РУССКИЙ ЯЗЫК С ОСНОВАМИ ЯЗЫКОЗНАНИЯ

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 70–80-ական թվականների արևմտահայ պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումների, գաղափարական ուղղվածության և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ժառանգության թեմատիկ բազմազանությունը, ազգային ինքնության, հայրենիքի, ազատության, հասարակական կյանքի և մարդու ներաշխարհի արտացոլման ձևերը, ինչպես նաև քնարական մտածողության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ժամանակի գրական գործընթացները, արևմտահայ պոեզիայի կապը ազգային-մշակութային վերածննդի գաղափարների հետ, ինչպես նաև գրական ավանդույթի և նորարարական միտումների փոխհարաբերությունները։ Գրքում տեղ են գտել գրականագիտական վերլուծություններ և համեմատական դիտարկումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի վերջին տասնամյակների արևմտահայ պոեզիայի գեղարվեստական արժեքի, պատմամշակութային նշանակության և հայ գրականության զարգացման մեջ ունեցած կարևոր դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների, հետազոտողների և արևմտահայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ղազարոս Աղայանի լեզվագիտական հայացքների վերլուծությանը՝ դիտարկելով նրա ներդրումը հայ լեզվի, գրական լեզվի ձևավորման և լեզվամշակութային մտածողության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունում ներկայացվում են Ղազարոս Աղայան-ի լեզվի վերաբերյալ ունեցած պատկերացումները, նրա մոտեցումները գրական հայերենի պարզեցման, ժողովրդական խոսքի արժեքավորման և լեզվի ժողովրդավարացման հարցերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա այն տեսակետներին, ըստ որոնց գրական լեզուն պետք է հիմնվի կենդանի խոսակցական հիմքի վրա՝ պահպանելով միաժամանակ նորմատիվ կայունություն և արտահայտչական ճկունություն։ Քննարկվում են նաև Աղայանի մանկավարժական գործունեության և լեզվական հայացքների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նրա դերը հայ լեզվամտածողության ազգային ուղղության ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ նրա լեզվագիտական մոտեցումները միավորում են կրթական, գրական և հասարակական գործառույթներ՝ նպաստելով հայ լեզվի զարգացման նոր փուլերի ձևավորմանը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է անջատողականության քաղաքական, իրավական, սոցիալական և ինքնութենական հիմքերի ուսումնասիրությանը եվրոպական ինտեգրման պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Իսպանիայի ներպետական գործընթացներին և կատալոնական դեպքին։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործոններն են, որոնք նպաստում են տարածքային ինքնավարության ընդլայնման կամ պետական կազմից առանձնանալու պահանջների ձևավորմանը՝ պատմական հիշողությունը, ազգային և տարածաշրջանային ինքնությունը, լեզվական առանձնահատկությունները, տնտեսական շահերը, քաղաքական ներկայացվածությունը և կենտրոնական ու տարածաշրջանային իշխանությունների հարաբերությունները։ Քննվում է անջատողականությունը որպես բազմագործոն քաղաքական երևույթ՝ տարբերակելով անկախության, ինքնավարության, դաշնայնացման և ապակենտրոնացման պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Իսպանիայի տարածքային կառավարման կառուցվածքին և ինքնավար համայնքների քաղաքական ու իրավական կարգավիճակի նշանակությանը՝ բացահայտելու համար, թե ինչ պայմաններում են կենտրոնի և տարածաշրջանների միջև տարաձայնությունները վերածվում ինքնորոշման շուրջ քաղաքական հակասությունների։ Կատալոնական շարժումը դիտարկվում է իր պատմական զարգացման, լեզվամշակութային ինքնության, կուսակցական քաղաքականության, հասարակական մոբիլիզացիայի և տնտեսական փաստարկների փոխազդեցության շրջանակում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սահմանադրական կարգի և ինքնորոշման գաղափարի հարաբերակցության վերլուծությունը, ինչպես նաև այն իրավական ու քաղաքական հակասությունները, որոնք առաջանում են տարածքային ամբողջականության սկզբունքի և տարածաշրջանային քաղաքական պահանջների միջև։ Ուսումնասիրվում է նաև հանրաքվեների, ընտրությունների, հասարակական շարժումների, քաղաքական կազմակերպությունների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների դերը անջատողական օրակարգերի ձևավորման ու տարածման գործընթացներում։ Եվրոպական համատեքստը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել ավելի լայն համեմատական տեսանկյունից՝ ուսումնասիրելով, թե եվրոպական ինտեգրումը, բազմամակարդակ կառավարումը և ազգային ու տարածաշրջանային ինքնությունների համատեղ գոյությունը ինչպես են փոխում պետություն–տարածաշրջան հարաբերությունների ավանդական պատկերացումները։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում հասարակության ներսում առկա տարբեր դիրքորոշումներին՝ անջատողական գործընթացը չներկայացնելով որպես ամբողջ տարածաշրջանի բնակչության միասնական քաղաքական կամքի արտահայտություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքականագիտության, սահմանադրական իրավունքի, տարածաշրջանագիտության և եվրոպական ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ տարածքային ինքնորոշման շարժումների առաջացման պատճառները, զարգացման առանձնահատկությունները և պետության քաղաքական համակարգի հետ դրանց փոխհարաբերությունները վերլուծելու նպատակով։

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Է. Մ. Հայրապետյանը վերլուծում է Հայկական ԽՍՀ տարածքի հողերի բազմազանությունը, դրանց բնական պայմանները, բերրիության մակարդակը, ինչպես նաև դեգրադացիոն գործընթացները՝ ներառյալ էրոզիան, աղակալումը և խոնավության ռեժիմի խախտումները։ Աշխատությունը մանրամասն ներկայացնում է հողերի մելիորացիայի հիմնական ուղղությունները՝ ոռոգում, ջրահեռացում, քիմիական և կենսաբանական բարելավում, ինչպես նաև ինժեներական միջոցառումներ, որոնք ուղղված են հողերի արտադրողականության բարձրացմանը։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի կուլտուրականացման գործընթացին՝ հողի մշակման գիտական հիմքերին, ցանքաշրջանառության ճիշտ կազմակերպմանը, պարարտացման համակարգերին և ագրոտեխնիկական միջոցառումներին, որոնք նպաստում են հողի կառուցվածքի բարելավմանը և կայուն բերքատվության ապահովմանը։ Ներկայացվում են նաև հողերի պահպանության համալիր միջոցառումներ՝ հակաէրոզիոն տեխնոլոգիաներ, լեռնային տարածքների հողի պաշտպանության մեթոդներ և շրջակա միջավայրի պահպանության սկզբունքներ՝ շեշտադրելով բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև պետական մակարդակով հողային քաղաքականության և պլանավորման հարցեր՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համադրել արտադրողականությունը և էկոլոգիական կայունությունը։ Այն նախատեսված է հողագիտության, ագրոնոմիայի, մելիորացիայի և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ենթամթերքների կիրառմանը ապխտած մսամթերքի արտադրության գործընթացում՝ դիտարկելով դրանք որպես հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և սննդային արտադրանքի տեսականու ընդլայնման կարևոր ուղղություն։ Նյութում վերլուծվում են տարբեր տեսակի ենթամթերքների՝ լյարդ, սիրտ, երիկամներ, լեզու և այլ օրգանների տեխնոլոգիական և սննդային հատկությունները, ինչպես նաև դրանց մշակման առանձնահատկությունները նախապատրաստման, աղադրման, ջերմային մշակման և ապխտման փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական տեխնոլոգիաների ընտրությանը, որոնք ապահովում են պատրաստի արտադրանքի համային որակների բարելավում, մանրէաբանական անվտանգության պահպանում և պահպանման ժամկետի երկարացում։ Քննարկվում են նաև տնտեսական արդյունավետության հարցերը՝ ենթամթերքների օգտագործման միջոցով արտադրական կորուստների նվազեցում և հումքի ամբողջական օգտագործում, ինչպես նաև սպառողական պահանջարկի առանձնահատկությունները տարբեր շուկաներում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ենթամթերքների ռացիոնալ օգտագործումը ապխտած մսամթերքի արտադրությունում նպաստում է ոչ միայն արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, այլև սննդային ռեսուրսների կայուն և լիարժեք օգտագործմանը՝ նվազեցնելով թափոնները և ավելացնելով արտադրանքի հասանելիությունը։

Պատմություն

Սա պատմամշակութային և քաղաքական-պատմական վերլուծություն է, որը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի մշակութային պատմության վերաիմաստավորմանը Արցախի պաշտպանության բանակի ազատագրական գործունեության համատեքստում, որտեղ դիտարկվում է տարածաշրջանի մշակութային զարգացման պատմական ընթացքը, ինքնության ձևավորման գործընթացները և դրանց կապը քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունների հետ, աշխատանքը ընդգծում է մշակութային հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները վերակազմավորվում հանրային ընկալման և պատմագրության մեջ տարբեր ժամանակաշրջաններում, միաժամանակ վերլուծվում է զինված հակամարտության ազդեցությունը մշակութային ժառանգության պահպանման, ներկայացման և գաղափարական մեկնաբանությունների վրա՝ ուշադրություն դարձնելով հիշողության քաղաքականությանը և պատմական նարատիվների ձևավորմանը։