարցերի շուրջ արտահայտված դիրքորոշումները։ Ազգային ժողովի ատենագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են 19-րդ դարի հայ համայնքային ինքնակառավարման և ազգային հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Դրանց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել համայնքի վարչական կազմակերպման, հասարակական խնդիրների քննարկման, ազգային կառույցների փոխհարաբերությունների և որոշումների ընդունման մեխանիզմների մասին։ Նիստերի արձանագրությունները կարող են անդրադառնալ կրթական, կրոնական, տնտեսական, վարչական և հասարակական կյանքի այլ ոլորտներին՝ ըստ համապատասխան օրակարգի։ Դրանք արժեքավոր են նաև հայերեն պաշտոնական լեզվի, ժողովական խոսքի, արձանագրությունների կազմման սկզբունքների և վարչական փաստաթղթերի ձևավորման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարևոր պատմական վկայություն է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի և ազգային ներկայացուցչական կառույցների գործունեության հետազոտության համար։