Պետական կառավարման ձևը Հայաստանի երրորդ Հանրապետությունում (1991-1995 թթ.)

Իրավաբանություն

ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի գիտաժողովի նյութերի ժողովածու-ը իրավագիտության ոլորտի գիտական հոդվածների ժողովածու է, որը ներառում է Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի պրոֆեսորադասախոսական կազմի կողմից ներկայացված գիտաժողովային զեկուցումները և հետազոտական նյութերը, աշխատությունում ընդգրկված են սահմանադրական, քաղաքացիական, քրեական, վարչական և միջազգային իրավունքի տարբեր հարցերի վերաբերյալ գիտական վերլուծություններ, որտեղ քննարկվում են իրավական համակարգի զարգացման արդի խնդիրները, օրենսդրական բարեփոխումները, դատական պրակտիկայի առանձնահատկությունները և իրավունքի կիրառման մեխանիզմները, միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում իրավական պետության սկզբունքների ամրապնդմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնահարցերին և իրավական կրթության զարգացման ուղղություններին, ժողովածուն ծառայում է որպես գիտական քննարկումների հարթակ՝ նպաստելով իրավական մտքի զարգացմանը և մասնագիտական փորձի փոխանակմանը իրավաբանական համայնքում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Վրաստանի տարածքում հայկական կրթական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման բազմադարյա պատմությանը՝ վաղ միջնադարից մինչև XX դարի սկիզբը։ Ուսումնասիրության առանցքում հայկական դպրոցների առաջացումը, դրանց տարածումը, կրթական գործունեության կազմակերպումը և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած մշակութային ու հասարակական նշանակությունն են։ Կրթության պատմությունը դիտարկվում է Վրաստանի հայկական համայնքների զարգացման, հայ-վրացական պատմամշակութային կապերի և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական ու սոցիալական փոփոխությունների լայն համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցիների և վանական կենտրոնների դերին, որոնք միջնադարում կարևոր նշանակություն ունեին գրագիտության տարածման, ձեռագրական մշակույթի պահպանման և հոգևոր կրթության կազմակերպման գործում։ Քննվում է կրթական հաստատությունների աշխարհագրական տարածումը, դրանց գործունեությունը քաղաքային և գյուղական հայկական համայնքներում, ուսուցման կազմակերպման ձևերը, դասավանդվող առարկաների շրջանակը և ուսուցիչների դերակատարությունը։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում է կրթության աստիճանական աշխարհականացումը, նոր տիպի դպրոցների ձևավորումը, ուսումնական ծրագրերի փոփոխությունը և ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումների ներթափանցումը։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում Թիֆլիսի՝ որպես հայկական կրթական, գրական և մշակութային կարևոր կենտրոնի նշանակության քննությունը։ Քաղաքում գործող կրթական հաստատությունները դիտարկվում են հայ մտավորականության, մանկավարժական մտքի, գրահրատարակչության և հասարակական կյանքի զարգացման հետ փոխկապակցված։ Ուշադրություն է դարձվում նաև դպրոցների նյութական ապահովմանը, համայնքային կառավարման մարմինների, բարեգործների և մշակութային կազմակերպությունների մասնակցությանը կրթական համակարգի պահպանման ու զարգացման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայոց լեզվի և գրականության դասավանդման նշանակությունը համայնքային մշակութային ինքնության պահպանման համար՝ միաժամանակ դիտարկելով բազմալեզու միջավայրի ազդեցությունը կրթական գործընթացների վրա։ Քննվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում դպրոցների գործունեության վրա ազդած վարչական և իրավական պայմանները, կրթական քաղաքականության փոփոխությունները և դրանց հետևանքները հայկական կրթական հաստատությունների համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել դպրոցական փաստաթղթերի, հաշվետվությունների, մամուլի հրապարակումների, հուշագրությունների, նամակագրության, վիճակագրական նյութերի և այլ պատմական վկայությունների համադրման վրա։ Նման նյութերը հնարավորություն են տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին դպրոցների պատմությունը, այլև ուսուցիչների, աշակերտների և համայնքային կառույցների մասնակցությամբ ձևավորված ամբողջ կրթամշակութային միջավայրը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ կրթության պատմության, վիրահայության մշակութային ժառանգության, հայ-վրացական հարաբերությունների և հայկական համայնքների հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է օրթոտրոպ գլանաձև թաղանթների և միանման, չփակված շրջանաձև գլանաձև թաղանթներից կազմված կոնստրուկցիաների տեղայնացված տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը նման բարակապատ կառուցվածքների դինամիկական վարքի բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով դրանց երկրաչափական ձևը, նյութի անիզոտրոպ կամ օրթոտրոպ հատկությունները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և մեխանիկական ազդեցությունների բնույթը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում տատանողական գործընթացները կարող են կենտրոնանալ կառուցվածքի սահմանափակ հատվածներում՝ առաջացնելով տեղայնացված դեֆորմացիաներ և ալիքային երևույթներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում չփակված շրջանաձև գլանաձև թաղանթների համակարգերին, որոնց փոխկապակցված աշխատանքը կարող է էապես ազդել ամբողջ կոնստրուկցիայի տատանման բնութագրերի վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են մաթեմատիկական մոդելավորման և մեխանիկական վերլուծության խնդիրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշել սեփական տատանումների բնութագրերը, ուսումնասիրել տատանողական ձևերը, տարածման պայմանները և տեղայնացման երևույթի առաջացման մեխանիզմները։ Կարևորվում է նաև օրթոտրոպ նյութի հատկությունների ազդեցությունը դինամիկական վարքի վրա, քանի որ տարբեր ուղղություններով մեխանիկական բնութագրերի տարբերությունը կարող է հանգեցնել տատանումների յուրահատուկ ձևերի և կառուցվածքի արձագանքի առանձնահատկությունների։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բարակապատ գլանաձև համակարգերի կայունության, հուսալիության և դինամիկական անվտանգության գնահատմանը, ինչպես նաև դրանց նախագծման և շահագործման ընթացքում հնարավոր ռեզոնանսային կամ տեղայնացված տատանողական երևույթների կանխատեսմանը։ Նյութը հատկապես հետաքրքրություն է ներկայացնում կիրառական մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, շինարարական մեխանիկայի և ինժեներական հաշվարկների ոլորտներում՝ որպես բարդ երկրաչափությամբ և անիզոտրոպ հատկություններով թաղանթային կոնստրուկցիաների տատանումների ուսումնասիրման մասնագիտական աշխատանք։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեխանիկայի և ինժեներական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են թաղանթային ու բարակապատ կառուցվածքների դինամիկայի մոդելավորմամբ և հաշվարկով։

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ գրող, հրապարակախոս և մշակութային գործիչ Կոստան Զարյանի կյանքի ուղու, ստեղծագործական գործունեության և գաղափարական աշխարհայացքի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նրա կենսագրական հիմնական փուլերը, կրթական և մշակութային ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա մասնակցությունը սփյուռքահայ և եվրոպական գրական միջավայրերին։ Վերլուծվում են Զարյանի արձակ և հրապարակախոսական գործերը, դրանց թեմատիկ բազմազանությունը, ոճական առանձնահատկությունները և փիլիսոփայական-մշակութային շերտերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ինքնության, հայրենիքի, քաղաքակրթության և մարդու հոգևոր որոնումների գաղափարներին։ Քննարկվում է նրա գրական ժառանգության ազդեցությունը հայ արդի գրական մտքի զարգացման վրա, ինչպես նաև նրա տեղը համաշխարհային մոդեռնիստական շարժումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականագիտության և մշակութաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է ռուսերեն հոգեբանական տերմինաբանության կառուցվածքային և իմաստաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մասնագիտական լեզվի ձևավորման, զարգացման և համակարգման օրինաչափությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հոգեբանության ոլորտում կիրառվող տերմինների կազմությունը, բառաստեղծական մոդելները և դրանց միջև գոյություն ունեցող իմաստային հարաբերությունները՝ ընդգծելով գիտական հաղորդակցության մեջ տերմինաբանական ճշգրտության կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տերմինների դասակարգմանը՝ ըստ կառուցվածքային տեսակների, ներառյալ պարզ, բարդ և բաղադրյալ տերմինները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման աղբյուրներին՝ ազգային լեզվական միջոցներ, փոխառություններ և միջազգային գիտական բառապաշար։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է տերմինների իմաստային կազմակերպվածությունը, հոմանիշային և հակադրական կապերը, հիերարխիկ հարաբերությունները և հասկացութային դաշտերի ձևավորման սկզբունքները հոգեբանական գիտության շրջանակում։ Ներկայացվում է գիտական լեզվի ստանդարտացման և տերմինաբանական համակարգերի միասնականացման նշանակությունը՝ որպես մասնագիտական հաղորդակցության արդյունավետության նախապայման։ Շեշտվում է, որ հոգեբանական տերմինաբանության կառուցվածքային և իմաստաբանական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ գիտական հասկացությունների կազմակերպման մեխանիզմները և նպաստում է ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ հոգեբանական գիտելիքի զարգացմանը։

Հոգեբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է դատապարտյալների հոգեբանական պատրաստվածության ուսումնասիրությանը՝ որպես հասարակություն վերաինտեգրման և սոցիալական ռեադապտացիայի գործընթացի կարևոր նախապայման։ Հեղինակը վերլուծում է այն հոգեբանական գործոնները, որոնք ազդում են ազատազրկման ընթացքում անձի արժեքային համակարգի, ինքնագիտակցության և վարքագծային մոդելների ձևավորման վրա՝ ընդգծելով փոփոխության նկատմամբ պատրաստակամության և պատասխանատվության զգացման դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական մեկուսացման պայմաններում զարգացող հոգեբանական երևույթներին՝ դեֆորմացված սոցիալական կապերին, մոտիվացիոն անկայունությանը և ագրեսիայի կամ պասիվության դրսևորումներին, որոնք կարող են խոչընդոտել հետագա ադապտացիային։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է հոգեբանական միջամտության մեթոդները՝ ներառյալ անհատական և խմբային թերապիան, վերականգնողական ծրագրերը և սոցիալական հմտությունների զարգացման մարզումները, որոնք ուղղված են անձի ինքնակարգավորման և սոցիալական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Ներկայացվում է ռեադապտացիայի փուլային մոդելը՝ սկսած կալանավայրում նախապատրաստական աշխատանքներից մինչև ազատ արձակումից հետո համայնքային ինտեգրումը։