Ռադիոլսարանի ուսումնասիրման առանձնահատկությունները Իրանի Իսլամական Հանրապետության պետական ռադիոընկերություններում

Մշակույթ

Այս հրատարակությունների ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում 2019 թվականին տպագրված գիտական, մշակութային և հասարակական բնույթի գրքերն ու ամսագրերը, ընդգրկելով տարբեր ոլորտներ՝ կրթություն, պատմություն, տնտեսագիտություն, բժշկություն, արվեստ և տեխնոլոգիա։ Նյութը ընդգծում է հրատարակչական գործընթացների ակտիվությունը, հրատարակված աշխատանքի բազմազանությունը և դրանց ազդեցությունը գիտության ու մշակույթի զարգացման վրա՝ մատնանշելով նաև հեղինակների, հրատարակիչների և թեմատիկ ուղղությունների դերը։ Զեկուցվում է հանրապետության հրատարակչական շուկայի հիմնական միտումները, նորություններն ու ոլորտում առկա հետաքրքրությունները, ինչպես նաև ընթերցողներին մատչելիության և տեղեկատվության տարածման հարցերը։ Հրատարակությունների վերլուծությունը օգնում է գնահատել գիտական և մշակութային գործունեության ծավալը և ուղղությունները, ինչպես նաև հանրապետությունում հրատարակչության զարգացման դինամիկան։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հյուսիսարևմտյան շրջաններում տարածված կրիաների կարգաբանական կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիայի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է տարածաշրջանի կրիաների տեսակային բազմազանությունը, դրանց կարգաբանական պատկանելությունը, մորֆոլոգիական հատկանիշները և առանձին տեսակների տարբերակման համար կարևոր բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեսակների տարածման աշխարհագրական սահմաններին, տարբեր բնական միջավայրերում դրանց հանդիպման հաճախականությանը և պոպուլյացիաների տարածական կառուցվածքին։ Քննության են առնվում կրիաների կենսամիջավայրերի առանձնահատկությունները՝ ներառելով ջրային և ցամաքային էկոհամակարգերը, կլիմայական պայմանները, բուսականությունը, ջրային ռեսուրսների առկայությունը, տեղանքի բարձրությունը և այլ բնապահպանական գործոններ, որոնք կարող են ազդել կենդանիների տարածման ու կենսագործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև սննդային վարքը, սեզոնային ակտիվությունը, բազմացման առանձնահատկությունները, ձմեռման պայմանները և միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու մեխանիզմները։ Կարգաբանական ուսումնասիրությունների ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն արտաքին կառուցվածքի և չափաբանական հատկանիշների համեմատությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է պարզաբանել տարբեր պոպուլյացիաների և մերձավոր տեսակների միջև գոյություն ունեցող տարբերությունները։ Էկոլոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բնական պայմանների և մարդկային գործունեության ազդեցությունը կրիաների պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում կենսամիջավայրերի փոփոխության, ջրային տարածքների վիճակի, գյուղատնտեսական գործունեության, ճանապարհային ենթակառուցվածքների և այլ մարդածին գործոնների հնարավոր ազդեցություններին։ Տարածաշրջանային ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հարակից տարածքների կենդանական աշխարհի հետ համեմատություններ կատարելու և տեսակների տարածման կենսաշխարհագրական օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել հազվադեպ կամ խոցելի պոպուլյացիաների վիճակի գնահատման, կենսաբազմազանության պահպանության և համապատասխան բնապահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորման նպատակով։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հերպետոլոգիայի, կենդանիների կարգաբանության, կենսաշխարհագրության և պահպանության կենսաբանության համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի կրիաների բազմազանության ու բնական էկոհամակարգերում նրանց դերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է 1960–2000 թվականների ընթացքում անգլերենի ուսուցման տեսության և մեթոդիկայի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով օտար լեզվի դասավանդման նպատակների, սկզբունքների, մեթոդների և ուսուցման կազմակերպման վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական և լեզվաբանական մոտեցումներն են, որոնք տարբեր փուլերում ազդել են բառապաշարի, քերականության, արտասանության, ընթերցանության, գրավոր և բանավոր խոսքի ուսուցման կազմակերպման վրա։ Քննվում է լեզվի ուսուցման աստիճանական անցումը հիմնականում կառուցվածքային և ձևաբանական գիտելիքների յուրացման վրա կենտրոնացած մոտեցումներից դեպի սովորողի հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը կարևորող մեթոդական համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաղորդակցական մոտեցման ձևավորմանն ու տարածմանը, որի պայմաններում լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես քերականական կանոնների և բառային միավորների համակարգ, այլև որպես իրական հաղորդակցության միջոց։ Ուսումնասիրվում են գիտակցականության, մատչելիության, հաջորդականության, ակտիվության, անհատականացման և գործնական ուղղվածության սկզբունքների դրսևորումները տարբեր մեթոդական համակարգերում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողի դերի փոփոխությունը՝ ուսուցչակենտրոն կազմակերպումից դեպի սովորողի ավելի ակտիվ մասնակցություն, ինքնուրույն աշխատանք և լեզվական գիտելիքների գործնական կիրառում խրախուսող ուսուցում։ Դիտարկվում են նաև լսողական ընկալման, խոսելու, ընթերցանության և գրելու փոխկապակցված զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները, իսկ լեզվական նյութի ընտրությունը ներկայացվում է հաղորդակցական նպատակների և սովորողների կարիքների հետ կապի տեսանկյունից։ Հետազոտության ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև տեխնիկական միջոցների աստիճանական ներգրավմանը լեզվի դասավանդման մեջ՝ ձայնային և տեսողական նյութերից մինչև համակարգչային տեխնոլոգիաների սկզբնական կիրառություններ։ Անդրադարձ է կատարվում կիրառական լեզվաբանության, հոգեբանության և մանկավարժության զարգացման ազդեցությանը օտար լեզուների դասավանդման մեթոդաբանության վրա։ Տարբեր ժամանակաշրջանների մեթոդական սկզբունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես փոփոխությունները, այնպես էլ այն գաղափարները, որոնք պահպանել են իրենց նշանակությունը հետագա ուսուցման համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, կիրառական լեզվաբանության և լեզվակրթության պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով անգլերենի ուսուցման սկզբունքների քառասնամյա զարգացման հիմնական ուղղությունները։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրական և ջերմային էներգիայի արտադրության ինքնավար համալիրի օպտիմալ կառուցվածքի մշակմանը և դրա տեխնիկատնտեսական ու էներգետիկ արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել այնպիսի ինքնավար էներգահամակարգ, որը կարող է սպառողին ապահովել անհրաժեշտ քանակությամբ էլեկտրական և ջերմային էներգիա՝ միաժամանակ նվազեցնելով վառելիքի և այլ ռեսուրսների ծախսերը, բարձրացնելով համակարգի հուսալիությունը և ապահովելով էներգիայի արտադրության առավել արդյունավետ կազմակերպում։ Աշխատության կենտրոնում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համալիրի կառուցվածքի ընտրության խնդիրն է, քանի որ էլեկտրական և ջերմային էներգիայի համատեղ արտադրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել առաջնային էներգետիկ ռեսուրսները և նվազեցնել էներգիայի կորուստները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգիայի արտադրության տարբեր տեխնոլոգիական աղբյուրների համադրություններ՝ կախված սպառողի պահանջարկից, տեղական բնական պայմաններից, հասանելի վառելիքային ռեսուրսներից և համակարգի աշխատանքի ռեժիմից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համակցված էլեկտրական և ջերմային արտադրությանը, որի դեպքում մեկ էներգակրի օգտագործմամբ հնարավոր է ստանալ միաժամանակ երկու տեսակի օգտակար էներգիա։ Այդ մոտեցումը կարող է բարձրացնել ընդհանուր օգտակար գործողության գործակիցը և նվազեցնել առանձին էլեկտրական ու ջերմային կայանքների համատեղ աշխատանքի համեմատությամբ առաջացող կորուստները։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է էլեկտրական և ջերմային բեռների ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Սպառողների պահանջարկը մշտական չէ, ուստի օպտիմալ համակարգը պետք է կարողանա հարմարվել տարբեր սեզոնային և օրական ռեժիմներին։ Այս նպատակով կարող են կիրառվել մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են էներգետիկ սարքավորումների անհրաժեշտ հզորությունները, աշխատանքի ռեժիմները և տարբեր աղբյուրների միջև բեռի բաշխման առավել արդյունավետ տարբերակները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև էներգիայի կուտակման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Կուտակիչների կամ ջերմային կուտակիչների օգտագործումը կարող է թույլ տալ արտադրության և սպառման ժամանակային անհամապատասխանության դեպքում պահպանել ավելցուկային էներգիան և այն օգտագործել պահանջարկի բարձրացման ժամանակ։ Սա հատկապես կարևոր է փոփոխական բնույթ ունեցող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրման դեպքում։ Համակարգի օպտիմալ կառուցվածքի ընտրության ժամանակ կարող են դիտարկվել միաժամանակ մի քանի չափանիշներ՝ սկզբնական ներդրումների ծավալը, շահագործման ծախսերը, վառելիքի սպառումը, էներգիայի ինքնարժեքը, սարքավորումների բեռնվածությունը, համակարգի հուսալիությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Բազմաչափ օպտիմալացման կիրառումը հնարավորություն է տալիս գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք ապահովում են տեխնիկական արդյունավետության և տնտեսական նպատակահարմարության միջև հավասարակշռություն։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ինքնավարության աստիճանը։ Համակարգը պետք է հնարավորինս քիչ կախված լինի արտաքին էլեկտրական կամ ջերմային ցանցերից և կարողանա շարունակել աշխատանքը արտաքին մատակարարման խափանումների դեպքում։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել պահուստային էներգիայի աղբյուրների, կուտակիչների և կառավարման ավտոմատ համակարգերի կիրառման տարբերակները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված մոտեցումները կարող են կիրառվել հեռավոր բնակավայրերի, արդյունաբերական օբյեկտների, գյուղատնտեսական տնտեսությունների, առանձնացված արտադրական համալիրների և այլ սպառողների էներգամատակարարման համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Նման ինքնավար համալիրները կարող են հատկապես արդյունավետ լինել այն վայրերում, որտեղ կենտրոնացված էներգետիկ ենթակառուցվածքներին միացումը տեխնիկապես դժվար կամ տնտեսապես ոչ նպատակահարմար է։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի մասնագետներին, ջերմատեխնիկներին, էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի նախագծողներին, էներգետիկ մենեջմենթի մասնագետներին և էներգետիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ձևավորել էլեկտրական և ջերմային էներգիայի ինքնավար արտադրության տեխնիկապես հուսալի և տնտեսապես արդյունավետ համակարգ՝ տարբեր էներգետիկ աղբյուրների, արտադրական սարքավորումների, կուտակման միջոցների և կառավարման մեխանիզմների օպտիմալ համադրման միջոցով։

Այլ առարկաներ

Սույն մեթոդական ցուցումները նվիրված են ԳՄԴ (Գրադարանային-մատենագիտական դասակարգում) համակարգի ներդրման և կիրառման գործընթացին մասսայական գրադարաններում՝ ընդգծելով տեղեկատվական ռեսուրսների համակարգման, դասակարգման և ընթերցողների համար մատչելիության բարձրացման հիմնարար նշանակությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է ԳՄԴ-ի կառուցվածքային սկզբունքները, դասերի և ենթադասերի տրամաբանությունը, ինչպես նաև դրանց կիրառման գործնական եղանակները գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպման ընթացքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխանցման աղյուսակների կիրառմանը, որոնք թույլ են տալիս նախկինում օգտագործված դասակարգման համակարգերից անցում կատարել ԳՄԴ-ի՝ ապահովելով նյութերի միատեսակ, ճշգրիտ և միջազգային չափանիշներին համապատասխան դասավորություն։ Ներկայացվում են նաև մեթոդական առաջարկություններ գրադարանավարների համար՝ կապված ինդեքսավորման, քարտարանների վերակազմակերպման և էլեկտրոնային կատալոգների ձևավորման հետ, ինչը նպաստում է տեղեկատվության որոնման արագությանը և արդյունավետությանը։ Աշխատությունը ընդգծում է ԳՄԴ-ի դերը ժամանակակից գրադարանային համակարգի արդիականացման, գիտական և կրթական տեղեկատվության կառավարման բարելավման, ինչպես նաև ընթերցողների տեղեկատվական մշակույթի զարգացման գործում։

Պատմություն

Ժողովածուն նվիրված է Հին Հայաստանում ոսկու օգտագործման, մշակման և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Այն ընդգրկում է հանրապետական գիտական նստաշրջանի նյութերը՝ ներկայացնելով ոսկին որպես հնագույն հասարակության տնտեսական, գեղարվեստական և ծիսական կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոսկու արդյունահանման ու մշակման ավանդույթներին, ոսկերչական արհեստի զարգացմանը, ինչպես նաև ոսկուց պատրաստված իրերի կիրառությանը տարբեր հասարակական և մշակութային միջավայրերում։ Հնագիտական գտածոների և պատմական տվյալների քննությունը կարևոր նյութ է տրամադրում հին Հայաստանի արհեստագործության, առևտրատնտեսական հարաբերությունների, գեղարվեստական ճաշակի և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Ոսկյա առարկաները դիտարկվում են նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնց ձևը, պատրաստման եղանակը և զարդարանքը կարող են տեղեկություններ հաղորդել ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիական հմտությունների, հասարակական տարբերակման և գեղագիտական պատկերացումների մասին։ Գիտական նստաշրջանի նյութերը նպաստում են հնագիտական և պատմագիտական տվյալների համադրմանը՝ ընդգծելով ոսկու տեղն ու դերը Հայաստանի հնագույն մշակութային ժառանգության մեջ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, արվեստաբաններին և հին մետաղագործությամբ ու ոսկերչական արվեստով զբաղվող մասնագետներին։