Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Список членов Санкт-Петербургского армянского кружка со времени его учреждения ( 1 октября 1907 г. )
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1907 թվականի հոկտեմբերի 1-ին հիմնադրված Սանկտ Պետերբուրգի հայկական շրջանակի անդամների ցանկը՝ կազմված որպես կազմակերպության գործունեությանն առնչվող տեղեկատու և պատմական-մատենագիտական աղբյուր։ Այն արժեքավոր է հատկապես 20-րդ դարի սկզբի Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի, մտավորական միջավայրի և հասարակական կազմակերպությունների ուսումնասիրության համար։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն անձանց շրջանակի մասին, որոնք ընդգրկված էին հայկական մշակութային և հասարակական կյանքում, ինչպես նաև ուսումնասիրելու համայնքի կազմակերպվածության աստիճանը և դրա ձևավորման պատմական պայմանները։ Անդամների անունների գրանցումը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի, քանի որ նման ցուցակները հաճախ թույլ են տալիս նույնականացնել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գործիչներին, մտավորականներին, հասարակական ակտիվիստներին և համայնքային կյանքի այլ մասնակիցներին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ինչպես Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, այնպես էլ հայկական սփյուռքի, հայ-ռուսական մշակութային կապերի, հասարակական կազմակերպությունների պատմության և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի հայկական մտավոր կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն միաժամանակ ունի կենսագրական և ծագումնաբանական արժեք, քանի որ անդամների անուններն ու դրանց համակարգված ներկայացումը կարող են հիմք ծառայել առանձին անձանց գործունեության, հասարակական կապերի և տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական համայնքային ցանցերի հետագա ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, սա ոչ թե գեղարվեստական կամ ընդհանուր ընթերցողական բնույթի գիրք է, այլ փաստագրական և տեղեկատու բնույթի աղբյուր, որի հիմնական արժեքը ժամանակաշրջանի հայկական հասարակական կյանքի մասնակիցների շրջանակը պահպանելու և հետագա պատմական ուսումնասիրությունների համար փաստական հիմք ապահովելու մեջ է։
Updated: 2026-09-10
History
Հնախոսություն եգիպտացիների, կարթագենացիների, ասորեստանցիների, բաբելացիների, մարերի և պարսիկների, մակեդոնացիների ու հույների մասին, հատոր 6
Հին աշխարհի ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմությանը նվիրված բազմահատորյա պատմագիտական աշխատության վեցերորդ հատորն է, որն ընդգրկում է մարդկության հնագույն պատմության կարևորագույն քաղաքակրթությունների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության ընդհանուր բովանդակային ուղղվածությունն է ներկայացնել հին ժողովուրդների ծագումը, պատմական զարգացումը, պետական կազմավորումների ձևավորումը, քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունները, կրոնական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունները և մշակութային նվաճումները՝ բացահայտելով նրանց ունեցած դերը համաշխարհային քաղաքակրթության ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եգիպտոսի, Կարթագենի, Ասորեստանի, Բաբելոնի, Մարաստանի, Պարսկաստանի, Մակեդոնիայի և Հունաստանի պատմական ավանդույթները։ Այս քաղաքակրթություններից յուրաքանչյուրն ունեցել է ինքնատիպ պետական համակարգ, հասարակական կառուցվածք, կրոնական աշխարհայացք և մշակութային ժառանգություն, որոնք նշանակալի ազդեցություն են թողել հետագա պատմական զարգացումների վրա։ Հին Եգիպտոսի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Նեղոսի հովտում քաղաքակրթության ձևավորմանը, փարավոնական իշխանության հաստատմանը, կրոնական համակարգին, հուշարձանային ճարտարապետությանը, գրային մշակույթին և գիտական գիտելիքների զարգացմանը։ Կարթագենի պատմությունը կարևոր է Միջերկրական ծովի առևտրական ու քաղաքական հարաբերությունների, փյունիկյան գաղութացման, ծովային հզորության և Հռոմի հետ երկարատև հակամարտությունների ուսումնասիրության համար։ Ասորեստանի և Բաբելոնի պատմական ժառանգությունը ներկայացնում է Միջագետքի հնագույն պետական կազմավորումների զարգացումը, կենտրոնացված իշխանության ամրապնդումը, իրավական ու վարչական համակարգերը, կրոնական ավանդույթները և գրավոր մշակույթի բարձր մակարդակը։ Մարերի և պարսիկների պատմությունը կապված է Իրանական բարձրավանդակի քաղաքական միավորման, հզոր կայսրությունների ձևավորման, վարչական կառավարման համակարգերի կատարելագործման և Արևելքի ու Արևմուտքի միջև պատմական փոխհարաբերությունների զարգացման հետ։ Մակեդոնիայի և Հունաստանի պատմությունը, իր հերթին, բացահայտում է անտիկ աշխարհի քաղաքական ու մշակութային այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին հունական քաղաք-պետությունների զարգացմանը, մակեդոնական հզորության հաստատմանը և հելլենիստական մշակույթի տարածմանը։ Այս քաղաքակրթությունների պատմական համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրանց միջև առկա մշակութային փոխազդեցությունները, պատերազմների ու նվաճումների հետևանքները, առևտրական կապերի նշանակությունը և քաղաքական գաղափարների տարածման ուղիները։ Աշխատության կարևոր գիտաճանաչողական արժեքներից է պատմությունը տարբեր ժողովուրդների զարգացման փոխկապակցված գործընթացների տեսանկյունից դիտարկելու մոտեցումը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ հին աշխարհի քաղաքակրթությունները մեկուսացված պատմական երևույթներ չեն եղել, այլ մշտապես փոխազդել են միմյանց հետ՝ փոխանցելով գիտելիքներ, կրոնական պատկերացումներ, գեղարվեստական ձևեր, պետական կառավարման փորձ և հասարակական կազմակերպման սկզբունքներ։ Հնախոսական ուսումնասիրության շրջանակը կարևորում է նաև պատմական հիշողության, հնագույն ավանդությունների, գրավոր վկայությունների և նյութական մշակույթի նշանակությունը անցյալի վերակազմության գործում։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական նկարագրության և համեմատական ուսումնասիրության ավանդույթին, որտեղ փաստերի, պատմական իրադարձությունների և քաղաքակրթական առանձնահատկությունների ներկայացումը միտված է ընթերցողի գիտելիքների ընդլայնմանը և պատմական մտածողության ձևավորմանը։ XIX դարում նման աշխատությունները մեծ դեր ունեին համաշխարհային պատմության նկատմամբ հետաքրքրության տարածման և հին աշխարհի մասին եվրոպական գիտական ու կրթական պատկերացումները հայ ընթերցողին ներկայացնելու գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության գիտական և հրատարակչական ժառանգության համատեքստում։ Սուրբ Ղազարի միաբանությունը հայ իրականության մեջ դարձավ համաշխարհային պատմության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և հնագիտական գիտելիքների ուսումնասիրման ու տարածման կարևոր կենտրոն։ Նման բազմահատորյա աշխատությունների հրատարակումը նպաստել է հայերեն գիտական գրականության զարգացմանը, հայ ընթերցողի պատմական աշխարհայացքի ընդլայնմանը և համաշխարհային քաղաքակրթական ժառանգության հետ անմիջական հաղորդակցությանը։ Գիրքը արժեքավոր սկզբնաղբյուր և ուսումնասիրության նյութ է հայ պատմագիտական մտքի, XIX դարի գիտակրթական գործունեության, հին աշխարհի պատմության ընկալման և Մխիթարյանների մատենագիտական ժառանգության հետազոտության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հնագետների, արևելագետների, մշակութաբանների, հայագետների, ուսուցիչների և հին քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հին աշխարհի ժողովուրդների պատմական փորձն ու մշակութային նվաճումները համընդհանուր պատմության շրջանակում ճանաչելու արժեքավոր աշխատություն։
Updated: 2026-11-11
History
Մերձավոր Արևելք․ պատմություն, քաղաքականություն և մշակույթ, հատոր 8
Ութերորդ հատորը Մերձավոր Արևելքի պատմական, քաղաքական և մշակութային խնդիրներին նվիրված գիտական ժողովածուի մաս է, որի հիմնական նպատակն է բազմակողմանիորեն ներկայացնել տարածաշրջանի պատմական զարգացումները, հասարակական ու քաղաքական գործընթացները, միջազգային հարաբերությունները և քաղաքակրթական ժառանգությունը։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Մերձավոր Արևելքը՝ որպես պատմականորեն ձևավորված և աշխարհաքաղաքական առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող տարածաշրջան, որտեղ դարեր շարունակ փոխազդել են տարբեր ժողովուրդներ, կրոններ, լեզուներ, մշակույթներ և քաղաքական համակարգեր։ Տարածաշրջանի պատմությունը ներկայացվում է որպես բարդ ու բազմաշերտ գործընթացների ամբողջություն, որի վրա ազդեցություն են ունեցել հին քաղաքակրթությունների ձևավորումը, կայսրությունների վերելքն ու անկումը, կրոնական շարժումները, առևտրական ճանապարհների զարգացումը, գաղթերը, տարածքային փոփոխությունները և միջազգային քաղաքական հարաբերությունները։ Ժողովածուի կարևոր ուսումնասիրական ուղղություններից է տարածաշրջանի քաղաքական կյանքի և պետական համակարգերի զարգացումը՝ ներառյալ իշխանության ձևավորման առանձնահատկությունները, կառավարման ինստիտուտները, քաղաքական շարժումները, ազգային ինքնության դրսևորումները և հասարակական վերափոխումները։ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացները դիտարկվում են նաև միջազգային հարաբերությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի ռազմավարական աշխարհագրական դիրքը, բնական պաշարների նշանակությունը, արտաքին ուժերի շահերը և տարբեր պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական ու տնտեսական կապերը։ Այս խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու տարածաշրջանային հակամարտությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների, քաղաքական դաշինքների և ուժերի հավասարակշռության ձևավորման պատմական նախադրյալները։ Մյուս կարևոր ուղղությունը Մերձավոր Արևելքի մշակութային բազմազանության և քաղաքակրթական ժառանգության ուսումնասիրությունն է։ Տարածաշրջանը համաշխարհային պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում որպես հնագույն քաղաքակրթությունների, համաշխարհային կրոնների, փիլիսոփայական դպրոցների, գիտական ավանդույթների և գրական մշակույթների ձևավորման կարևոր կենտրոն։ Այստեղ զարգացած մշակութային ավանդույթները մեծ ազդեցություն են ունեցել մարդկության հոգևոր և մտավոր պատմության վրա՝ իրենց հետքը թողնելով ճարտարապետության, արվեստի, գրականության, գիտության, կրթության և հասարակական մտածողության մեջ։ Մշակութային հարցերի ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև կրոնական բազմազանությունը, միջմշակութային շփումները, ավանդական արժեքների պահպանումը և արդիականացման գործընթացների ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական, քաղաքական և մշակութային խնդիրների փոխկապակցված դիտարկմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանի առանձին երևույթները չդիտարկել մեկուսացված, այլ բացահայտել դրանց պատմական պատճառները, հասարակական հետևանքները և միջազգային նշանակությունը։ Նման միջառարկայական մոտեցումը կարևոր է հատկապես Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրության համար, քանի որ տարածաշրջանի ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունները հաճախ ունեն երկարատև պատմական նախադրյալներ և սերտորեն կապված են կրոնական, ազգային, տնտեսական ու մշակութային գործոնների հետ։ Ժողովածուն նաև կարևոր նշանակություն ունի արևելագիտության զարգացման տեսանկյունից՝ նպաստելով տարածաշրջանի երկրների, ժողովուրդների, պատմական ժառանգության և քաղաքական համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն արտացոլում է հայ գիտական միջավայրում Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրության նկատմամբ առկա հետաքրքրությունը և տարածաշրջանի պատմական ու արդի գործընթացները գիտականորեն մեկնաբանելու անհրաժեշտությունը։ Հատուկ արժեք ունի նաև հայագիտության և արևելագիտության փոխկապակցվածության տեսանկյունից, քանի որ Մերձավոր Արևելքի պատմական զարգացումները բազմաթիվ առնչություններ ունեն հայ ժողովրդի պատմության, հայկական համայնքների, հայ-արևելյան հարաբերությունների և տարածաշրջանի ընդհանուր մշակութային ժառանգության հետ։ Գիտական ժողովածուն կարող է ծառայել որպես ուսումնասիրական նյութ պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, մշակութաբանների, կրոնագետների և տարածաշրջանային հետազոտություններով զբաղվող ուսանողների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այն ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում են ամբողջական պատկերացում կազմել Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթական զարգացման, քաղաքական իրողությունների, մշակութային բազմազանության և համաշխարհային պատմության մեջ տարածաշրջանի ունեցած նշանակության մասին։
Updated: 2026-11-17
History
Au milieu des massacres. Journal de la femme d’un Consul de France en Arménie
Էմիլի Կառլիեի այս հուշագրական աշխատությունը պատմական վկայություն է 1894–1896 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված համիդյան կոտորածների, հատկապես Սեբաստիայի (Սվազի) շրջանում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին։ Հեղինակը Ֆրանսիայի հյուպատոսի՝ Մորիս Կառլիեի կինն էր, որն ամուսնու հետ ապրել է Սեբաստիայում և անմիջականորեն առնչվել ժամանակաշրջանի ծանր իրադարձություններին։ Գիրքը հիմնված է անձնական օրագրային գրառումների, հիշողությունների և պատմական փաստաթղթերի վրա՝ ընթերցողին ներկայացնելով հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների մթնոլորտը, մարդկանց առօրյա կյանքի խաթարումը, անապահովության տարածումը և հյուպատոսական ընտանիքի գործունեությունը ճգնաժամային պայմաններում։ Հեղինակը նկարագրում է այն իրադարձությունները, որոնց ընթացքում հայկական բնակավայրերը ենթարկվել են հարձակումների, բնակիչները կորցրել են իրենց ունեցվածքն ու կենսապահովման միջոցները, իսկ բազմաթիվ ընտանիքներ ստիպված են եղել փնտրել ապաստան և օգնություն։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն ընդհանուր քաղաքական իրադրության, այլև ականատեսի անձնական դիտարկումների միջոցով։ Հեղինակի գրառումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու Սեբաստիայի հայ համայնքի վիճակի, եվրոպական հյուպատոսությունների գործունեության, տեղական իշխանությունների հետ հարաբերությունների և բռնությունների պայմաններում մարդկանց պաշտպանելու ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերի մասին։ Գրքում տեղ են գտել նաև Մորիս Կառլիեի ճանապարհորդական գրառումները, որոնք ներկայացնում են Կոստանդնուպոլսից Սեբաստիա ուղևորությունը և տարածաշրջանում հաստատվելու հանգամանքները։ Հավելվածային փաստաթղթերը լրացնում են անձնական վկայությունները՝ ներկայացնելով հյուպատոսական հաղորդագրություններ, պաշտոնական տեղեկություններ և այլ նյութեր, որոնք կարևոր են ժամանակաշրջանի պատմական իրողությունների ուսումնասիրության համար։ Հեղինակի վկայությունը առանձնահատուկ արժեք ունի նաև այն պատճառով, որ 1903 թվականին նրա խիզախությունն ու նվիրվածությունը 1895 թվականի Սեբաստիայի իրադարձությունների ընթացքում արժանացել են Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանին։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է համիդյան կոտորածների պատմության, Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրության և եվրոպական դիվանագիտական ներկայացուցիչների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը և հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հայ ժողովրդի պատմության այդ ծանր ժամանակաշրջանը՝ հիմնվելով անձնական վկայությունների ու փաստաթղթային նյութերի վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Հայկական հարցով, համիդյան կոտորածներով, դիվանագիտական պատմությամբ և հուշագրական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-23
Economics
ՀՀ տնտեսության ոլորտային զարգացման և հարկաբյուջետային քաղաքականության հիմնախնդիրները Մաքսային միության անդամակցության պայմաններում
Մելքումյան Մ.Ս., հանդիսանում է գիտահետազոտական և վերլուծական աշխատություն, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման առանձնահատկություններին՝ Մաքսային միության (և ավելի լայն՝ ինտեգրացիոն տնտեսական կառույցների) անդամակցության համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է ազգային տնտեսության ոլորտային կառուցվածքի փոփոխությունները, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների վերափոխումները և հարկաբյուջետային քաղաքականության վրա արտաքին ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և արտաքին առևտրի ոլորտների զարգացման հիմնախնդիրները, ինչպես նաև դրանց մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները նոր տնտեսական պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հարկային և բյուջետային համակարգի արդյունավետությանը, պետական եկամուտների ձևավորման մեխանիզմներին, մաքսային կարգավորումների ազդեցությանը տնտեսության վրա և ֆինանսական քաղաքականության ճկունությանը։ Ներառված են նաև մակրոտնտեսական կայունության, ներդրումային միջավայրի բարելավման և տնտեսական ինտեգրման ռիսկերի ու հնարավորությունների վերլուծություններ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների խորքային ընկալմանը։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հայաստան: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Арменика:(Информационный указатель)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։
Updated: 2026-11-02