Սակավաշարժության պայմաններում վիտամին E-ի, տանականի և ցերեբրոլիզինի համեմատական ներգործությունը գլխուղեղում ճարպերի գերօքսիդացման վրա

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III դարից մինչև մ.թ. III դարը Հայաստանի տարածքում ստեղծված քանդակագործական հուշարձանների պատմահնագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հին հայկական քանդակագործության հիմնական տեսակները, գեղարվեստական առանձնահատկությունները, պատկերագրությունը, կիրառված նյութերը, տեխնիկական եղանակները և զարգացման փուլերը։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված քանդակներին, դրանց թվագրմանը, մշակութային և տարածքային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների ու հին քաղաքակրթությունների արվեստի հետ ունեցած կապերին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին Հայաստանի մշակութային միջավայրի, կրոնական պատկերացումների, թաղման և պաշտամունքային ավանդույթների, ինչպես նաև տեղական և արտաքին գեղարվեստական ազդեցությունների դերը քանդակագործության ձևավորման մեջ։ Աշխատանքը կարևոր աղբյուր է հին Հայաստանի նյութական և հոգևոր մշակույթի, արվեստի պատմության և հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է Երևանի կենտրոնական հատվածի վերակազմավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ժամանակակից քաղաքաշինական, ճարտարապետական և տարածքային զարգացման խնդիրներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքի կենտրոնի ձևավորման պատմական առանձնահատկությունները, կառուցապատման կառուցվածքը, քաղաքային միջավայրի փոփոխության հիմնական ուղղությունները և վերակազմավորման վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային գործոնները։ Քննարկվում են տարածքների արդյունավետ օգտագործման, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության, նոր կառուցապատման ինտեգրման, տրանսպորտային հոսքերի կազմակերպման, հանրային տարածքների բարելավման և բնակչության կենսապայմանների զարգացման հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային միջավայրի կայուն զարգացման սկզբունքներին, ճարտարապետական լուծումների ներդաշնակմանը և կենտրոնական տարածքների արդիականացման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինության մասնագետների, տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողների, պետական և համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, ինչպես նաև քաղաքային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների և մասնագետների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ամուսնական երդումների և օրհնանքների՝ որպես բանաձևային խոսույթի առանձնահատուկ դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ անգլերեն լեզվով նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ամուսնության հետ կապված բանավոր և գրավոր խոսքային ձևերի կառուցվածքային, լեզվական, իմաստային և գործառական առանձնահատկություններն են։ Ամուսնական երդումներն ու օրհնանքները ներկայացվում են որպես մշակութային և հաղորդակցական նշանակություն ունեցող կայուն խոսքային միավորներ, որոնք ձևավորվել են հասարակության ավանդույթների, արժեքների, կրոնական պատկերացումների և սոցիալական հարաբերությունների ազդեցությամբ։ Բանաձևային խոսույթին բնորոշ է որոշակիորեն կայուն կառուցվածքների, կրկնվող լեզվական ձևերի և ավանդաբար փոխանցվող արտահայտությունների կիրառությունը, որոնց միջոցով խոսողը ոչ միայն հաղորդում է տեղեկություն, այլև իրականացնում է որոշակի սոցիալական և ծիսական գործողություն։ Այդ տեսանկյունից ամուսնական երդումը կարող է դիտարկվել որպես խոսքային գործողություն, որի միջոցով զույգը հրապարակայնորեն արտահայտում է պարտավորություններ, խոստումներ և փոխադարձ վերաբերմունք, իսկ օրհնանքը՝ որպես բարեմաղթանքի, պաշտպանության և ապագա ընտանեկան կյանքի նկատմամբ դրական ակնկալիքների արտահայտման միջոց։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել անգլերեն ամուսնական երդումների և օրհնանքների բառապաշարը, շարահյուսական կառուցվածքը, կրկնվող ձևակերպումները, դիմելաձևերը, բայային ժամանակաձևերը, գնահատողական և հուզական բառապաշարը, ինչպես նաև խոսքային գործողությունների արտահայտման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն բանաձևերին, որոնք արտահայտում են սեր, հավատարմություն, փոխադարձ հարգանք, պատասխանատվություն, բարեկեցություն, երկարատև համատեղ կյանք և ընտանեկան միասնություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև այս խոսքային ձևերի կառուցվածքային կրկնելիությանը և փոփոխականությանը՝ պարզելու համար, թե ավանդական բանաձևերը ինչ չափով են պահպանվում և ինչպիսի նոր տարրեր են ներմուծվում ժամանակակից խոսքում։ Կարևոր ուղղություն է նաև լեզվական և մշակութային համատեքստի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն խոսքային բանաձևը կարող է տարբեր հասարակական միջավայրերում ունենալ տարբեր ենթատեքստային կամ խորհրդանշական նշանակություն։ Անգլերեն նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել անգլախոս մշակույթներին բնորոշ ամուսնական ծեսերի, արժեքների և հաղորդակցական նորմերի լեզվական արտահայտությունները։ Աշխատությունը կարող է կիրառել բանաձևային խոսույթի, խոսքային ակտերի, պրագմատիկայի, դիսկուրսի վերլուծության և մշակութային լեզվաբանության մեթոդները՝ բացահայտելու ուսումնասիրության առարկայի լեզվական և գործառական առանձնահատկությունները։ Կարևոր է նաև երդումների և օրհնանքների հաղորդակցական դերերի տարբերակումը․ առաջինները հիմնականում կառուցվում են անձնական պարտավորության և խոստման շուրջ, մինչդեռ երկրորդները հաճախ ուղղված են բարեմաղթանքի, օրհնության և ապագայի դրական կանխատեսման արտահայտմանը։ Այս խոսքային ձևերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի միջոցով վերարտադրվում հասարակական արժեքները, ծիսական նորմերը և միջանձնային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանահյուսագետներին, մշակութաբաններին, անգլերենագիտության մասնագետներին, խոսույթի և պրագմատիկայի հետազոտողներին, ինչպես նաև լեզվի և մշակույթի փոխհարաբերություններով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ամուսնական երդումներն ու օրհնանքները դիտարկում է ոչ միայն որպես ծիսական տեքստեր, այլև որպես կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկություններ ունեցող բանաձևային խոսքային միավորներ, որոնց միջոցով լեզուն արտահայտում և վերարտադրում է մշակութային արժեքներ ու սոցիալական հարաբերություններ։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է համաշխարհային գրականության դասական նմուշներից մեկի՝ Գյոթեի դրամատիկական պոեմի հայերեն թարգմանությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց պատմական ձևավորման փուլերը, թարգմանական ավանդույթների զարգացումը և լեզվաոճական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են տարբեր ժամանակներում կատարված թարգմանությունների գեղարվեստական և իմաստաբանական լուծումները, բնագրի հետ դրանց համապատասխանության աստիճանը, ինչպես նաև թարգմանիչների ընտրած ռազմավարությունները՝ կապված բարդ փիլիսոփայական, խորհրդանշական և մշակութային շերտերի փոխանցման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանության լեզվի զարգացմանը, հայերեն բառապաշարի հարստացման գործընթացներին և եվրոպական գրական մտքի ընկալման ու վերարտադրման ձևերին հայ մշակութային միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր թարգմանական տարբերակների գեղարվեստական արժեքը և դրանց ազդեցությունը հայ գրական մտքի զարգացման վրա։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, թարգմանաբանների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և համաշխարհային դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Աշխատանքը ներկայացնում է Ալավերդու շրջանի Ղաչաղան գյուղի գրադարանի գործունեության փորձը՝ կենտրոնանալով ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի, գրքի տարածման և գրադարանի՝ որպես գյուղական համայնքի մշակութային ու կրթական կարևոր օջախի դերի վրա։ Հրատարակությունը, որը լույս է տեսել 1957 թվականին և ունի 25 էջ, ընդգրկվել է գրադարանագիտական-մեթոդական նյութերի շարքում և նախատեսված է եղել գրադարանային ոլորտի աշխատողների համար՝ առաջավոր փորձի տարածման նպատակով։ Նյութում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործնական մեթոդներին, որոնց միջոցով գրադարանը կազմակերպում էր ընթերցողների սպասարկումը ոչ միայն գրադարանի շենքում, այլև գյուղական առօրյայի տարբեր միջավայրերում՝ դաշտում, ֆերմայում և աշխատանքային այլ վայրերում։ Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ գրադարանը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես բնակչության հետ անմիջական կապ ունեցող մշակութային հաստատություն, որը պետք է գրականությունն ավելի հասանելի դարձներ տարբեր մասնագիտությունների և զբաղմունքների տեր մարդկանց համար։ Աշխատանքում ներկայացվող փորձը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ ցույց է տալիս ընթերցողների հետաքրքրությունների ուսումնասիրման, նրանց պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության և գրքի նպատակային տարածման կարևորությունը։ Գրքի քարոզչության տարբեր ձևերի կիրառումը հնարավորություն էր տալիս ընթերցանությունը կապել գյուղի բնակիչների առօրյա կյանքի, աշխատանքի և կրթական պահանջների հետ։ Հետազոտվող փորձը կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության պատմությամբ զբաղվողներին, քանի որ այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների կազմակերպչական և մեթոդական աշխատանքի առանձնահատկությունները, երբ գրադարաններին վերապահվում էր բնակչության կրթական և մշակութային սպասարկման լայն դեր։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի գրադարանային մշակույթի անմիջական վկայություն․ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչպիսի աշխատանքային մեթոդներ էին համարվում արդյունավետ, ինչպես էին կազմակերպվում ընթերցողների հետ կապերը և ինչ դեր էր վերագրվում գյուղական գրադարանին համայնքի մշակութային կյանքում։ Հայաստանի ազգային գրադարանի մատենագիտական նյութերը հաստատում են, որ այս հրատարակությունը դիտարկվել է որպես Ղաչաղանի գրադարանի աշխատանքի փորձի նկարագրություն, որի լուսաբանումը կարող էր ուսանելի լինել հանրապետության մյուս գրադարանների համար։ Հետագա գրադարանագիտական հրատարակություններում նույնպես այն հիշատակվում է որպես Ալավերդու շրջանի գյուղական գրադարանի առաջավոր աշխատանքի փորձն ամփոփող նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին գյուղական գրադարանի գործունեության նկարագրություն, այլև որպես XX դարի կեսերի Հայաստանի գրադարանային կյանքի, ընթերցանության մշակույթի և մշակութային սպասարկման կազմակերպման վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր փոքր համայնքի գրադարանը ակտիվ աշխատանքով ընդլայնել իր ընթերցողական շրջանակը, գրքի միջոցով կապ հաստատել բնակչության տարբեր խմբերի հետ և իր գործունեությունը հարմարեցնել համայնքի առօրյա ու կրթական պահանջներին։