Ռուսերեն-հայերեն բառարան

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է երկվորյակների առասպելական մոտիվին և դրա տարբեր դրսևորումներին հայ վիպական ավանդության համակարգում՝ այն դիտարկելով որպես հնագույն միթոլոգիական շերտերից եկող համամարդկային գաղափար, որը հայ բանահյուսության մեջ ստացել է յուրահատուկ ձևավորում։ Նյութում վերլուծվում են այն վիպական սյուժեները, որտեղ երկվորյակ կերպարները հանդես են գալիս որպես հակադիր կամ փոխլրացնող սկզբունքների կրողներ՝ արտահայտելով քաոսի և կարգի, ուժի և խելքի, կյանքի և մահվան հակադրությունների խորհրդանշական միասնություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական և դիցաբանական շերտերին, որոնց միջոցով երկվորյակների մոտիվը կապվում է հերոսական վիպերգերի կառուցվածքի, ծագման առասպելների և ցեղային ինքնության ձևավորման հետ։ Քննարկվում են նաև համեմատական զուգահեռները հնդեվրոպական այլ ավանդույթների հետ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է այս մոտիվը վերափոխվել և հարմարվել տեղական մշակութային միջավայրին՝ պահպանելով իր հիմնական իմաստաբանական առանցքը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ հայ վիպական ավանդության մեջ երկվորյակների առասպելը ոչ միայն պատմողական մոտիվ է, այլ նաև աշխարհընկալման համակարգ, որը արտահայտում է մարդու, համայնքի և տիեզերքի հարաբերությունների մասին խորքային պատկերացումներ։

Քաղաքագիտություն

Քաղաքագիտական և աշխարհաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Թուրքիայի աշխարհառազմավարության ձևավորման և զարգացման գործընթացում էներգետիկ ու տրանսպորտային գործոնների նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Մեծ Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային փոխակերպումների և նոր մարտահրավերների համատեքստում։ Քննության են առնվում Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքի ռազմավարական առանձնահատկությունները, միջազգային էներգետիկ հաղորդակցությունների և տրանսպորտային միջանցքների զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային տնտեսական ու քաղաքական հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նավթի և բնական գազի փոխադրման ենթակառուցվածքներին, միջազգային խողովակաշարային նախագծերին, երկաթուղային ու ավտոմոբիլային հաղորդակցություններին և տարանցիկ հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Վերլուծվում են Թուրքիայի էներգետիկ քաղաքականության, արտաքին տնտեսական շահերի, տարածաշրջանային համագործակցության և աշխարհաքաղաքական դիրքավորման փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև Մերձավոր Արևելքում էներգետիկ անվտանգության, մատակարարման ուղիների բազմազանեցման, ենթակառուցվածքային մրցակցության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Թուրքիայի հարաբերությունները հարևան պետությունների, տարածաշրջանային դերակատարների և միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ էներգետիկ ու տրանսպորտային համագործակցության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում աշխարհաքաղաքական լարվածությունների, տարածաշրջանային հակամարտությունների, տնտեսական վերափոխումների և նոր ենթակառուցվածքային նախաձեռնությունների հնարավոր ազդեցությանը Թուրքիայի աշխարհառազմավարական առաջնահերթությունների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, աշխարհաքաղաքականության, թուրքագիտության, էներգետիկ անվտանգության և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանային գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է տեխնիկայի ոլորտի նոր գրքերի տեղեկատվական ցանկ՝ ընդգրկելով 2019–2026 թվականներին Հայաստանում հրատարակված հիմնական գիտական, ուսումնական և կիրառական գրքերը, որոնք նախատեսված են մասնագետների, ուսանողների և տեխնիկայով հետաքրքրված ընթերցողների համար։ Նյութում ներկայացվում են մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, ռոբոտաշինության, նյութագիտության, տրանսպորտի և էներգետիկայի ոլորտների վերջին ձեռքբերումները և գրական աղբյուրները, ինչպես նաև թարմ գիտական մեկնաբանություններ և կիրառական ուղեցույցներ։ Ցանկը թույլ է տալիս արագ կողմնորոշվել ոլորտի նորույթների, մաթեմատիկական մոդելավորման, արտադրական տեխնոլոգիաների, սարքավորումների նախագծման և փորձարարական հետազոտությունների վերաբերյալ հրատարակությունների մեջ։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև կրթական հաստատությունների և գիտահետազոտական կենտրոնների համար՝ որպես գիտական և ուսումնական նյութերի տեղեկատվական ուղեցույց, օգնելով ընթերցողին գտնել տեխնիկայի ոլորտի արդիական գիտելիքներ և կիրառական խորհուրդներ։

Լեզվաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է արևելահայերենի և արևմտահայերենի բառապաշարային առանձնահատկությունների համակողմանի զուգադրական քննությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկու գրական տարբերակների բառային կազմի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց ձևավորման պատմական հիմքերը և ժամանակակից գործածության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են բառերի իմաստային, ձևաբանական, ծագումնաբանական և գործածական տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ նույն բառը երկու տարբերակներում կարող է ունենալ տարբեր նշանակություն, ոճական երանգ կամ կիրառության շրջանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի շերտերին, փոխառություններին, բարբառային և հնացած բառերին, նորաբանություններին ու տարբեր պատմամշակութային միջավայրերի ազդեցությամբ ձևավորված բառային առանձնահատկություններին։ Զուգադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու, թե ինչպես են արևելահայերենն ու արևմտահայերենը, պահպանելով հայերենի ընդհանուր բառապաշարային հիմքը, զարգացել տարբեր պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերենի երկու գրական տարբերակների փոխհարաբերությունների, դրանց փոխազդեցության և բառապաշարային հարստության գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բառագետների, հայոց լեզվի և գրականության մասնագետների, թարգմանիչների, խմբագիրների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայերենի երկու գրական տարբերակների առանձնահատկությունները համեմատական եղանակով ուսումնասիրելու, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները համակարգելու և հայոց լեզվի բառապաշարային զարգացման օրինաչափություններն ավելի խորությամբ հասկանալու համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ընտրական համակարգերի ձևավորման, ընտրությունների՝ որպես քաղաքական ինստիտուտի կայացման և ժողովրդավարական վերափոխումների պայմաններում դրանց զարգացման տեսական, իրավական, ինստիտուցիոնալ ու հասարակական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ժողովրդավարական կառավարման սկզբունքները, քաղաքական իշխանության ձևավորման ընտրական մեխանիզմները, քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության հնարավորությունները և ընտրությունների դերը պետական իշխանության լեգիտիմության ապահովման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրությունների ինստիտուտի պատմական զարգացմանը, ներկայացուցչական ժողովրդավարության ձևավորմանը, ընտրական իրավունքի ընդլայնմանը և ժամանակակից քաղաքական համակարգերում ընտրական գործընթացների կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են ազատ, հավասար, համընդհանուր և պարբերական ընտրությունների իրավաքաղաքական հիմքերը, ընտրողների կամարտահայտության ապահովման պայմանները, ընտրական մրցակցության առանձնահատկությունները և ընտրական գործընթացների նկատմամբ հասարակական վստահության ձևավորման գործոնները։ Կարևորվում է ժողովրդավարացման գործընթացների և ընտրական ինստիտուտների փոխկապակցվածությունը՝ հաշվի առնելով, որ ընտրությունների կազմակերպման իրավական և գործնական մեխանիզմները կարող են ազդել քաղաքական ներկայացուցչության, իշխանության հաշվետվողականության և հասարակական մասնակցության բնույթի վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մեծամասնական, համամասնական և խառը ընտրական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման սկզբունքները և քաղաքական ներկայացուցչության ձևավորման վրա ունեցած հնարավոր ազդեցությունները։ Քննարկվում են ընտրական օրենսդրության զարգացման, ընտրական վարչարարության կազմակերպման, ընտրական հանձնաժողովների գործունեության և ընտրական գործընթացների իրավական կարգավորման հիմնախնդիրները։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում քաղաքական կուսակցությունների և ընտրական համակարգերի փոխհարաբերությունները, կուսակցական մրցակցության ձևավորումը, քաղաքական բազմակարծության ինստիտուցիոնալացումը և հասարակության տարբեր խմբերի քաղաքական ներկայացվածության ապահովման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում ընտրական մշակույթի, քաղաքացիների քաղաքական գիտակցության, ընտրություններին մասնակցելու շարժառիթների և հասարակական վստահության նշանակությանը ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման գործընթացում։ Կարևորվում են քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, զանգվածային լրատվության միջոցների, դիտորդական առաքելությունների և հասարակական վերահսկողության մեխանիզմների գործառույթները ընտրական գործընթացների թափանցիկության և հաշվետվողականության ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդավարական անցման պայմաններում ընտրական ինստիտուտների կայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ քաղաքական համակարգի վերափոխման, սահմանադրական և օրենսդրական բարեփոխումների, պետական կառավարման կառուցվածքային փոփոխությունների և քաղաքական մրցակցության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում անցումային հասարակություններում ընտրական գործընթացների կազմակերպման դժվարություններին, ընտրական իրավունքի գործնական իրացման խնդիրներին, վարչական ռեսուրսների հնարավոր ազդեցությանը և ընտրական վեճերի լուծման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև ընտրական գործընթացների նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդման, ընտրական տեղեկատվության մատչելիության, քաղաքական մասնակցության հավասար հնարավորությունների և ընտրողների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում են ժողովրդավարացման տարբեր տեսական մոտեցումները, քաղաքական անցման և ժողովրդավարության ամրապնդման վերաբերյալ քաղաքագիտական հայեցակարգերը, ինչպես նաև ընտրական ինստիտուտների կայացման գործընթացի համեմատական ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի վերլուծությունը՝ տարբեր պետությունների ընտրական համակարգերի ձևավորման, ընտրական բարեփոխումների իրականացման և ժողովրդավարական կառավարման մեխանիզմների զարգացման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև հետխորհրդային պետությունների քաղաքական վերափոխումների առանձնահատկություններին, ընտրական համակարգերի փոփոխություններին և նոր պետական ինստիտուտների ձևավորման ընթացքում առաջացած իրավաքաղաքական խնդիրներին։ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարացման գործընթացների ուսումնասիրության համատեքստում նման հետազոտական մոտեցումները կարող են կիրառվել ընտրական օրենսդրության զարգացման, կուսակցական համակարգի ձևավորման, ընտրական վարչարարության և քաղաքական մասնակցության փոփոխությունների վերլուծության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանանում ընտրությունների և քաղաքական լեգիտիմության փոխհարաբերությունները, ընտրական արդյունքների հասարակական ընդունման պայմանները, իշխանության խաղաղ փոխանցման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները և քաղաքական պատասխանատվության ապահովման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև ընտրական ինստիտուտների կայացման գնահատման չափանիշները, որոնց թվում կարող են դիտարկվել ընտրական օրենսդրության կայունությունը, վարչարարության անկախությունը, քաղաքական մրցակցության պայմանները, քաղաքացիների մասնակցության հնարավորությունները և ընտրական իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ժողովրդավարության տեսության, համեմատական քաղաքագիտության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքական ինստիտուտների և ընտրական գործընթացների ուսումնասիրության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական սոցիոլոգների, ընտրական համակարգերի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման ու քաղաքական վերափոխումների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենսաթոշակային ֆոնդերի ներդրումային պորտֆելների ձևավորման սկզբունքների, ակտիվների կառուցվածքի և ռիսկերի կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կենսաթոշակային խնայողությունների երկարաժամկետ կառավարման այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով ֆոնդերի ակտիվները բաշխվում են տարբեր ֆինանսական գործիքների միջև՝ հաշվի առնելով եկամտաբերության, իրացվելիության, անվտանգության և ռիսկի փոխհարաբերությունը։ ՀՀ օրենսդրությունը սահմանում է կենսաթոշակային ֆոնդերի համար թույլատրելի ներդրումային գործիքներ և քանակական սահմանափակումներ, իսկ կարգավորման և վերահսկողության կարևոր դերակատար է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը։ Պորտֆելի կառուցման գործընթացում կարևոր նշանակություն ունի ակտիվների դիվերսիֆիկացումը, որի միջոցով ներդրումային միջոցները բաշխվում են տարբեր դասերի, թողարկողների, արժույթների և շուկաների միջև՝ կենտրոնացման ռիսկը սահմանափակելու նպատակով։ Պարտադիր կենսաթոշակային ֆոնդերի միջոցները կարող են ներդրվել, մասնավորապես, բանկային հաշիվներում և ավանդներում, պետական ու Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված կամ երաշխավորված արժեթղթերում, կարգավորվող շուկաներում շրջանառվող արժեթղթերում և համապատասխան ներդրումային ֆոնդերի գործիքներում, իսկ ածանցյալ ֆինանսական գործիքների օգտագործումը նախատեսված է հեջավորման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պահպանողական և ավելի բարձր ռիսկային ներդրումային ռազմավարությունների տարբերությունները, ակտիվների դասերի հարաբերակցությունը, ներդրումային ժամանակային հորիզոնը և մասնակիցների կենսաթոշակային խնայողությունների երկարաժամկետ բնույթը։ Օրենսդրական համակարգը նախատեսում է նաև տարբեր ներդրումային ուղղությունների սահմանաչափեր և պահանջում է, որ յուրաքանչյուր կառավարիչ առաջարկի առնվազն պահպանողական պարտադիր կենսաթոշակային ֆոնդ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շուկայական, տոկոսադրույքային, արժութային, վարկային և իրացվելիության ռիսկերի գնահատմանը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը պորտֆելի արժեքի և երկարաժամկետ եկամտաբերության վրա։ Կարևոր խնդիր է տեղական կապիտալի շուկայի հնարավորությունների և միջազգային ֆինանսական շուկաներում ներդրումների համադրումը, քանի որ աշխարհագրական ու արժութային դիվերսիֆիկացումը կարող է ընդլայնել ներդրումային հնարավորությունները, սակայն միաժամանակ առաջացնել լրացուցիչ ռիսկեր։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պորտֆելի կառավարման, կենսաթոշակային ֆինանսների, ներդրումային վերլուծության և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանի կենսաթոշակային համակարգում երկարաժամկետ ներդրումային պորտֆելների կառուցման հիմնական առանձնահատկությունները։