Проблемы преодоления бедности и неравенства PA

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնահանքային արդյունաբերության ոլորտում հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հանքարդյունաբերական գործունեության տնտեսական առանձնահատկությունները, ոլորտի հարկային կարգավորման սկզբունքները և պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման գործում հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկերի, բնօգտագործման վճարների, ռոյալթիների և այլ պարտադիր վճարների կիրառման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության և ներդրումային գրավչության վրա։ Վերլուծվում են հարկային բեռի բաշխման, հարկային վարչարարության արդյունավետության, պետական եկամուտների կայունության և ոլորտի տնտեսական զարգացման միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև հանքարդյունաբերության հարկման միջազգային փորձը, բնական պաշարների շահագործումից ստացվող եկամուտների արդարացի բաշխման մոտեցումները և բնապահպանական պատասխանատվության տնտեսական խթանները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հարկային օրենսդրության կատարելագործման, հարկային արտոնությունների նպատակահարմարության գնահատման և պետական վերահսկողության մեխանիզմների բարելավման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել լեռնահանքային արդյունաբերության ոլորտում հավասարակշռված հարկային քաղաքականության մշակմանը՝ օգտակար լինելով հանրային ֆինանսների, հարկային քաղաքականության, հանքարդյունաբերության տնտեսագիտության և պետական տնտեսական կարգավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գեոթերմալ ջերմային պոմպերի էներգետնտեսական արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգիայի ծախսերը, բարձրացնել համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը և ապահովել ջերմային էներգիայի արտադրության առավել շահավետ պայմաններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում գեոթերմալ ջերմային պոմպերը դիտարկվում են որպես վերականգնվող էներգիայի օգտագործման արդյունավետ տեխնոլոգիա, որի միջոցով հնարավոր է հողի կամ ստորգետնյա միջավայրի ցածր ջերմաստիճանային ջերմությունը փոխակերպել շենքերի ջեռուցման կամ տաք ջրամատակարարման համար կիրառելի ջերմային էներգիայի։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ջերմային պոմպային համակարգերի կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքին և այն տեխնիկական ու գործառնական գործոններին, որոնք որոշում են դրանց էներգետիկ արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջերմափոխանակման գործընթացների օպտիմալացումը, հողի և ջերմակիրի ջերմաստիճանային ռեժիմների ճիշտ ընտրությունը, կոմպրեսորի և օժանդակ սարքավորումների աշխատանքի բարելավումը, ինչպես նաև համակարգի կառավարման ավտոմատացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Էներգետնտեսական գնահատման տեսանկյունից կարող են վերլուծվել էլեկտրաէներգիայի սպառումը, ստացվող ջերմային էներգիայի քանակը, շահագործման ծախսերը, ներդրումային արժեքը, էներգախնայողության մակարդակը և ներդրումների վերադարձելիությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր տեխնիկական լուծումների համեմատական ուսումնասիրություն և դրանց ազդեցության գնահատում ջերմային պոմպերի սեզոնային ու տարեկան արդյունավետության վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև համակարգերի նախագծման և շահագործման այնպիսի պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է առավելագույնս օգտագործել գեոթերմալ աղբյուրի ներուժը՝ միաժամանակ նվազեցնելով էլեկտրաէներգիայի և սպասարկման ծախսերը։ Մշակված մեթոդները կարող են կիրառվել ինչպես նոր գեոթերմալ ջերմային պոմպային համակարգերի նախագծման, այնպես էլ գործող համակարգերի տեխնիկական կատարելագործման և էներգաարդյունավետության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների արդյունավետ օգտագործման, շենքերի էներգասպառման նվազեցման և երկարաժամկետ տնտեսական ու բնապահպանական օգուտների ապահովման տեսանկյունից։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսական սոցիոլոգիա աշխատությունը սոցիոլոգիայի և տնտեսագիտության միջհամակցված գիտաճյուղի՝ տնտեսական սոցիոլոգիայի ուսումնական և գիտակրթական բնույթի գիրք է, որը նվիրված է տնտեսական հարաբերությունների սոցիալական հիմքերի, վարքագծային մոդելների և հասարակական ինստիտուտների ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված սոցիոլոգիայի, տնտեսագիտության, կառավարման և հանրային քաղաքականության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են տնտեսական կյանքի սոցիալական պայմանավորվածությունները՝ ինչպես են մշակույթը, արժեքային համակարգերը, սոցիալական խմբերը և ինստիտուտները ազդում տնտեսական վարքագծի և որոշումների վրա, բացատրվում է շուկայի և հասարակության փոխազդեցությունը, աշխատանքի բաժանման սոցիալական բնույթը և տնտեսական դերերի ձևավորումը տարբեր սոցիալական միջավայրերում, մանրամասն քննարկվում են տնտեսական ինստիտուտների՝ պետության, բիզնեսի, ընտանիքի և ոչ ֆորմալ կառույցների դերը տնտեսական գործընթացների կազմակերպման մեջ, աշխատությունը անդրադառնում է նաև տնտեսական վարքագծի սոցիոլոգիական տեսություններին՝ ռացիոնալ ընտրություն, ինստիտուցիոնալ մոտեցում, սոցիալական կապիտալի և ցանցային հարաբերությունների ազդեցություն տնտեսական ակտիվության վրա, ներկայացվում են աշխատանքի շուկայի սոցիալական կառուցվածքը, անհավասարության և սոցիալական շերտավորման տնտեսական դրսևորումները, ինչպես նաև գլոբալիզացիայի սոցիալական հետևանքները, գրքում ընդգծվում է տնտեսական զարգացման և սոցիալական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը, աշխատությունը համադրում է սոցիոլոգիական տեսական հիմքերը և տնտեսական վերլուծական մոտեցումները՝ ձևավորելով տնտեսական գործընթացների սոցիալական ընկալման ամբողջական պատկերացում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Քյոթահիայի հայկական եկեղեցական հիշատակարանի՝ որպես XV-XVIII դարերի քաղաքի հայ համայնքի և Օսմանյան կայսրության պատմության սկզբնաղբյուրի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հիշատակարանում պահպանված ժամանակագրական, հասարակական, տնտեսական, եկեղեցական և մշակութային տեղեկությունների բացահայտման, համակարգման ու աղբյուրագիտական գնահատման վրա։ Նման գրավոր հուշարձանը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տվյալ եկեղեցու անցյալը ներկայացնող փաստաթուղթ, այլև որպես տեղական պատմության արժեքավոր աղբյուր, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել Քյոթահիայի հայ բնակչության ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման բազմաթիվ կողմեր։ Հիշատակարանի տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հետևել հայկական ներկայության պատմությանը, համայնքի ներքին կառուցվածքին, հոգևոր հաստատությունների գործունեությանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած իրադարձություններին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքի հայկական համայնքի վաղ պատմությանը և բնակչության ձևավորման վերաբերյալ վկայություններին։ Աղբյուրում պահպանված տեղեկությունների համադրումը այլ պատմական նյութերի հետ հնարավորություն է տալիս ճշտել Քյոթահիայում հայերի բնակության ժամանակագրությունը և գնահատել քաղաքի դերը Փոքր Ասիայի հայկական բնակավայրերի համակարգում։ Կարևորվում են եկեղեցու հիմնադրման, վերակառուցումների, նորոգությունների, նվիրատվությունների և համայնքային նախաձեռնությունների վերաբերյալ հիշատակությունները, քանի որ դրանք տեղեկություններ են հաղորդում ոչ միայն կրոնական կյանքի, այլև համայնքի նյութական հնարավորությունների և կազմակերպվածության մասին։ Եկեղեցին ներկայանում է որպես հոգևոր կենտրոնի հետ մեկտեղ հասարակական և մշակութային կյանքի կարևոր հաստատություն, որի շուրջ ձևավորվել են համայնքային հարաբերությունների բազմաթիվ ոլորտներ։ Հիշատակարանում պահպանված անձնանունները, հոգևորականների, բարերարների, արհեստավորների և համայնքային գործիչների մասին տեղեկությունները կարևոր նյութ են քաղաքի հայ բնակչության սոցիալական պատմության ուսումնասիրության համար։ Դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել առանձին ընտանիքների և անձանց մասնակցությունը եկեղեցական ու հասարակական կյանքին, ինչպես նաև որոշ չափով վերականգնել համայնքի սոցիալական կառուցվածքը։ Առանձին նշանակություն է տրվում Քյոթահիայի տնտեսական կյանքի վերաբերյալ տվյալներին։ Քաղաքը հայտնի էր որպես առևտրի և արհեստագործության կարևոր կենտրոն, իսկ հայ բնակչությունը մասնակցում էր տեղական արտադրական ու առևտրային հարաբերություններին։ Հատկապես կարևոր է արհեստների, այդ թվում՝ Քյոթահիայի մշակութային դիմագծի ձևավորման մեջ նշանակալի դեր ունեցած խեցեգործական և հախճապակեգործական ավանդույթների վերաբերյալ տեղեկությունների ուսումնասիրությունը։ Այս նյութերը հնարավորություն են տալիս համայնքի պատմությունը դիտարկել քաղաքի ընդհանուր տնտեսական զարգացման և մասնագիտական խմբերի գործունեության համատեքստում։ Հիշատակարանի տվյալները կարևոր են նաև Օսմանյան կայսրության ներքին պատմության ուսումնասիրության համար։ Տեղական մակարդակում արձանագրված իրադարձությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել վարչական փոփոխությունների, հարկային հարաբերությունների, տնտեսական դժվարությունների, բնակչության տեղաշարժերի և պետական իշխանության ու քրիստոնեական համայնքների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ։ Այսպիսի աղբյուրների առանձնահատուկ արժեքն այն է, որ դրանք հնարավորություն են տալիս համապետական պատմական գործընթացները դիտարկել կոնկրետ քաղաքի և համայնքի առօրյա կյանքի մակարդակում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատերազմների, քաղաքական անկայունության, տնտեսական ճգնաժամերի և այլ խոշոր իրադարձությունների տեղական արձագանքներին։ Հիշատակարանի ժամանակագրական գրառումները կարող են ցույց տալ, թե կայսրության տարբեր հատվածներում տեղի ունեցող փոփոխություններն ինչպես էին անդրադառնում Քյոթահիայի բնակչության տնտեսական և հասարակական կյանքի վրա։ Կարևորվում է նաև ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Բնակչության տեղաշարժերի, նոր ընտանիքների հաստատման, համայնքի ընդլայնման կամ առանձին խմբերի տեղափոխությունների մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել Փոքր Ասիայի հայկական բնակչության շարժունակությունը և տարբեր քաղաքների միջև ձևավորված կապերը։ Քյոթահիայի հայ համայնքը դիտարկվում է ավելի լայն հայկական աշխարհագրական միջավայրում՝ հաշվի առնելով նրա կապերը Կոստանդնուպոլսի, Անատոլիայի այլ քաղաքների և հայկական եկեղեցական կենտրոնների հետ։ Եկեղեցական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հոգևորականության գործունեությունը, համայնքային կառավարման ձևերը, եկեղեցական ունեցվածքը, նվիրատվությունների համակարգը և կրոնական հաստատությունների սոցիալական գործառույթները։ Առանձին նշանակություն է տրվում այն հանգամանքին, որ եկեղեցական հիշատակարաններում հաճախ արձանագրվել են նաև այնպիսի իրադարձություններ, որոնք ուղղակիորեն կրոնական բնույթ չեն ունեցել։ Դրա շնորհիվ աղբյուրը ներառում է տեղեկություններ քաղաքի առօրյա կյանքի, տնտեսության, հասարակական հարաբերությունների և ժամանակի կարևոր իրադարձությունների մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է հիշատակարանի աղբյուրագիտական քննությունը։ Քննության են առնվում գրառումների ժամանակագրությունը, դրանց հեղինակների հնարավոր դիրքորոշումները, տեղեկությունների հավաստիության աստիճանը և տարբեր ժամանակներում կատարված գրառումների բնույթը։ Հիշատակարանի տվյալները համադրվում են պատմագրական երկերի, այլ եկեղեցական հիշատակարանների, պաշտոնական փաստաթղթերի և ժամանակաշրջանին վերաբերող այլ սկզբնաղբյուրների հետ՝ դրանց պատմական արժեքն առավել հիմնավորված գնահատելու նպատակով։ Այսպիսի համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել անմիջականորեն արձանագրված իրադարձությունները հետագայում փոխանցված ավանդություններից և միաժամանակ լրացնել այլ աղբյուրներում բացակայող տեղական տեղեկությունները։ Հիշատակարանի լեզվական և գրավոր առանձնահատկությունները նույնպես կարող են արժեքավոր նյութ տրամադրել ժամանակաշրջանի հայ գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Անձնանունները, տեղանունները, պաշտոնների և մասնագիտությունների անվանումները, տնտեսական ու եկեղեցական եզրույթները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել համայնքի լեզվամշակութային միջավայրը և Օսմանյան իրականության հետ նրա փոխազդեցությունը։ XV-XVIII դարերի լայն ժամանակագրական ընդգրկումը թույլ է տալիս հետևել համայնքային կյանքի շարունակականությանը և փոփոխություններին մի քանի դարերի ընթացքում՝ առանձնացնելով ինչպես կայուն պահպանված հաստատություններն ու ավանդույթները, այնպես էլ քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական պայմանների ազդեցությամբ տեղի ունեցած վերափոխումները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տեղական հայկական աղբյուրի միջոցով Օսմանյան կայսրության պատմության ավելի լայն գործընթացների ուսումնասիրման հնարավորությամբ։ Այն ցույց է տալիս, որ եկեղեցական գրավոր հուշարձանները կարող են լրացնել պաշտոնական պատմագրության և վարչական փաստաթղթերի հաղորդած տեղեկությունները՝ ներկայացնելով հասարակական կյանքի տեղական և համայնքային մակարդակը։ Միաժամանակ նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Քյոթահիայի հայության պատմական ներկայության, տնտեսական ու մշակութային գործունեության, եկեղեցական կազմակերպման և քաղաքի զարգացման մեջ ունեցած մասնակցության մասին։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, աղբյուրագիտության, հայ գաղթավայրերի պատմության, եկեղեցական պատմության, պատմական ժողովրդագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է տեխնիկական ուղղվածությամբ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկ՝ ընդգրկելով Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից գիտակրթական տարածքում հրատարակված ինժեներական, կիրառական և տեխնոլոգիական գրականությունը։ Նյութում ներկայացվում են մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, էներգետիկայի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, շինարարության և արդյունաբերական տեխնոլոգիաների ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակություններ՝ յուրաքանչյուրի վերաբերյալ տրամադրելով հիմնական մատենագիտական տվյալներ և թեմատիկ ուղղվածություն։ Աշխատությունը նախատեսված է որպես տեղեկատվական ուղեցույց մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և տեխնիկական ոլորտի աշխատողների համար՝ նպաստելով նոր գիտական և կիրառական գրականության արագ հայտնաբերմանը և մասնագիտական կողմնորոշմանը։ Տեղեկատուն նաև օգնում է հետևել տեխնոլոգիական զարգացման արդի միտումներին՝ ընդգծելով նորարարական մոտեցումները, արտադրական գործընթացների կատարելագործումը և ինժեներական լուծումների բազմազանությունը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների կարգավորման հետ կապված նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Դեյտերսի կորիզի մասնակցությամբ ձևավորվող նյարդային կապերին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վեստիբուլյար համակարգից ստացվող ազդակների մշակման և հետագա փոխանցման առանձնահատկությունները դեպի միջին ուղեղի տեկտալ կառույցներ և թալամուս՝ բացահայտելու համար տարբեր նյարդային կենտրոնների միջև տեղեկատվության փոխանակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեյտերսի կորիզի նեյրոնների ֆունկցիոնալ հատկություններին, դրանց գրգռման և արգելակման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր ուղղություններով ընթացող նյարդային ազդակների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում վեստիբուլյար ազդակների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը այն նեյրոնային համակարգերի վրա, որոնք մասնակցում են մարմնի դիրքի պահպանմանը, շարժումների համակարգմանը, տեսողական ու շարժողական արձագանքների համաձայնեցմանը և տարածական տեղեկատվության մշակմանը։ Վերլուծվում են նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները տարբեր գրգռիչների ազդեցության պայմաններում, պատասխանների ժամանակային բնութագրերը և տարբեր կենտրոնների միջև առաջացող ակտիվացնող ու արգելակող փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է վեստիբուլյար, տեկտալ և թալամիկ համակարգերի համատեղ գործունեությունը, որի շնորհիվ հավասարակշռության օրգաններից ստացվող տեղեկատվությունը կարող է ինտեգրվել զգայական և շարժողական այլ ազդակների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նյարդային ազդակների համակցման, փոխադարձ ազդեցության և կենտրոնական մշակման առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բարդ շարժողական ու դիրքային ռեակցիաների նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի մասին։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբեր նեյրոնային ուղիների ֆունկցիոնալ նշանակության և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նեյրոֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի համար՝ խորացնելով պատկերացումները հավասարակշռության պահպանման, շարժումների համակարգման և տարածական կողմնորոշման գործընթացներում ուղեղի տարբեր բաժինների փոխկապակցված գործունեության վերաբերյալ։