ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ԿԱՅՈՒՆ ՊԱՀՊԱՆՈՒՄ

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է 19–20-րդ դարերում հայերեն երաժշտական տերմինաբանության ձևավորման, զարգացման և համակարգման գործընթացների լեզվաբանական ու պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտության տեսությանը, կատարողական արվեստին, գործիքագիտությանը, ձայնային երևույթներին, երաժշտական ձևերին և ժանրերին վերաբերող մասնագիտական բառապաշարն է՝ դիտարկված տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրների և երաժշտագիտական գրականության համատեքստում։ Քննվում են տերմինների ծագման հիմնական ուղիները, հայերենի ներքին բառակազմական հնարավորությունների օգտագործումը, հին և միջին հայերենից ժառանգված բառերի նոր իմաստային կիրառությունները, ինչպես նաև այլ լեզուներից կատարված փոխառություններն ու պատճենումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե եվրոպական երաժշտական մշակույթի և մասնագիտական կրթության զարգացման հետ մեկտեղ ինչպես են հայերենում ձևավորվել նոր հասկացությունների անվանումները և ինչ սկզբունքներով են դրանք հարմարեցվել լեզվի հնչյունական, ձևաբանական ու բառակազմական համակարգին։ Ուսումնասիրվում են միևնույն հասկացության համար տարբեր ժամանակներում գործածված զուգահեռ անվանումները, դրանց մրցակցությունը և աստիճանական տերմինաբանական կայունացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևելահայ և արևմտահայ լեզվական միջավայրերում ձևավորված երաժշտական բառապաշարի համեմատությունը՝ բացահայտելով ընդհանուր հիմքերը և տերմինագործածության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում երաժշտագիտական աշխատությունների, դասագրքերի, բառարանների, պարբերական մամուլի և թարգմանական գրականության նշանակությանը մասնագիտական բառապաշարի տարածման և նորմավորման գործում։ Տերմինները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մասնագիտական հասկացությունների անվանումներ, այլև որպես երաժշտական մշակույթի զարգացման պատմությունը արտացոլող լեզվական միավորներ։ Նրանց փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու երաժշտական գիտելիքի նոր ոլորտների ներմուծմանը, ազգային երաժշտագիտական մտքի զարգացմանը և միջազգային տերմինաբանության հետ հայերենի փոխազդեցությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, պատմական բառագիտության, երաժշտագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայերեն երաժշտական մասնագիտական բառապաշարի զարգացման և համակարգման հիմնական օրինաչափությունները։

Culture

Այս գիրքը նվիրված է ալտ գործիքի ներկայացմանը և դրա տեղին Հայաստանի երաժշտական մշակույթում՝ բացահայտելով գործիքի պատմությունը, առանձնահատկությունները և կատարողական հնարավորությունները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում ալտի զարգացման ընթացքին, հայ երաժշտական միջավայրում դրա կիրառությանը, կատարողական ավանդույթներին և այն դերակատարությանը, որն այն ունի դասական և ժամանակակից երաժշտության մեջ։ Գրքում ներկայացվում են երաժշտական ուսումնասիրություններ, կատարողական արվեստի առանձնահատկություններ և գործիքի գեղարվեստական ներուժի բացահայտման մոտեցումներ։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժիշտներին, երաժշտության ուսուցիչներին, ուսանողներին, հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ ալտի արվեստին ու դրա դրսևորումներին Հայաստանում։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է Աստրախանի հայկական Աղաբաբովյան գավառական ուսումնարանի մեկդարյա պատմությունը՝ լուսաբանելով դրա հիմնադրման, գործունեության և զարգացման հիմնական փուլերը 1810-ից մինչև 1910 թվականը։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ուսումնական հաստատության ստեղծման նախադրյալները, կրթական առաքելությունը, կառավարման համակարգը, դասավանդման կազմակերպումը, ուսումնական ծրագրերը և կրթական գործընթացի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և պաշտոնական տվյալների վրա՝ ներկայացնելով դպրոցի դերը Աստրախանի հայկական համայնքի կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների և շրջանավարտների գործունեությանը, բարեգործական նախաձեռնություններին, ազգային ինքնության պահպանման գործում կրթության նշանակությանը, ինչպես նաև ռուսական կրթական համակարգի և հայկական համայնքային ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցի ներդրմանը հայ երիտասարդության կրթության, մտավոր զարգացման և ազգային մշակույթի պահպանման գործում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է այն դարձել տարածաշրջանի հայկական համայնքի կարևոր կրթական կենտրոններից մեկը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է կրթության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների, հայկական դպրոցների գործունեության և 19–20-րդ դարերի հայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների և ընթերցողների համար։

Religion

Աշխատությունը նախատեսված է քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթների, սրբազան պատմության և կրոնական գիտելիքների համակարգված ուսուցման համար։ Այն միավորում է դավանաբանական և պատմական նյութերը՝ ընթերցողին ներկայացնելով քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման հիմքերը, Աստծո, մարդու, աշխարհի և աստվածային նախախնամության մասին եկեղեցական պատկերացումները։ Սրբազան պատմության բաժինը վերաբերում է աստվածաշնչյան իրադարձությունների հաջորդականությանը՝ աշխարհի արարչագործությունից և մարդկության սկզբնավորումից մինչև Հին Կտակարանի կարևոր դրվագներն ու Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, խաչելության և հարության պատմությունը։ Կրոնագիտական նյութը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու քրիստոնեության հիմնական հասկացություններին, Սուրբ Գրքի նշանակությանը, եկեղեցու առաքելությանը, ծեսերին և հավատացյալի հոգևոր պարտականություններին։ Քրիստոնեական վարդապետության ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Սուրբ Երրորդության, մարմնավորման, փրկության, հարության, հավիտենական կյանքի և բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Նման ուսուցողական ձեռնարկները սովորաբար նյութը ներկայացնում են պարզ, հաջորդական և մատչելի շարադրանքով՝ նպաստելով գիտելիքների աստիճանական յուրացմանը։ Աշխատությունն ունի կրթական և դաստիարակչական նշանակություն․ այն նպատակ ունի ոչ միայն փոխանցելու կրոնական տեղեկություններ, այլև ձևավորելու քրիստոնեական արժեքների ըմբռնում, բարոյական դատողություն և հոգևոր գիտակցություն։ Այն կարևոր է հայերեն կրոնական ուսումնական գրականության և քրիստոնեական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

Political Science

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ժողովի յոթերորդ նիստի արձանագրությունը՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային և հասարակական կյանքի կարևոր փաստաթղթային վկայություն։ Արձանագրային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժողովի գործունեության կազմակերպումը, քննարկումների ընթացքը, օրակարգային հարցերը և որոշումների ընդունման ձևերը։ Դրանք արտացոլում են ազգային ներկայացուցչական կառույցի աշխատանքը և այն խնդիրների շրջանակը, որոնք քննարկվում էին հայ համայնքի հասարակական ու վարչական կյանքում։ Նիստի արձանագրությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել մասնակիցների ելույթների, առաջարկությունների, տարաձայնությունների և ընդունված որոշումների մասին՝ պահպանելով ժողովական քննարկումների պաշտոնական գրառումը։ Նման փաստաթղթերը կարևոր են ոչ միայն առանձին նիստի ընթացքը վերականգնելու, այլև ազգային հաստատությունների գործունեության շարունակականությունը, կառավարման սկզբունքներն ու հասարակական առաջնահերթությունները հասկանալու համար։ Դրանք արժեքավոր սկզբնաղբյուր են Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի պատմության, ազգային ինքնակազմակերպման, հասարակական մտքի և XIX դարի հայկական վարչական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին և վավերագրական աղբյուրների միջոցով անցյալի հասարակական գործընթացներն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Religion

Գիրքը ներկայացնում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի Նոր Կտակարանի կանոնական գրությունները, որոնք կազմում են քրիստոնեական հավատքի, վարդապետության և հոգևոր կյանքի հիմնարար աղբյուրներից մեկը։ Դրա բովանդակության առանցքում Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու առաքելությունն են՝ նրա ծնունդը, քարոզչությունը, ուսմունքը, հրաշքները, առակները, չարչարանքները, խաչելությունն ու հարությունը։ Նոր Կտակարանի կազմում ընդգրկված են չորս Ավետարանները՝ ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի, Առաքյալների գործերը, առաքելական թղթերը և Հովհաննեսի Հայտնությունը։ Այս գրությունները ներկայացնում են նաև առաքյալների քարոզչությունը, առաջին քրիստոնեական համայնքների ձևավորումն ու տարածումը, եկեղեցական կյանքի սկզբունքները և հավատացյալների բարոյական պարտականությունները։ Աշխատության կարևոր գաղափարներն են Աստծո սերը, փրկությունը, հավատը, աստվածային շնորհը, ապաշխարությունը, ներողամտությունը, ողորմությունն ու մերձավորի հանդեպ սերը։ Այն ունի կարևոր նշանակություն եկեղեցական պաշտամունքի, աղոթքի, քրիստոնեական կրթության և անձնական հոգևոր զարգացման համար՝ ծառայելով որպես հավատքի գիտելիքների փոխանցման ու աստվածաշնչյան ուսմունքի տարածման հիմնարար գիրք։ Հայերեն բնագիրը կարևոր տեղ ունի նաև հայ հոգևոր և գրական ժառանգության մեջ՝ պահպանելով սուրբգրային լեզվական ավանդույթը և հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու աստվածաշնչյան հասկացությունների հայերեն արտահայտությունը։ Գիրքը արժեքավոր է աստվածաբանների, հայագետների, պատմաբանների, եկեղեցական գրականության ուսումնասիրողների և քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։