Սովորողների հանրամշակութային հաղորդակցական կոմպետենտության ձևավորման հիմնախնդիրն ավագ դպրոցում

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ռադիոաստղագիտության դիտողական և վերլուծական մեթոդների կիրառմանը ռադիոֆիզիկայի մի շարք տեսական ու փորձարարական խնդիրների ուսումնասիրման համար։ Հետազոտության կենտրոնում տիեզերական ռադիոճառագայթման ընդունման, գրանցման և մշակման սկզբունքների օգտագործումն է՝ ռադիոալիքների տարածման, միջավայրի հատկությունների, ընդունիչ համակարգերի բնութագրերի և տարբեր ֆիզիկական երևույթների վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու նպատակով։ Ռադիոաստղագիտական աղբյուրները կարող են դիտարկվել որպես բնական ռադիոճառագայթման աղբյուրներ, որոնց ազդանշանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հետազոտելու աստղագիտական օբյեկտները, այլև գնահատելու Երկրի մթնոլորտի, իոնոլորտի և ռադիոալիքների տարածման միջավայրի ազդեցությունը ընդունվող ճառագայթման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ռադիոազդանշանների ինտենսիվության, սպեկտրային կազմի, բևեռացման և ժամանակային փոփոխությունների չափման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թույլ ազդանշանների հայտնաբերման խնդրին, քանի որ ռադիոաստղագիտական դիտումներում օգտակար ազդանշանը հաճախ գրանցվում է տարբեր բնույթի աղմուկների և խանգարումների պայմաններում։ Այդ պատճառով կարևոր նշանակություն ունեն ընդունիչ համակարգերի զգայունության, աղմկային բնութագրերի, չափումների կայունության և տվյալների մշակման մեթոդների ուսումնասիրությունները։ Կարող են դիտարկվել նաև անտենային համակարգերի ուղղվածության բնութագրերի գնահատման և չափիչ սարքավորումների ստուգման խնդիրները՝ հայտնի կամ հարաբերականորեն կայուն տիեզերական ռադիոաղբյուրների դիտումների հիման վրա։ Ռադիոալիքների տարածման հետ կապված ուսումնասիրություններում ռադիոաստղագիտական մեթոդները հնարավորություն են տալիս գնահատելու միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունը ազդանշանի բնութագրերի վրա և ուսումնասիրելու տարբեր հաճախականային տիրույթներում դիտվող երևույթները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ստացված տվյալների մաթեմատիկական և վիճակագրական մշակումը՝ պատահական տատանումները ֆիզիկապես նշանակալի փոփոխություններից տարբերակելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռադիոաստղագիտության, ռադիոֆիզիկայի, ալիքների տարածման տեսության և ազդանշանների մշակման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել աստղագիտական ռադիոդիտումների մեթոդների հնարավորությունները տարբեր ռադիոֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրման և չափիչ համակարգերի բնութագրման համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի ծագման, պատմական զարգացման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած դիրքի ուսումնասիրությանը՝ պատմահամեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Քննարկվում են հայերենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների միջև գոյություն ունեցող ծագումնաբանական ընդհանրությունները, հնչյունական համապատասխանությունները, բառապաշարային զուգահեռները և քերականական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի լեզվական հիմքերի բացահայտմանը, նրա պատմական ձևավորման գործընթացին և հնդեվրոպական նախալեզվի հետ հնարավոր կապերի վերլուծությանը։ Դիտարկվում են հին հայերենի հնչյունական համակարգը, բառարմատների ծագումնաբանությունը, բառափոխության օրինաչափությունները և ձևաբանական կառուցվածքի պատմական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են հայերենի համեմատությունները սանսկրիտի, հին պարսկերենի, հունարենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների հետ՝ լեզվական ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում պատմահամեմատական մեթոդի կիրառմանը, հնչյունական փոփոխությունների մեկնաբանությանը և լեզուների ծագումնաբանական կապերի հաստատման գիտական սկզբունքներին։ Աշխատությունը կարող է արտացոլել այն ժամանակաշրջանի լեզվաբանական պատկերացումները, երբ հնդեվրոպական լեզուների դասակարգման համար կիրառվում էր նաև «արիական» եզրույթը։ Այդ հասկացության պատմական գործածությունը դիտարկվում է լեզվաբանական գիտության զարգացման համատեքստում՝ հաշվի առնելով, որ ժամանակակից լեզվաբանության մեջ հայերենը ճանաչվում է որպես հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ, իսկ «արիական» եզրույթն ունի առավել սահմանափակ և պատմականորեն պայմանավորված կիրառություն։ Կարևորվում են հայերենի ինքնուրույն լեզվական առանձնահատկությունների ձևավորման, այլ լեզուների հետ պատմական շփումների և լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրման հարցերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի պատմության, հնդեվրոպական լեզվաբանության և լեզվաբանական տեսությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բանասերների, պատմահամեմատական լեզվաբանության հետազոտողների և լեզվագիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է գրանուլոցիտների ֆունկցիոնալ դերի նշանակությանը պաթոգենեզում, ախտորոշման գործընթացում և հիվանդության կանխատեսման գնահատման մեջ՝ երեխաների պարբերական հիվանդության համատեքստում՝ կիրառելով կիրառական վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նյութում վերլուծվում են նեյտրոֆիլ գրանուլոցիտների քանակական և որակական փոփոխությունները հիվանդության սրացման և ռեմիսիայի փուլերում, ինչպես նաև դրանց կապը բորբոքային պատասխանների ակտիվության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունաբանական ցուցանիշների՝ լեյկոցիտների դինամիկայի, ցիտոկինային պրոֆիլի և բջջային ակտիվության փոփոխությունների գնահատմանը՝ որպես հիվանդության ընթացքի մարկերներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է վիճակագրական մոդելավորման կիրառությունը՝ հիվանդության ընթացքի կանխատեսման, ռիսկի խմբերի առանձնացման և բուժման արդյունավետության գնահատման համար։ Միաժամանակ դիտարկվում են երեխաների իմուն համակարգի առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը պարբերական հիվանդության կլինիկական բազմազան դրսևորումների վրա՝ նպատակ ունենալով բարելավել ախտորոշման ճշգրտությունն ու կանխատեսման հուսալիությունը։

Քաղաքագիտություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի տասնհինգերորդ նիստի ատենագրությունը՝ պահպանելով ժողովի գործունեության ընթացքի և քննարկումների պաշտոնական գրավոր արձանագրությունը։ Ատենագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են 19-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական և քաղաքական կյանքի, ազգային ինքնակառավարման մարմինների գործունեության և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական աշխատանքի կազմակերպման, քննարկումների ընթացքի, մասնակիցների արտահայտած դիրքորոշումների, ներկայացված առաջարկությունների և ընդունված որոշումների մասին։ Ազգային ժողովը կարևոր դեր ուներ Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական կյանքում՝ հանդիսանալով ազգային կառավարման, համայնքային հարցերի քննարկման և եկեղեցական ու հասարակական հարաբերությունների կարգավորման կարևոր հարթակ։ Նիստերի արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու այդ կառույցի գործունեության ընթացքը, ժողովական խոսքի առանձնահատկությունները և ժամանակի հասարակական առաջնահերթությունները։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր վավերագրական նյութ է հայոց պատմության, արևմտահայ համայնքի կազմակերպական կյանքի և ազգային ներկայացուցչական կառույցների պատմության ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական համակարգի ինստիտուտների և ազգային անվտանգության կառավարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պետության քաղաքական համակարգը կազմող հիմնական ինստիտուտների գործառույթները, դրանց փոխհարաբերությունները և ազդեցությունը ազգային անվտանգության ապահովման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են պետական իշխանության մարմինների, քաղաքական կառույցների և հասարակական ինստիտուտների դերը անվտանգության քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և վերահսկման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային անվտանգության կառավարման կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին, որոշումների ընդունման գործընթացին, տարբեր կառույցների միջև համագործակցությանը և անվտանգության սպառնալիքներին արձագանքելու կարողություններին։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով քննարկվում են ազգային անվտանգության ներքին և արտաքին գործոնները, քաղաքական համակարգի կայունության նշանակությունը, պետական կառավարման արդյունավետության և անվտանգության քաղաքականության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային անվտանգության ոլորտում առկա կառավարչական խնդիրներին, ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությանը և անվտանգության քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ազգային անվտանգությունը ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնների ամբողջության մեջ՝ ընդգծելով պետական կառավարման համակարգված և փոխհամաձայնեցված մոտեցման կարևորությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, պետական կառավարման և ազգային անվտանգության մասնագետների, իրավաբանների, քաղաքականության վերլուծաբանների, հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտներում սովորող ուսանողների համար։

Պատմություն

Ցեղը և ցեղային միավորումները Քրդստանում ներկայացնում են քրդական հասարակության ավանդական սոցիալական կազմակերպման ձևերից մեկը, որը ձևավորվել է պատմականորեն և երկար ժամանակ եղել է քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի հիմնական հիմքերից։ Ցեղը՝ որպես սոցիալական միավոր, սովորաբար բաղկացած է ընդհանուր ծագում ունեցող ընտանիքներից կամ տոհմերից, որոնք միավորված են արյունակցական կապերով, ընդհանուր ինքնությամբ, լեզվով, սովորույթներով և առաջնորդության համակարգով։ Քրդական հասարակությունում ցեղային կառուցվածքը հատկապես ուժեղ է եղել գյուղական և լեռնային շրջաններում, որտեղ պետական կառույցների ազդեցությունը պատմականորեն սահմանափակ է եղել։ Kurdistan-ում ցեղերը հաճախ ունեցել են իրենց առաջնորդները՝ շեյխեր կամ ագաներ, որոնք կարգավորել են ներքին հարաբերությունները, լուծել վեճերը և ներկայացրել ցեղի շահերը արտաքին աշխարհում։ Ցեղային միավորումները հաճախ կազմավորվել են մի քանի ցեղերի կամ տոհմերի դաշինքի հիման վրա՝ անվտանգության, տնտեսական համագործակցության և տարածքային վերահսկողության նպատակներով։ Այս կառուցվածքը պատմականորեն ապահովել է սոցիալական համախմբվածություն և ինքնապաշտպանություն արտաքին սպառնալիքների պայմաններում, սակայն միաժամանակ երբեմն առաջացրել է ներքին մրցակցություն և հակամարտություններ ցեղերի միջև։ Ժամանակի ընթացքում, հատկապես քաղաքայնացման, պետական ինստիտուտների ամրապնդման և քաղաքական շարժումների ազդեցությամբ, ցեղային համակարգերի դերը որոշ շրջաններում նվազել է, բայց դրանք դեռևս շարունակում են ունենալ զգալի սոցիալական և քաղաքական ազդեցություն որոշ համայնքներում։ Այսպիսով, ցեղը և ցեղային միավորումները Քրդստանում կարելի է դիտարկել որպես ավանդական հասարակական կառուցվածքի կարևոր տարր, որը ձևավորել է տարածաշրջանի պատմական զարգացման ընթացքը և մինչ այսօր որոշ չափով պահպանում է իր ազդեցությունը։