More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Անասնաբուծական մթերքների սառնարանային տեխնոլոգիա

    Գիրքը՝ «Անասնաբուծական մթերքների սառնարանային տեխնոլոգիա», հեղինակը Արաքսյանց Ա.Է., հանդիսանում է մասնագիտական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է անասնաբուծական ծագման մթերքների՝ ինչպես տնական, այնպես էլ արդյունաբերական մակարդակում, սառնարանային պահման, մշակման և պահպանման ժամանակակից տեխնոլոգիաներին: Այն մանրամասնորեն ներկայացնում է մթերքների տեսակները, դրանց ֆիզիկաքիմիական և միկրոբիոլոգիական հատկանիշները, սառեցման մեթոդները, սառեցման արագության, ջերմաստիճանի և պահպանման ժամկետի ազդեցությունը արտադրանքի որակի վրա, ինչպես նաև վերալիցքավորման և փաթեթավորման սկզբունքները։ Գրքում ներառված են նորարարական սառնարանային սարքավորումների, մշակման և պահպանման տեխնոլոգիաների նկարագրություններ, որակային վերահսկման մեթոդներ, արտադրանքի անվտանգության և հիգիենայի ապահովման կանոններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված անասնաբուծական մթերքների՝ մսի, կաթի, ձվերի և դրանց արտադրանքի սառեցման գործընթացներին, համային, տեսական և սննդային հատկությունների պահպանմանը, ինչպես նաև դրանց արդյունաբերական և տնային կիրառությանը։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբուծական արտադրությամբ զբաղվող մասնագետների, սննդի տեխնոլոգների, ուսանողների և գիտաշխատողների համար, որոնք հետաքրքրված են մթերքների երկարաժամկետ պահպանման և դրանց որակի բարձրացման ժամանակակից տեխնոլոգիաներով:

    Updated: 2026-09-22
    Անասնաբուծական մթերքների սառնարանային տեխնոլոգիա
    Online

    Informatics

    Distributed data protection based on biometric parameters

    Աշխատությունը նվիրված է կենսաչափական պարամետրերի կիրառմամբ բաշխված տեղեկատվական համակարգերում տվյալների պաշտպանության սկզբունքների, մեթոդների և ճարտարապետական լուծումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անձի կենսաբանական կամ վարքային առանձնահատկությունների հիման վրա նույնականացման և իսկորոշման մեխանիզմների համադրումն է տվյալների բաշխված պահպանման ու մշակման տեխնոլոգիաների հետ։ Քննվում են կենսաչափական տվյալների ներկայացման, մշակման և համեմատման ընդհանուր մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց օգտագործման հնարավորությունները տեղեկատվական ռեսուրսների նկատմամբ հասանելիության վերահսկման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ կենսաչափական տեղեկատվությունն ինքնին զգայուն տվյալ է և պահանջում է պաշտպանություն չարտոնված հասանելիությունից, պատճենումից, փոփոխումից կամ այլ նպատակներով օգտագործումից։ Դիտարկվում են այնպիսի համակարգային մոտեցումներ, որոնց դեպքում նույնականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը չի կենտրոնացվում մեկ պահպանման կետում, այլ տրամաբանորեն կամ ֆիզիկապես բաշխվում է տարբեր հանգույցների միջև՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել մեկ հանգույցի խոցման հետևանքով ամբողջ համակարգի վտանգման հավանականությունը։ Ուսումնասիրվում են իսկորոշման հուսալիության, տվյալների ամբողջականության, գաղտնիության և հասանելիության փոխկապակցված խնդիրները, ինչպես նաև սխալ ճանաչման և մերժման ցուցանիշների նշանակությունը կենսաչափական համակարգերի արդյունավետության գնահատման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենսաչափական ձևանմուշների անվտանգ պահպանման և մշակման խնդիրը, քանի որ, ի տարբերություն սովորական գաղտնաբառերի, կենսաչափական բնութագրերը հնարավոր չէ հեշտությամբ փոխարինել դրանց արտահոսքի դեպքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել բազմագործոն իսկորոշման, գաղտնագրային պաշտպանության և բաշխված տվյալների կառավարման մեխանիզմների համատեղ կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համակարգի մասշտաբայնությանը, հանգույցների միջև տեղեկատվության անվտանգ փոխանակմանը, անսարքությունների նկատմամբ կայունությանը և օգտատիրոջ անձնական տվյալների պաշտպանության պահանջներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տեղեկատվական անվտանգության, բաշխված համակարգերի, կենսաչափական նույնականացման և տվյալների պաշտպանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել անձի իսկությունը հաստատող և միաժամանակ զգայուն տեղեկատվության գաղտնիությունն ու ամբողջականությունը պահպանող հուսալի համակարգային լուծումներ։

    Updated: 2026-09-22
    Distributed data protection based on biometric parameters
    Online

    Psychology

    Հոգեբանական օտարացման պատճառները օժտված երեխաների փոխհարաբերություններում և դրանց հաղթահարման հոգեբանական ուղիները

    Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է օժտված երեխաների փոխհարաբերություններում առաջացող հոգեբանական օտարացման երևույթը՝ բացահայտելով դրա ձևավորման հիմնական պատճառները և հաղթահարման հնարավոր ուղիները։ Ներկայացվում է, որ օտարացումը հաճախ պայմանավորված է ճանաչողական զարգացման անհամաչափությամբ, երբ բարձր ինտելեկտուալ կարողություններ ունեցող երեխան դժվարությամբ է գտնում ընդհանուր հետաքրքրություններ հասակակիցների հետ, ինչն էլ կարող է հանգեցնել սոցիալական մեկուսացման կամ հուզական հեռացման։ Քննարկվում են նաև ինքնագնահատականի տատանումները, սոցիալական հմտությունների ոչ բավարար զարգացումը, միջավայրի կողմից չհասկացվածության զգացումը և չափազանց բարձր ակադեմիական սպասումները, որոնք միասին կարող են խորացնել օտարացման զգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցի և ընտանիքի դերին, որտեղ անբավարար աջակցությունը կամ, հակառակը, չափազանցված ճնշումը կարող են ուժեղացնել երեխայի ներքին հակասությունները և սոցիալական հարմարվողականության դժվարությունները։ Նշվում է, որ օտարացման հաղթահարումը պահանջում է բազմամակարդակ մոտեցում՝ ներառյալ հոգեբանական աջակցություն, սոցիալական հմտությունների զարգացում, խմբային ինտեգրման ծրագրեր և երեխայի անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան կրթական ռազմավարությունների կիրառում։ Կարևորվում է նաև էմպատիայի և հուզական ինտելեկտի զարգացումը, որը նպաստում է հասակակիցների հետ ավելի արդյունավետ փոխհարաբերությունների ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ օժտված երեխաների սոցիալական դժվարությունները ոչ միայն անձնային, այլև միջավայրային գործոնների արդյունք են, և դրանց հաղթահարումը հնարավոր է միայն համալիր հոգեբանական և մանկավարժական միջամտությունների միջոցով։

    Updated: 2026-09-05
    Հոգեբանական օտարացման պատճառները օժտված երեխաների փոխհարաբերություններում և դրանց հաղթահարման հոգեբանական ուղիները
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1982, Փետրվար, թիվ 2)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտում թողարկված նոր գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1982, Փետրվար, թիվ 2)
    Online

    Pedagogy

    Աշխատանքային դաստիարակության հիմնահարցը հայ մանկավարժության պատմության մեջ (XIX դարի երկրորդ կես - XX դարի սկիզբ)

    Գիտական աշխատանքը նվիրված է աշխատանքային դաստիարակության հիմնահարցի ուսումնասիրությանը հայ մանկավարժության պատմության մեջ՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ ընկած ժամանակաշրջանում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում աշխատանքի միջոցով անձի ձևավորման, աշխատասիրության դաստիարակության, գործնական հմտությունների զարգացման և կրթության ու աշխատանքի փոխկապակցության վերաբերյալ հայ մանկավարժական մտքի մոտեցումներն են։ Նշված ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ էր հայ կրթական և մանկավարժական մտքի զարգացման համար, երբ հասարակական, տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների պայմաններում ավելի մեծ ուշադրություն էր դարձվում կրթության բովանդակության արդիականացմանը և դպրոցը կյանքի պահանջներին համապատասխանեցնելուն։ Աշխատանքային դաստիարակությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես մասնագիտական կամ կենցաղային հմտությունների ձևավորման միջոց, այլև որպես երեխայի բարոյական, կամային, մտավոր և սոցիալական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայ մանկավարժական մտքի ներկայացուցիչների տեսակետները աշխատանքի դաստիարակչական նշանակության վերաբերյալ։ Նրանց գաղափարներում աշխատանքը կարող էր ընկալվել որպես աշխատասիրության, պատասխանատվության, կարգապահության, ինքնուրույնության և նպատակասլացության ձևավորման միջոց։ Միաժամանակ կարևորվում էր մտավոր և ֆիզիկական աշխատանքի ներդաշնակ համադրումը, քանի որ կրթության նպատակներից մեկը պետք է լիներ ոչ միայն գիտելիքներով զինված, այլև գործնական կյանքին պատրաստ, նախաձեռնող և հասարակության մեջ իր տեղը գիտակցող անհատի ձևավորումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է աշխատանքային դաստիարակության կապը դպրոցական կրթության հետ։ Կարող են քննվել այն մանկավարժական գաղափարները, որոնց համաձայն ուսումնական գործընթացը պետք է հնարավորինս մոտ լինի իրական կյանքին և ներառի գործնական գործունեության տարրեր։ Աշխատանքի միջոցով երեխան հնարավորություն է ստանում կիրառելու տեսական գիտելիքները, զարգացնելու գործնական մտածողությունը, սովորելու համագործակցել ուրիշների հետ և պատասխանատվություն կրել իր կատարած աշխատանքի արդյունքի համար։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել գյուղատնտեսական աշխատանքի և արհեստների ուսուցման դերին։ Ժամանակաշրջանի հայկական կրթական միջավայրում, հատկապես գյուղական բնակավայրերում, կրթության և առօրյա աշխատանքի կապը կարևոր գործնական նշանակություն ուներ։ Աշխատանքային գործունեության ներառումը կրթության մեջ կարող էր նպաստել երեխաների օգտակար հմտությունների զարգացմանը և միաժամանակ բարձրացնել դպրոցի կապը համայնքի և հասարակական կյանքի հետ։ Աշխատանքային դաստիարակության բարոյական կողմը ևս կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Աշխատանքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը կարող էր կապվել ազնվության, պարտքի գիտակցության, համառության, փոխօգնության և հասարակական պատասխանատվության արժեքների հետ։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական արդյունք ստեղծող գործունեություն, այլև որպես մարդու բնավորության և աշխարհայացքի ձևավորման միջոց։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև ընտանիքի և դպրոցի դերը աշխատանքային դաստիարակության իրականացման գործում։ Երեխայի աշխատանքային սովորությունների ձևավորումը սկսվում է ընտանիքում և շարունակվում կրթական միջավայրում, ուստի արդյունավետ դաստիարակությունը պահանջում է այդ երկու միջավայրերի փոխկապակցվածություն։ Դպրոցի խնդիրն է երեխայի աշխատանքային փորձը դարձնել գիտակցված, նպատակային և մանկավարժորեն կազմակերպված գործունեություն։ Կարևոր է նաև աշխատանքային դաստիարակության և ազգային կրթության փոխհարաբերությունը։ Հայ մանկավարժական մտքի զարգացման ընթացքում կրթությունը հաճախ դիտարկվում էր որպես ազգային ինքնության պահպանման և հասարակության առաջընթացի կարևոր միջոց։ Աշխատասիրության, ինքնուրույնության և օգտակար գործունեության արժեքների ձևավորումը կարող էր կապվել ազգային համայնքի սոցիալական և մշակութային զարգացման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների փորձին, դասագրքերին, մանկավարժական հոդվածներին և տեսական աշխատություններին՝ բացահայտելու, թե ինչպես էին աշխատանքային դաստիարակության գաղափարները արտացոլվում կրթական պրակտիկայում։ Այս աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու տեսական սկզբունքները դրանց գործնական կիրառությունից և գնահատելու տվյալ շրջանի մանկավարժական ժառանգության նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալու, որ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ աշխատանքային դաստիարակության գաղափարը հայ մանկավարժական մտքում ձևավորվում էր որպես բազմակողմանի կրթական խնդիր։ Այն ներառում էր ոչ միայն աշխատանքի հմտությունների ուսուցում, այլև աշխատասիրության, պատասխանատվության, ինքնուրույնության, բարոյական արժեքների և հասարակական ակտիվության զարգացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ շրջանի հայ մանկավարժական ժառանգության դերը աշխատանքային դաստիարակության տեսության ձևավորման գործում և բացահայտելու դրա հնարավոր նշանակությունը ժամանակակից կրթական գործընթացի համար։

    Updated: 2026-09-12
    Աշխատանքային դաստիարակության հիմնահարցը հայ մանկավարժության պատմության մեջ (XIX դարի երկրորդ կես - XX դարի սկիզբ)
    Online

    Biology

    Протекторное действие 3меиных ядов при травматической нейродегенерации спинного мозга

    Աշխատությունը նվիրված է օձերի թույների կենսաբանական բաղադրիչների հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցության ուսումնասիրությանը ողնուղեղի վնասվածքային նեյրոդեգեներացիայի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում նյարդային հյուսվածքի վնասումից հետո զարգացող բջջային և մոլեկուլային փոփոխություններն են, ինչպես նաև կենսաբանական ակտիվ միացությունների հնարավոր ազդեցությունը այդ գործընթացների վրա։ Ողնուղեղի վնասվածքից հետո հյուսվածքային փոփոխությունները պայմանավորված են ոչ միայն սկզբնական մեխանիկական ազդեցությամբ, այլև դրան հաջորդող բարդ երկրորդային գործընթացներով, որոնց մեջ ներգրավված են բորբոքային արձագանքները, օքսիդատիվ հավասարակշռության փոփոխությունները, բջջային ազդանշանային համակարգերը և նյարդային բջիջների կենսունակության կարգավորման մեխանիզմները։ Օձերի թույները պարունակում են կենսաբանական ակտիվ տարբեր բաղադրիչներ, որոնց հատկությունների ուսումնասիրությունը կարող է գիտական նշանակություն ունենալ նյարդային համակարգում ընթացող մոլեկուլային գործընթացների բացահայտման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է գնահատվել, թե ընտրված կենսաբանական բաղադրիչների ազդեցության պայմաններում ինչպես են փոփոխվում նյարդային հյուսվածքի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ցուցանիշները՝ համեմատելով տարբեր փորձարարական խմբերի տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել նեյրոնների և օժանդակ բջիջների վիճակին, բորբոքային գործընթացների արտահայտվածությանը, բջջային վնասման կենսաքիմիական ցուցանիշներին և նյարդային հյուսվածքի վերականգնողական արձագանքներին։ Կարևոր խնդիր է հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությունը տարբերակել թունավոր կամ այլ անցանկալի կենսաբանական ազդեցություններից, քանի որ նման նյութերի ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ փոխկապակցված մեխանիզմներով։ Այդ պատճառով նման հետազոտությունները հիմնականում ունեն փորձարարական և հիմնարար նշանակություն և պահանջում են արդյունքների զգուշավոր մեկնաբանություն։ Աշխատությունը կարող է նպաստել նեյրոդեգեներացիայի մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և կենսաբանական ակտիվ բնական միացությունների ազդեցության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը՝ առանց դրանց հնարավոր կլինիկական նշանակությունը նախապես հաստատված համարելու։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է նյարդակենսաբանության, փորձարարական նյարդաբանության, կենսաքիմիայի և տոքսինաբանության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով ողնուղեղի վնասվածքից հետո զարգացող նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների և դրանց վրա կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր ազդեցությունների ուսումնասիրության վրա։

    Updated: 2026-09-28
    Протекторное действие 3меиных ядов при травматической нейродегенерации спинного мозга