Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPedagogy
ՀՀ մանկավարժական բուհում «Սահմանադրական իրավունք» առարկայի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման հիմնախնդիրը
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկավարժական բուհերում «Սահմանադրական իրավունք» առարկայի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավագիտական կրթության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները՝ ընդգծելով ուսանողների իրավական գիտակցության, քաղաքացիական պատասխանատվության և սահմանադրական մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Գրքում վերլուծվում են դասավանդման ավանդական և ինտերակտիվ մեթոդները, ներառյալ գործնական պարապմունքները, քննարկումները, իրավիճակային խնդիրների լուծումը և իրավական դեպքերի վերլուծությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակության արդիականացմանը, ուսուցման գործընթացում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է ուսուցիչների պատրաստման առանձնահատկություններին, գնահատման համակարգերի կատարելագործմանը և իրավական կրթության կապին հասարակական արժեքների ձևավորման հետ։ Աշխատությունը առաջարկում է մեթոդական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը և ուսանողների ակտիվ ներգրավվածությանը ուսումնական գործընթացում։
Updated: 2026-08-31
Journalism
Проблемы функционирования традиционных средств массовой информации Республики Армения в условиях развития новых медиа
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ավանդական զանգվածային լրատվության միջոցների գործունեության խնդիրների ուսումնասիրությանը նոր մեդիայի արագ զարգացման պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տպագիր մամուլի, ռադիոյի և հեռուստատեսության դերի փոփոխությունները թվային տեխնոլոգիաների, առցանց հարթակների և սոցիալական ցանցերի տարածման ազդեցությամբ։ Հեղինակը ներկայացնում է ավանդական լրատվամիջոցների առջև ծառացած հիմնական մարտահրավերները՝ կապված լսարանի փոփոխվող վարքագծի, տեղեկատվության տարածման նոր ձևերի, մրցակցային միջավայրի, ֆինանսավորման խնդիրների և բովանդակության ստեղծման նոր պահանջների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են նաև նոր մեդիայի հնարավորությունները, դրանց ազդեցությունը լրագրության մասնագիտական չափանիշների, տեղեկատվական հոսքերի և հասարակության հետ հաղորդակցության ձևերի վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է Հայաստանի մեդիա դաշտի զարգացման առանձնահատկություններին՝ ներկայացնելով ավանդական և թվային լրատվամիջոցների փոխազդեցության միտումները և հնարավոր զարգացման ուղիները։ Գիրքը նախատեսված է լրագրողների, մեդիա հետազոտողների, հաղորդակցության մասնագետների, ուսանողների, գիտաշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրի փոփոխություններով և հայկական մեդիա համակարգի զարգացման հիմնախնդիրներով։
Updated: 2026-09-05
Mathematics
Особенности распространения поверхностных волн в конических структурах диэлектрик-металл-диэлектрик
Աշխատությունը նվիրված է դիէլեկտրիկ–մետաղ–դիէլեկտրիկ կառուցվածք ունեցող կոնաձև համակարգերում մակերևութային էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման առանձնահատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տարբեր էլեկտրամագնիսական հատկություններով միջավայրերի բաժանման սահմաններում ալիքների առաջացման, տարածման և տեղայնացման ֆիզիկական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնաձև երկրաչափության ազդեցությանը ալիքային գործընթացների վրա, մետաղական շերտի և շրջապատող դիէլեկտրիկ միջավայրերի պարամետրերի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածական բաշխման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են Մաքսվելի հավասարումների հիման վրա ալիքային երևույթների մաթեմատիկական նկարագրման, սահմանային պայմանների կիրառման և դիսպերսիոն բնութագրերի որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում մակերևութային ալիքների տարածման հաստատունների, հաճախականային կախվածությունների, դաշտի տեղայնացման և էներգիայի փոխանցման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Կարևորվում է կառուցվածքի երկրաչափական չափերի և նյութերի էլեկտրամագնիսական հատկությունների ազդեցության գնահատումը ալիքների վարքագծի վրա։ Ուսումնասիրության թեման առնչվում է ժամանակակից էլեկտրադինամիկայի, նանոֆոտոնիկայի, պլազմոնիկայի և ալիքատար համակարգերի նախագծման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ռադիոֆիզիկոսների, օպտիկայի և էլեկտրամագնիսական ալիքների մասնագետների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-11
Mathematics
Գալիումի և լիթիումի խառնուրդներով բարակ ZnO թաղանթների և նրանց հիման վրա հետերոկառուցվածքների օպտիկական և ֆոտոէլեկտրական բնութագրերի հետազոտումը
Ֆիզիկայի և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գալիումով և լիթիումով խառնուրդավորված ցինկի օքսիդի բարակ թաղանթների, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ձևավորված հետերոկառուցվածքների օպտիկական և ֆոտոէլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խառնուրդավորման ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի, լույսի կլանման և հաղորդականության գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարակ թաղանթների օպտիկական թափանցելիությանը, կլանման սպեկտրներին, էներգետիկ գոտիական կառուցվածքին և լուսային ազդեցության պայմաններում առաջացող էլեկտրական երևույթներին։ Վերլուծվում են խառնուրդների բաղադրության և կոնցենտրացիայի փոփոխության հետևանքով նյութի հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև թաղանթների և հետերոկառուցվածքների միջև ձևավորվող միջերեսների նշանակությունը։ Քննարկվում են ֆոտոհաղորդականության, լիցքակիրների առաջացման ու տեղափոխման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը կառուցվածքների ֆունկցիոնալ բնութագրերի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նման կիսահաղորդչային նյութերի կիրառման հեռանկարները օպտոէլեկտրոնային և ֆոտոէլեկտրական սարքերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, բարակ թաղանթների տեխնոլոգիայի, նյութագիտության և օպտոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
Linguistics
Արաբերենի ազդեցության դրսևորումները Անտիոքի հայերեն խոսվածքում
Աշխատությունը նվիրված է արաբերենի և Անտիոքի հայերեն խոսվածքների երկարատև լեզվական շփման հետևանքով առաջացած ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական փոփոխություններն են, որոնք ձևավորվել են արաբական լեզվամշակութային միջավայրում գոյատևած հայ համայնքների խոսքում։ Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դարեր շարունակ գտնվել են արաբերենի հետ անմիջական շփման պայմաններում, ինչի հետևանքով դրանց բառապաշարում, հնչյունական համակարգում և լեզվական այլ մակարդակներում առաջացել են արաբերենից փոխառված կամ արաբերենի ազդեցությամբ ձևավորված միավորներ։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Անտիոքի հայերեն խոսվածքների արաբական ազդեցությունը միայն բառերի մեխանիկական փոխառությամբ չի սահմանափակվում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել արաբերենից անցած բառերի հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային և գործառական փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հարմարեցումը հայերենի տվյալ խոսվածքների ներքին օրինաչափություններին։ Գիտական ուսումնասիրություններում նշվում է, որ Անտիոքի հայերեն բարբառախմբի արաբական փոխառությունների մի մասը չի հակասում հայերեն խոսվածքների հնչյունական օրենքներին, իսկ որոշ փոխառություններ ենթարկվել են դրանց ազդեցությանը։ Միաժամանակ որոշ բառերում նկատվող հնչյունական առանձնահատկությունները կարող են վկայել միջնորդավորված փոխառության մասին, երբ արաբերեն ծագում ունեցող բառը հայերեն է անցել մեկ այլ լեզվի, օրինակ՝ թուրքերենի միջնորդությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արաբական փոխառությունների բառապաշարային քննությունը։ Կարող են առանձնացվել կենցաղային կյանքի, սննդի, հագուստի, արհեստների, առևտրի, հասարակական հարաբերությունների, բնության, վարչական կյանքի և այլ ոլորտների բառեր, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ներթափանցել են խոսվածք։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, թե փոխառված բառերը պահպանե՞լ են իրենց սկզբնական իմաստը, թե՞ հայերեն խոսվածքում ձեռք են բերել նոր կամ լրացուցիչ նշանակություններ։ Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն լեզվական փոխազդեցությունը, այլև այն հասարակական ու մշակութային միջավայրը, որում տեղի է ունեցել փոխառությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև արաբերեն բառերի հայերենացման ձևերը։ Փոխառված միավորները կարող են հնչյունականորեն համապատասխանեցվել Անտիոքի հայերեն խոսվածքի առանձնահատկություններին, ենթարկվել հայերենի քերականական կանոններին և ստանալ հայերեն բառափոխական կամ բառակազմական ձևեր։ Այսպիսով՝ օտարածին բառը ժամանակի ընթացքում կարող է դառնալ տվյալ խոսվածքի բնական և լիարժեք բառապաշարային միավոր։ Կարևոր է նաև արաբերենի ազդեցության տարբերակումը այլ լեզուների ազդեցությունից, քանի որ տարածաշրջանը պատմականորեն բազմալեզու միջավայր է եղել։ Որոշ արաբերեն ծագում ունեցող բառեր հայերեն կարող էին անցնել ոչ թե անմիջական շփման, այլ թուրքերենի կամ մեկ այլ միջնորդ լեզվի միջոցով, ինչն արտահայտվում է դրանց հնչյունական և երբեմն իմաստային առանձնահատկություններում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խոսվածքների հնչյունական համակարգի վրա արաբերենի ազդեցությանը՝ հատկապես փոխառյալ բառերում ձայնավորների և բաղաձայնների դրսևորումների համեմատական քննությամբ։ Այդպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե փոխառության ընթացքում որ փոփոխություններն են պայմանավորված արաբերենի սկզբնական հնչյունական կառուցվածքով, իսկ որոնք՝ հայերեն խոսվածքի ներքին օրինաչափություններով։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դիտարկում է որպես երկարատև լեզվական շփման արդյունք և հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզուների փոխազդեցության կոնկրետ մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել նաև արևմտահայերենի և նրա բարբառների պատմական զարգացման, արաբահայ համայնքների լեզվական ժառանգության և Մերձավոր Արևելքի բազմալեզու միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Թեմայի վերաբերյալ ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի հրապարակումներում Սոնա Միքայելյանի ուսումնասիրությունը նշվում է որպես Անտիոքի հայերեն խոսվածքներում արաբերենի ազդեցությանը նվիրված առանձին գիտական ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բարբառագետներին, հայերենագետներին, արաբագետներին, լեզվական շփումների և փոխառությունների տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև արևմտահայերենի պատմությամբ ու Անտիոքի հայ համայնքի լեզվամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-23
History
Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավոր Հայոց
Այս գիրքը ներկայացնում է Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավորի կյանքն ու գործունեությունը՝ ընդգծելով նրա դերը Բագրատունյաց Հայաստանի քաղաքական և պետական կյանքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում են նրա կառավարման տարիների ներքին և արտաքին քաղաքական մարտահրավերները, թագավորության կենտրոնացման փորձերը, ինչպես նաև հարաբերությունները հարևան պետությունների և Բյուզանդական կայսրության հետ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Սմբատ Բ-ի իրականացրած վարչական և ռազմական քայլերին, պետական կառավարման համակարգի ամրապնդման փորձերին և միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկություններին։ Նյութում ներկայացվում է նաև ժամանակի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, ազնվականության դերակատարությունը և արտաքին սպառնալիքների ազդեցությունը թագավորության կայունության վրա։ Գիրքը համադրում է պատմական աղբյուրների վերլուծությունը և պատմագիտական մեկնաբանությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել Սմբատ Բ Տիեզերակալի դարաշրջանի մասին։
Updated: 2026-09-18